Hastanelerde Tıbbi Oksijen Üniteleri, Yangın Tehlikeleri ve Alınacak Önlemleri
SEZER ASLAN
Yangın-Acil Durumlar ve Doğal Afetler Eğitim Uzmanı ve Danışman NFPA Member
Hastanelerde yangın önlemleri ve bu konuda alınacak pasif önlemlerin neler olması gerektiği konusunda aşağıda paylaşılacak bilgiler yakın tarihte Gaziantep'te SANKO Üniversitesi Özel Sani Konukoğlu Hastanesi’nde 19 Aralık 2020 günü yoğun bakım ünitesinde oksijen tüpünün patlaması ile çıkan yangında yangın önlemlerinin zafiyeti ele alınmıştır. Bu gibi hastanelerde yangın riski taşıyan sadece başta yoğun bakım ünitelerinde kullanılan oksijen sistemleri değil bunun yanında hastanelerde bulunan arşiv ve benzeri lojistik bölümleri, trafolar, orta gerilim pano odaları ve bu gibi bölümlerdir. Ancak bu sistemler için kullanılan FM-200 ve karbondioksit gazlı söndürme sistemleri söndürücü olarak başta NFPA olmak üzere çeşitli bağımsız laboratuvarlar onayına sahip olmasına rağmen gazın deşarj olmasını takiben ortama yayılan gaz hastane odalarında yatmakta olan özellikle kronik hastaları başta solunum yolları olarak olumsuz etkilemekte ölümlere dahi neden olabilmektedir.
Elektrik kesintilerine karşı, Kesintisiz Güç Kaynağında (UPS), kullanılan Li-ion akü bataryaları özel yeni yangın riskler oluşturmaktadır. Günümüzde kesintisiz elektrik enerji ihtiyacı olan hastaneler, artık çok yaygın, Lityum-İyon aküler günümüzde UPS`lerde yaygın olarak kullanılır. Lityum pil kullanan teknolojinin artmasıyla birlikte lityum pil yangınları riski de artmaktadır. Lityum pil yangınlarının sonuçları ağırdır, bu nedenle doğru önlemlerin alınması kritik öneme sahiptir. “Lityum esaslı pillerin avantajlarına karşılık, bazı çok önemli dezavantajları da bulunmaktadır. Metal lityum hava ve su ile reaksiyona girerek yüksek sıcaklığa ulaşır (ekzotermik reaksiyon). Pillerin fazla ısıtılması, şarj edilmesi, delinmesi, kısa devrelere maruz bırakılması veya aşırı deşarj edilmeleri de aynı şartları yaratacağından sonuçta patlamalar ve neticesinde ani alev almalar görüle bilmektedir.
Bu esnada aşırı yanıcı hidrojen gazının ortaya çıktığı da unutulmamalıdır. Ayrıca bu gibi durumlarda zehirli elektrolit gazının oluşması sonucunda çevreye ve insan sağlığına tehlike de söz konusudur.” Lityum iyon piller ısıya, fiziksel / darbe hasarına veya aşırı şarja maruz kaldığında termal kaçaklara girerler. Yukarıda bahsedilen Lityum Batarya yangınları önlemek için günümüzde “D” sınıfı Kuru Kimyevi tozlu yangın söndürücüler kullanılmaktadır. “D” sınıfı söndürücüler; magnezyum, titanyum, zirkinyum, alüminyum, sodyum gibi hafif metal yangınlarında kullanılan etkili söndürücüdür. “D” sınıfı tozların kullanılması halinde hem patlama, hem toksik gazlar, hem yüksek ısı, çok yüksek MW değerlerinde enerji açığa çıkmaktadır.
