Elektrik Tesislerinde Yüksek Frekanslı Bileşenlerin Isı Etkileri ve Örnek Vakalar
MERT DİRİK
ELEKTRİK – ELEKTRONİK MÜHENDİSİ
1. GİRİŞ
Elektrik tesislerindeki en önemli kavramlardan biri tesislerin tükettikleri/ürettikleri gücün kalitesi ve tesisin elektrik şebekesine uyumluluğu konusudur. Tesislerin ve elektrik şebekesinin üretim verimliliği, sürdürülebilirliği ve güvenliği için güç kalitesinin belirli standart değerleri karşılaması gerekmektedir. Bu standart değerler ise belirli gerilim seviyelerine göre gerek IEC gerek IEEE gibi uluslararası standartlarca belirlenmiş ve ülkemizde de hem EPDK hem de TSE tarafından kabul görüp uygulamaya konmuştur. Güç kalitesi fenomenleri arasında en bilinen ve kararlı durum olarak adlandırılabilecek olan kavram ise harmoniklerdir.
Standartlarda bahsedilen güç kalitesi parametreleri kısaca çok genel başlıklar olarak aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Dalga formu bozuklukları (bu başlığın en çok bilinen fenomeni harmoniklerdir)
• Transient
• Uzun ve kısa süreli gerilim varyasyonları
• Gerilim dalgalanmaları
• Frekans dalgalanmaları
Harmonikler, temel şebeke frekansının(50/60Hz) tam sayı katları şeklinde, sünizoidal dalga formuna sahip periyodik sinyaller olarak tanımlanmaktadırlar. İçerdikleri yarı-iletken anahtarlama ekipmanları sebebiyle frekans konvertörü, fotovoltaik invertör, enerji depolama sistemlerinde kullanılan invertörler, elektrikli araç şarj istasyonlarındaki vb. gibi elektrik sinyalinin yapısının değiştirilmesi sonucu oluşan harmonikler temel şebeke frekansının(50/60Hz) dışındaki bileşenlerdir ve iletim yoluyla yayılan elektromanyetik girişimlerden biri olarak kavramsallaştırılmışlardır.
