İtfaiyeciler için Yangın Olay Yerinde Oluşan Duman ve Zehirli Gazların Önemi
Sezer Aslan
Yangın-Acil Durumlar ve Doğal Afetler Eğitim Uzmanı ve Danışman NFPA Member
Duman genellikle ince katı parçacıkların, su damlacıklarının ve diğer sıvıların ve yangına karışan malzemelerin yaydığı gazların bir karışımıdır. Herhangi bir yangında en önemli toksik ürün, tüm organik maddeler yandığında ortaya çıkan karbon monoksittir. Ancak testler, yaklaşık yüz gazdan oluşan bir kokteylin özel ekipmanlarla tespit edilebileceğini göstermiştir. Yangın, duman üretmeye ek olarak, oksijeni tüketerek veya diğer gazlarla yer değiştirerek oksijen seviyelerini azaltabilir. Aşırı ısınmış gazlar solunum yollarını yaktığından, ısı da bir solunum tehlikesidir.
Yapı yangınlarına karışanların ölümüne neden olabilecek sekiz ana faktör şunlardır
1. Ateşle doğrudan temas
2. Çok yüksek sıcaklık (termal hasar, yanıklar)
3. Oksijen yetersizliği
4. CO varlığı
5. Diğer zehirli gazların varlığı
6. Duman varlığı
7. Korku, şok ve panik gelişimi
8. Mekanik nedenlerle oluşan ikincil yangın etkileri (travma, kırık vb.)
DUMAN ŞUNLARDAN OLUŞUR:
• Parçacıklar: Yanmamış, kısmen yanmış ve tamamen yanmış maddeler
• Buharlar: Benzen, formaldehit ve diğer uçucu organik bileşikler gibi solunduğunda veya deri yoluyla emildiğinde zehirleyebilen sis benzeri sıvı damlacıkları
• Zehirli gazlar: Karbon monoksit (CO), küçük miktarlarda bile ölümcül olabilir. Hidrojen siyanür, yanan plastiklerden kaynaklanır ve hücresel solunumu engeller.
Sağlığa Zararlı Maddelerin Kontrolü Yönetmeliği (COSHH) Yönetmeliği 7(5), maruziyetin makul olarak uygulanabilir olduğu kadar düşük seviyeye düşürülmesi şartı da dahil olmak üzere kanserojen ve mutajenik maddelerin kontrolü için açık gereklilikler ortaya koymaktadır.











