Yangın algılama sistemlerinin yaygınlaşması ve yapısal düzenlemeler ile birlikte günümüzde  büyük çaplı yangınların eski yıllara göre çok daha az meydana geldiği bilinmektedir. Bunun yanı sıra itfaiyelerin olay yerine ulaşmada yaptıkları iyileştirmeler, yangının büyümeden söndürülmesinde çok önemli rol oynamaktadır. Bu iyileştirmelerin yanı sıra yangın algılama panellerine alarm düşmesiyle birlikte itfaiyeye mesaj iletimi sadece insanların (110) itfaiyeyi aramasıyla mümkün olmaktadır. Oysaki AB ülkeleri standart olarak bu mesaj iletimini otomatik olarak yapmaktadırlar. İtfaiyeye mesaj iletimi konusu ile birlikte genel olarak yangın algılama konusunda, ülkemizde AB standartlarının tam olarak uygulanmasında halen eksikliklerimizden sözedebiliriz. TSE’nin CENELEC’e tam üye olması ile birlikte EN54 normlarını aldığımız AB ülkeleri uygulamaları tam olarak adapte ettiğimizde, can ve mal güvenliğimizin artacağı, binalarımızın çok daha güvenli hale geleceği aşikardır.

Avrupa topluluğu ülkelerinde yıllardır uygulanan ancak bizde henüz uygulamaya geçirilmeyen en önemli konu, yangın algılama panellerinin itfaiyeye mesaj iletimi konusu olup, bu konunun gündeme gelmesinde büyük yarar görülmektedir. İtfaiyeye mesaj iletimi, beraberinde birçok iyileştirmeleri ve standartları uygulamayı zorunlu kılacağından önemsenmelidir.

Ülkemizde 2007 yılında yenilenen Yangın Yönetmeliğimizin 4.bölüm, 76/c maddesine göre;

 “ Binada bulunan yangın ve acil durum mücadele ekiplerinin uyarılması ve itfaiyeye haber verilmesi için sesli ve ışıklı uyarı cihazları ve direk hatlar ya da diğer iletişim ortamları üzerinden data iletişimi ile yapılacaktır”  bulunmaktadır.

Yangın Yönetmeliğimizde yer alan bu madde esasen Avrupa’da yıllardan beri yerel itfaiyelerin belirlediği alanlarda (okul, hastane, alışveriş merkezi, plazalar, oteller, fabrikalar v.b. ölçekteki binalar ve hatta birçok konutlarda) uygulanmakta olup, eskiden direk hatlar ile itfaiyeye mesaj iletilirken, günümüzde Telefon, TCP-IP veya GSM data iletişimi hatları (yedekli) kullanılmaktadır. Yangın algılama paneline yangın alarmı düştüğü anda itfaiyenin merkezden izlemesi ve en yakın itfaiye ekibini haberdar ederek harekete geçirmesi temelinde işleyen bu süreç, insanların suistimallerine veya geç haber vermesine olanak tanımadığı için itfaiyecilerin işlerini oldukça kolaylaştırmaktadır. Yangın yükü artmadan olay yerine ulaşarak müdahale etmesine olanak tanıyan bu uygulama itfaiyeler için çok önemlidir. 

İtfaiyeye veri ileten sistemlerin kurulumu birçok düzenlemeleri de beraberinde zorunlu hale getirmektedir. Örneğin; itfaiyeler olay yerine geldiği anda yangın alarm noktasını kolay lokalize etmek için standart yangın algılama panelinin haricinde itfaiyeye özel panel (marka bağımsız) üzerinde;

a-      İtfaiye gösterge paneli,

b-      İtfaiye kontrol paneli,

c-      Anahtar kasası,

d-      Yürüyüş kartları  istenmektedir.

Tüm bu panellerin ve yürüyüş kartlarının standartları, ilgili yerel normlara göre belirlenmiştir. Böylelikle itfaiyelerin her binada yangın noktasına en kısa zaman içerisinde ulaşmasını sağlamak hedeflenmiştir.

Bunun yanı sıra yerel yönetmeliklerle itfaiyeler yangın yerine gelirken binanın neresinden giriş yapılacağını, itfaiyenin gireceği kapının sarı flaşör ile belirgin hale getirilmesi gibi önceden planlanması dahil olmak üzere tüm gerekli yangın güvenlik projesini, sertifikalı firmaların projelendirmesini ve yine sertifikalı firmaların montaj ve devreye almasını talep etmektedir.

İtfaiyeler, mesaj iletimi ile izledikleri tüm binalar ile ilgili önemli bilgileri bir veri bankasında saklamaktalar, gerektiğinde bu veriler sayesinde saniyelerin önemli olduğu müdahale sırasında faydalanmaktadırlar. Bu veriler arasında ilgili yerin bilgilerini içeren detaylar ki bu detaylarda binanın yüksekliği, sorumluların iletişim bilgileri, binaya girilecek kapının konumu, bina içindeki riskler (patlayıcı, kimyasal v.b.), gibi itfaiye için gerekli önemli bilgiler yer almaktadır. İtfaiyeler bu bilgilerle yangın yerine hazırlıklı gidebilmektedirler.

