Bodrum Kat İşletmelerinde Yapısal Yangın Güvenliği Ve Tahliye Dinamikleri
Bursa İtfaiye Bölge Amiri Selçuk Şenay
1. GİRİŞ
1 Ocak 2026 tarihinde, yerel saatle 01:30 sularında İsviçre'nin Valais kantonunda bulunan Crans-Montana kayak merkezindeki "Le Constellation" barda meydana gelen yangın, modern yangın güvenliği tarihindeki en trajik olaylardan biri olarak kayıtlara geçmiştir (2026 Crans-Montana Bar Fire, 2026). Yapısal olarak zemin ve bodrum kattan oluşan, yaklaşık 300 kişi kapasiteli işletmede, olay anında 100’den fazla kişinin bulunduğu rapor edilmiştir. Yangın, tahliye imkanlarının en kısıtlı olduğu bodrum katında başlamış; neticede 40 can kaybı ve 116 yaralanma ile sonuçlanmıştır (Swiss Prosecutors Request, 2026). Sivil savunma perspektifinden bakıldığında, bodrum katı gibi tek yönlü tahliye zorunluluğu bulunan alanlar; dumanın ve ısının doğal yükselme eğilimi (kaldırma kuvveti) ile insanların kaçış yönünün fiziksel olarak çakışması nedeniyle en yüksek risk grubunu teşkil etmektedir (Stakes vd., 2020).
Facianın birincil yangın dinamiği, servis personelinin piroteknik malzemeleri havaya kaldırması ve bu malzemelerin alçak tavandaki poliüretan bazlı akustik köpüğe temas etmesiyle tetiklenen "pilot alevli tutuşma" (piloted ignition) mekanizmasıdır (Giuffrida, 2026). Bu durum, Türkiye'deki "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik" (BYKHY) Madde 29.2'de belirtilen, kolay alevlenen F sınıfı yapı malzemelerinin kullanım yasağının açık bir ihlalidir (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik [BYKHY], 2024). Kullanılan malzemenin yüksek ısı salınım hızı (Heat Release Rate - HRR) ve düşük ısıl ataleti, yangının sadece 10 saniye içinde "Flashover" evresine ulaşmasına neden olarak Mevcut Güvenli Kaçış Süresi'ni (ASET) saniyelere indirmiştir.
