Özcan Gülhan
VENCO Havalandırma Makine Sanayi

1.GİRİŞ

Türkiye’de son dönemde nüfusun büyük bir bölümü şehirlerde yaşamaktadır. TÜİK verilerine göre 2021 yılında Türkiye nüfusunun %93,2’si şehirlerde yaşarken, %6,8’i belde ve köylerde yaşamaktadır [1]. Bu değişimin de etkisiyle şehir yapılaşmaları giderek daha dikey olarak yapılmaya devam etmektedir. 150 m ve daha yüksek binaların gökdelen olarak tanımlandığı Yüksek Binalar ve Kentsel Habitat Konseyi (CTBUH) verilerine göre, Türkiye 67 gökdelen ile dünyada 14. Avrupa’da ise 1. sıradadır [2]. Şehirlerde nüfusun ve yüksek yapı sayısının artmasıyla, binalarda oluşabilecek yangınlara yönelik alınacak önlemler daha kritik hale gelmektedir. Binaların yangından korunması için kullanılan sistemlerden birisi olan merdiven, lobi, koridor ve asansör basınçlandırma sistemleri de daha çok kullanılmakta ve önemli hale gelmektedir.

Basınçlandırma sistemlerini, yangın anında bina içinde yaşayanların tahliye yollarını sağlıklı şekilde kullanabilmesi için, fan veya fanlar aracılığıyla yangın çıkan yaşam alanlarına göre pozitif basınçlandırılmasını sağlayan sistemler olarak tanımlayabiliriz. Böylece yangın çıkan alanlardan tahliye yollarına duman geçişi engellenmekte ve bina tahliyesi sağlıklı şekilde yapılabilmektedir. Tahliye yolları ise başta merdivenkovanı ve asansör kuyuları olmak üzere, lobiler ve koridorlar olarak tanımlanabilir. Basınçlandırılacak alanların belirlenmesi, bu alanlar ile yaşam alanları arasındaki basınç farkı ne kadar olması gerektiği, hangi kontrol ve haberleşme sistemleri kullanılacağı ve sistemin nasıl tepki vermesi gerektiği gibi bilgiler ise standartlar ve yönetmeliklerle belirlenmiştir. Günümüzde çoğunlukla karşılaştığımız standartlar İngiliz Standartlar Enstitüsü (BSI) tarafından hazırlanan BS 12101-6:2005 ve Ulusal Yangından Korunma Derneği (NFPA) tarafından hazırlanan NFPA 92 A’dır. Ek olarak Avustralya’da AS/NZS 1668.1:2015 standardı olduğu gibi bazı standartlar da vardır, fakat bu bildiride standart olarak daha yaygın kullanıldığı için BS 12101-6:2005 kapsam içine alınmıştır.

Türkiye’de basınçlandırma sistemleri gereksinimleri, 2007 yılında Bayındırlık ve İskân Bakanlığının yazısı üzerine yürürlüğe giren, İçişleri ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca müştereken güncellenen Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) içinde belirlenmiştir. Yönetmelik içinde “Basınçlandırma Sistemleri” olarak ayrı bir başlıkta belirtilmiş olsa da yönetmeliğin genelinde basınçlandırma sistemlerinden bahsedilmektedir.

Yazının devamı için tıklayın