Yangınla Mücadele ve Alevden Korunma Kıyafetlerinde Kullanılan Elyaflarının Genel Özellikleri
İBRAHIM SUSİN
Ariteks A.Ş. / Kimya Mühendisi
Alev almaz tekstil ürünleri tüm dünyada her geçen gün daha fazla talep edilmekte ve kullanım alanları genişlemektedir. Özellikle petrokimya endüstrisinden, itfaiye elbiselerinde, eriyik metal fabrikalarında, kaynak yapılan ortamlarda alevlenme işlevi geciktirilmiş elyaflardan üretilmiş tekstil malzemeleri kullanılmaktadır. Genel olarak yanması geciktirilmiş tekstil ürünlerinde 3 ana kategoride kumaşlar kullanılmaktadır.
A- Kimyasal işlemlerle doğal elyaflara kazandırılmış, yıkamaya belli sayıda dayanıklı kumaşlar
Pamuk dünyada en çok kullanılan doğal elyaftır. Sağladığı konfor ve ter emicilik açısından tüm elyaflardan daha üstündür. Hem ticari hem endüstriyel hem de askeri alanda kullanıcıya doğal bir his yarattığı için tercih edilmektedir. Fakat pamuk 18.4 Loi[1] değeri ile aleve maruz kaldığında alevi yürütmektedir [2]. Bu yüzden pamuk gibi doğal elyaflari alev dayanıklı hale dönüştürmek gerekmektedir.
Loi, yanmanın devam edebilmesi için gereken en az oksijen oranıdır. Atmosferdeki oksijenden daha yüksek LOI değerine sahip maddeler (kumaş, iplik), alev almaz, alev yürütmez olarak adlandırılır. Atmosferde %21 oranında oksijen bulunmaktadır. Pamuk yaklaşık 300 °C’de bozulmaya başlar, tam bozulma ise oksijenli ortamda 360 °C üzerinde başlar.[3] Aleve dayanıklı doğal kumaşlar genelde pamuk veya yün karışımı içermektedirler ve amonyum fosfat tuzları ile kimyasal işlem yapılarak alev almaz yapıya gelirler. Yeni oluşan elyaf yapısı aleve dayanıklı olsa da, belirli endüstriyel veya evsel yıkamadan sonra işlevlerini kaybederler.
