Elektrikli Araç Şarj İstasyonlarında Yangın Tehlikeleri ve Söndürme Yöntemleri
Fikret Kır
Sakarya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yangın ve Yangın Güvenliği
1. GİRİŞ
Elektrikli araç (EA) şarj istasyonlarının kendisinde yangın vakaları nadir görülse de, şarj işlemi sırasında EA kendisinde meydana gelen yangınlar, özellikle lityum-iyon bataryaların özellikleri nedeniyle ciddi riskler taşımaktadır. Mevcut verilere göre, 2010-2024 arasında dünya genelinde meydana 490 elektrikli araç yangınından 78'i şarj sırasında meydana gelmiştir.
Şarj istasyonlarındaki yangın riskleri çoğunlukla termal kaçak (Thermal Runaway) adı verilen, bataryalardaki kimyasal reaksiyonların kontrolsüz ısınmaya yol açmasıyla meydana gelen yangınlardır. Daha yüksek akımla şarj imkanı sağlayan DC hızlı şarj istasyonlarında doğru şekilde kontrol edilmeyen şarj akımı bataryanın aşırı ısınmasına neden olabilir. Ayrıca şarj istasyonlarındaki kısa devre ve topraklama sorunları da yangın riskini artıran faktörlerdir.
Uluslararası literatürde, EA yangınlarının meydana gelme koşulları, yayılma hızları ve bastırma teknikleri üzerine çok sayıda çalışma yapılmıştır. Zhi Wang ve diğerleri [1], lityum iyon bataryaların yangın dinamiklerini incelemiş; özellikle şarj sırasında meydana gelen kısa devre kaynaklı olayların istatistiksel dağılımlarını analiz etmiştir.
UL-FSRI,2021[2] tarafından yayımlanan raporda ise EA yangınlarının yüksek sıcaklık ve zehirli gaz salınımı nedeniyle klasik yangın söndürme tekniklerinin çoğu zaman yetersiz kaldığı ve alternatif ajanlara ihtiyaç duyulduğu vurgulanmıştır. Hassan ve ark.,2023[3] ise Avustralya’daki EA yangın istatistiklerini analiz ederek, yangınların %55’inin şarj sırasında meydana geldiğini ortaya koymuştur.
Buna ek olarak, gelişmiş ülkelerde yangın yönetmelikleri ve tasarım kriterleri güncellenmiş, EA’ların kapalı otoparklarda kullanımına yönelik sınırlamalar ve özel müdahale yöntemleri geliştirilmiştir (örn. NFPA, Almanya DIN normları, İngiltere BSI teknik notları). Türkiye’de ise henüz bu konuda resmi ve bağlayıcı yönetmelikler bulunmamakla birlikte, Elektrik Tesisat Portalı (ETP) ve ARUP gibi kurumların rehber niteliğindeki çalışmaları bulunmaktadır.
