39 YANGIN VE GÜVENLİK • Kasım - Aralık / 2026 Gazlar, filtrelenip sistemden uzaklaştırılmadan önce farklı ölçüm cihazlarından geçirilir ve elde edilen veriler gerekli performans parametrelerinin hesaplanmasında kullanılır. EN 13823 kapsamında gerçekleştirilen ölçümler ısı açığa çıkışı, duman üretimi ve gözlemsel parametreler olmak üzere üç grupta ele alınabilir. Isı açığa çıkışı, yanma sırasında tüketilen oksijen miktarı esas alınarak hesaplanır. Duman üretimi ise egzoz kanalındaki dumanın fotometrik olarak ölçülmesiyle belirlenir. Alev yayılımı ile alevli damla veya parçacık oluşumu gibi gözlemsel parametreler ise test sırasında operatör tarafından takip edilerek kaydedilir. Isı açığa çıkışı ve duman üretimi aynı test sırasında ölçülmesine rağmen bu iki özellik arasında doğrudan bir ilişki bulunması gerekmez. Yüksek miktarda ısı açığa çıkaran bir ürün görece az duman oluşturabilirken, daha düşük ısı açığa çıkaran bir ürün yüksek miktarda duman üretebilir. Bununla birlikte, yalnızca kalınlık gibi fiziksel özellikleri farklı olan benzer yapıdaki ürünlerde yanmanın ve deformasyonun artması, etkilenen malzeme miktarına bağlı olarak duman üretiminin de artmasına neden olabilir. Bu nedenle SBI testi, ürünün yalnızca yanıp yanmadığını değil; ısı açığa çıkışı, duman üretimi, alev yayılımı ve alevli damla veya parçacık oluşumu gibi parametreleri birlikte değerlendirerek ürünün yangın içindeki genel performansını ortaya koyar ve yangına tepki sınıflandırması için gerekli verileri sağlar. Elde edilen değerler, EN 13501-1 kapsamında yapı ürünlerinin yangına tepki sınıflarının belirlenmesinde doğrudan kullanılır. EN 13823 testi A2, B, C ve D sınıfları için temel değerlendirme yöntemlerinden biridir. A1 sınıfında ise ürünün yapısına ve bileşenlerine bağlı olarak değerlendirmeye dâhil edilebilir. Sınıflandırma sürecinde ürünün özelliklerine ve hedeflenen sınıfa bağlı olarak EN ISO 11925-2, EN ISO 1716 ve EN ISO 1182 gibi diğer yangına tepki testleri de gerekli olabilir. EN 13501-1 kapsamında kullanılan s1, s2 ve s3 duman sınıfları ile d0, d1 ve d2 alevli damla/parçacık sınıflarının belirlenmesinde de EN 13823 kapsamında elde edilen sonuçlar kullanılır. EN ISO 11925-2 testinde de alevli damla ve parçacık davranışı gözlemlenmektedir. EN 13823 SBI standardının önemli özelliklerinden biri, ürünlerin yalnızca temel malzeme özelliklerini değil, son kullanım uygulamalarını da dikkate alabilmesidir. Kullanılan taşıyıcı malzeme, hava boşlukları, ek yerleri, ürün kalınlığı, yüzey kaplaması ve numunenin yönü gibi birçok değişken test sonucunu etkileyebilir. Bu nedenle SBI, tek bir parametreye dayanan basit bir yanıcılık testinden ziyade, ürünün yangın davranışının farklı yönlerden birlikte değerlendirildiği kapsamlı bir test yöntemidir. Sonuç olarak EN 13823 SBI testi, kontrollü bir yangın senaryosunu, sürekli ölçüm sistemlerini ve gözlemsel değerlendirmeleri aynı test düzeni içerisinde bir araya getirir. Böylece yapı ürünlerinin gelişmekte olan bir yangına katkısı sayısal ve karşılaştırılabilir performans parametrelerine dönüştürülür. Geniş uygulama alanı, son kullanım koşullarını temsil edebilmesi ve ısı açığa çıkışı, duman üretimi, alev yayılımı ve alevli damla/parçacık davranışını aynı anda değerlendirmesi nedeniyle SBI, Avrupa Euroclass sisteminin en karakteristik yangına tepki test yöntemlerinden biridir. Efectis Era Avrasya, EN 13823 SBI testleri kapsamında yapı ürünlerinin yangına tepki performansını ilgili Avrupa standartları doğrultusunda değerlendirerek, test, sınıflandırma ve teknik değerlendirme süreçlerini bir arada sunmaktadır. n TEKNİK EN 13823 Parametresi Açılımı İfade ettiği özellik FIGRA Fire Growth Rate Index Ürünün yangının büyümesine ne kadar hızlı katkıda bulunduğunu gösteren yangın gelişim indeksi. THR600s Total Heat Release during 600s Ana brülör maruziyetinin ilk 600 saniyesinde numuneden açığa çıkan toplam ısı miktarı. SMOGRA Smoke Growth Rate Index Numuneden kaynaklanan duman üretiminin gelişme hızını ifade eden duman gelişim indeksi. TSP600s Total Smoke Production during 600 s Ana brülör maruziyetinin ilk 600 saniyesinde numuneden oluşan toplam duman miktarı. LFS Lateral Flame Spread Alevin numunenin uzun kanadı boyunca yatay olarak yayılıp yayılmadığını gösterir. Alevli damla / parçacıklar Flaming droplets / particles Test sırasında numuneden düşen alevli damla veya parçacıkların oluşumu ve yanma süreleri değerlendirilir. Şekil 2. EN 13823 SBI test düzeneğinin genel bir görünümü (temsili). EN 13823 testiyle birlikte tespit edilen parametreler
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=