İtfaiyeciler sahaya geldiklerinde konumunu bildikleri ve kolay erişebildikleri itfaiye paneli üzerinde tek-tip gösterge ve kontrol paneli ile hızlıca yangının konumunu yine standartlara uygun yürüyüş kartları üzerinde bularak hareket ederler. Farklı firmalara ait farklı panel arayüzlerinin haricinde istenen bu itfaiye paneli üzerinde ilaveten kapalı yerlerin anahtarları, standart kilitli bir kasada saklanmaktadır. Panelden alarm sinyali alınınca ve açılabilen bu kasada kapalı yerlerin anahtarları, itfaiyecilerin işlerini kolaylaştırmaktadır.

İtfaiye iletiminin sağladığı en büyük avantaj, şüphesiz yangının erken fazında algılama ile itfaiyeyi yardım için “kabul edilebilir” süre içerisinde (ki bu Alman itfaiye birliğince alarm sinyalinden sonra 8 dakika olarak kabul edilmektedir)  olay yerine erişimine yardımcı olmaktır.

 İtfaiyenin teyit etmeden harekete geçmesi, beraberinde zaman zaman “Yanlış Alarm” konusunu da gündeme getirmekte olup, tüm alt yapının standartlara ve geçerli normlara uygun olmasını zorunlu kılmaktadır. Yangın Projesi çizecek firmadan kurulum ve devreye almaya kadar bu alanda çalışan firmaların sertifikalandırılmasını zorunlu kılan uygulamalarıyla örneğin; Almanya, yangın konusunda çalışan firmalardan ISO 9001 ile birlikte DIN14675’e uygunluğunu belgeleyen sertifikalandırılma zorunluluğu getirmektedir.

 “Yanlış Alarm” Yangın Algılama Panelinin ve Sistemlerinin en önemli konusudur. Ülkemizde, bu nedenle (ne yazık ki) panellerin sadece itfaiyenin kontrolü sırasında devrede olduğu ve gelen yanlış alarmlar nedeniyle de sonrasında birçok sistemin devre dışı bırakıldığını gözlemlenmektedir. Oysaki panelin izlendiği bir sistemde itfaiyenin doğrudan haberdar olması ile birlikte, problemler düzeltilip giderilmek zorunda kalmaktadır. Bu nedenle standartlara uygun panel, doğru dedektör ve doğru parametre seçimi ve standartlara uygun kurulum büyük önem kazanmaktadır.  İtfaiyelerin yanlış alarm nedeniyle harekete geçmesinin maliyeti ilgili müşteriye ceza olarak yansıtılmaktadır.  Bu nedenle, müşteriler şartnamelerinde ilgili firmalardan yanlış alarma karşı  garanti isteyebilmektedirler. Bu bedel Almanya’da genel de 500 Euro mertebesindedir.

Tüm yangın algılama sisteminin kontrolü merkezi itfaiye yönetim sistemi ile sadece yangın algılama panellerinden mesaj iletiminin takibi yapılmayıp, (110)  telefon çağrılarının kabulü, itfaiye ve kurtarma araçlarının izlenmesi, itfaiye ve kurtarma araçları güzergahında bulunan trafik ışıklarının kontrolü, genel meteorolojik ve sosyal olayların takibi gibi şehirde itfaiyeyi ilgilendiren tüm konuları kapsayan yönetim sistemleri EN 50518 ‘e göre uygulanmaktadır.  

Avrupa’daki yaygın uygulamalara göre itfaiyeler veya yerel yönetimler, ilgili standartlara sahip firmalara bir lisans anlaşması çerçevesinde teknik altyapı kurulumunu devrederek kendi asil işlerine odaklanmaktadırlar. Bir imtiyaz hakkı kapsamında başlayan süreçte ilgili firmalar müşteri yangın algılama paneli ve itfaiye yönetim merkezi ve itfaiye araçlarına gerekli ek donanımı ve enstalasyonu uygulayarak sürekli izleme işlemini başlatıyorlar. Böylelikle itfaiyeler kendi asil işlerine odaklanma imkanı buluyorlar.      

Yangın algılama panelinden itfaiyeye mesaj iletimi beraberinde yangın algılama sisteminin tüm altyapısının standartlara uygun olmasını beraberinde getireceği için önemlidir.

Yangın güvenliği konusunda örneğin Almanya’da  EN54’e ilaveten aşağıda yer alan DIN normları detay bilgiler veya www.din-14675.de  adresi incelenebilir.

DIN EN 54 Yangın Alarm Sistemleri,

DIN 14623 Otomatik yangın dedektörleri için oryantasyon etiketleri,

DIN 14661 İtfaiye- yangın alarm sistemleri için kontrol paneli,

DIN 14662 İtfaiye- gösterge paneli,

DIN 14675 Yangın Algılama Sistemleri, kurulum ve işletme,

DIN VDE 0800 Bölüm 1 Uzak iletim sistemlerinin kurulumu ve işletilmesi dahil olmak üzere Telekomünikasyon sistemlerinin kurulumu ve işletimi için genel düzenlemeler,

DIN VDE 0833 Bölüm 4  Yangın durumunda sesli alarm sistemlerinin için özellikler,

VdS 2105 Anahtar kasası, sistem birimleri için gereklilikler,

DIN 1450 Yazı tipleri, okunabilirlik.

 "Yangın algılama sistemlerinden itfaiyeye mesaj iletimi her yönüyle algılama sistemlerini daha güvenilir ve anlamlı hale getirecektir. Yangının erken algılanması ile can ve mal kayıpları, teknolojinin sunduğu bu destekle daha büyük ölçüde azaltılabilecektir."