Yangınla mücadelede "toksik ikizler" olarak bilinen, Karbonmonoksit CO ve Hidrojen siyanür HCN birlikte, itfaiyeciyi ve yangın kazazedelerini, yangın anında, ani kalp durması ve onlarca yıl sonra ortaya çıkabilecek kanser riski ile karşı karşıya bırakan, ölümcül bir kimyasal bileşim oluşturmaktadırlar. CO ve HCN'nin kombinasyonu, bu ajanlara tek başına maruz kalmaktan çok daha zararlı olduğu için, her bir gazın tek alarm eşiğine göre ölçülmesi yetersiz kalmaktadır. Bu makale günümüz yangınlarının yapısını açıklamakta, CO ve HCN'nin vücut üzerindeki etkilerini incelemekte ve her iki gazın varlığını eş zamanlı ölçerek tehlikeyle ilgili erken uyarı verebilen yeni gaz izleme teknolojisi dahil itfaiyecilerin güvenliği için en iyi uygulamaları anlatmaktadır.

ARKA PLAN

Yangın dumanından çıkan toksik gazların tehlikesinin fark edilmeye başlandığı 1970'lerden sonra araştırmacılar, bu toksik gazlardan kaynaklı kanser gibi uzun vadeli maruziyet neticesinde oluşan sağlık risklerinin bilincine vararak projelerini şekillendirdiler. Geçmişte ev mobilyaları pamuk, yün ve ahşap gibi doğal ürünlerden imal edilirken, 1960'lardan itibaren mobilyalar sentetik materyallerden üretilmeye başlandı. Günümüzde ortalama bir evin veya ofisin içindeki mobilya, halı, yatak örtüleri, kıyafetler, elektronik cihazlar ve yapı malzemelerinin büyük bir çoğunluğu sentetik malzemelerden üretilmektedir. Hem serilen hem de sprey köpük türündeki izolasyon malzemeleri, yanma sırasında en yüksek düzeyde HCN ve diğer zehirli maddeler ürettiği bilinen başlıca ürünlerdir. Sentetikler, doğal malzemelerden daha çabuk yandığı ve daha hızlı ani parlamaya neden olduğu için bu ürünler HCN'nin salınmasını da hızlandırmaktadırlar. Alev kaynağından gelen radyant ısı, hızla çevresindeki malzemeleri ısıtmaktadır. Tutuşmadan önce malzemelerde, toksik gazı hızla bina içine yayan nicel ayrışma adı verilen bir reaksiyon meydana gelmektadir.

Nicel ayrışmanın görüldüğü en önemli trajik örneklerden biri, 2003'te Rhode Island'da Station gece kulübünde gerçekleşmiştir. Müzik grubunun performansı sırasında tutuşan iki cihaz, yaklaşık 15 saniyede 15 feet mesafeye kadar kıvılcım atan ekzotermik bir reaksiyon oluşturmuştur. Bu kıvılcımlar da sesi seyircilere belli bir seviyede yansıtmak için sahne çevresine sarılan, düşük kalitedeki ses bastırma köpük panolarını tutuşturmuştur. İlk alevlerden çıkan sıcaklık arttıkça, köpük panonun termal ayrışması, yüksek miktarda HCN dolu duman üretmeye başlamıştır.Kaza ile ilgili gerçekleştirilen daha sonraki araştırmalar ve olayın simülasyonu, binadaki yetersiz fıskiye sistemi ile birlikte, performans alanının 90 saniye içinde yaşama elverişsiz hale geldiğini ortaya koymuştur. Salondaki 462 kişiden büyük bir kısmı, binadan çıkamadan dumandaki HCN / CO'ya maruz kalmıştır. Bu olay sonucunda 100 kişi hayatını kaybetmiş, 200'ün üzerinde seyirci de ağır yanıklarla yaralanmıştır.

DUMAN OLAN YERDE TOKSİK GAZ DA VARDIR

Günümüzde konutlarda çıkan yangınlarda en başta gelen ölüm nedeni, yanık yaralanmaları değil duman solunmasıdır. 2011'de NFPA tarafından yapılan bir çalışma, ev yangınlarındaduman solunmasına karşı yanık kaynaklı ölümlerin oranının 8'e 1 olduğunu göstermiştir. Bir yangın sırasında oksijen seviyesi düştüğü için ortam, çoğunlukla yüksek seviyede karbonmonoksit ve çok sayıda başka toksinler içeren bir yapıya dönüşmektedir. Dahası, yoğunluğundan, renginden veya hareketinden bağımsız olarak duman da toksinleri üretmektedir. Dumana bakarak binadan ne kadar toksik gaz çıktığını bilmek imkansızdır. Yoğun, türbülanslı dumanda toksinler olduğu çok açıktır; ancak bunlar açık renkli dumanda ve hatta hafif pusta bile mevcut olabilir. İtfaiyeciler hem akciğerleri hem de ciltleri üzerinden zararlı maddelere maruz kalsalar da akciğerler, toksinleri vücuda sokmada 300 kat daha etkindir.

Devanı İçin:http://www.yanginguvenlik.com.tr/edergi/5/200/54/