Yangın ve Güvenlik Dergisi 263. Sayı (Kasım-Aralık 2026)

38 YANGIN VE GÜVENLİK • Kasım - Aralık / 2026 Bir yapı ürününün yangın karşısındaki davranışını değerlendirirken yalnızca “yanıyor” veya “yanmıyor” şeklinde bir değerlendirme yapmak çoğu zaman yeterli değildir. Ürünün yangının büyümesine ne kadar hızlı katkıda bulunduğu, ne kadar ısı açığa çıkardığı, ne kadar duman oluşturduğu, alevin ürün yüzeyinde nasıl yayıldığı ve yanma sırasında alevli damla veya parçacık oluşturup oluşturmadığı da yangın güvenliği açısından önem taşır. EN 13823, yaygın adıyla SBI (Single Burning Item), bu davranışların aynı test içerisinde birlikte değerlendirilmesini sağlayan bir yangına tepki test yöntemidir. Güncel sürümü EN 13823:2020+A1:2022 olan standart, zemin kaplamaları dışındaki yapı ürünlerinin Avrupa yangına tepki sınıflandırmasında kullanılan temel test yöntemlerinden biridir. SBI yönteminin geçmişi, Avrupa’da kullanılan farklı ulusal yangına tepki sınıflandırma sistemlerinin ortak bir yapıya dönüştürülmesi çalışmalarına dayanır. 1990’lı yılların ortalarında yeni bir Avrupa sınıflandırma sistemi geliştirilirken, yapı ürünlerinin gelişmekte olan bir yangına katkısını ortak kriterlerle değerlendirebilecek bir test yöntemine ihtiyaç duyulmuştur. 1994 yılında başlayan geliştirme çalışmaları sonucunda oluşturulan yaklaşım, 2000/147/EC ile tanımlanan Avrupa yangına tepki sınıflandırma sisteminin önemli bir parçası hâline gelmiştir. EN 13823 SBI yöntemi, bu sınıflandırmada kullanılan temel performans parametrelerini doğrudan sağlayan, büyük boyutlu numunelerin ve son kullanım koşullarına yakın uygulamaların değerlendirilebildiği bir test yöntemi olarak öne çıkmıştır. SBI testi, bir yapı ürününün yangına katkısını belirlemeyi amaçlar. Test numunesi, 1,5 m yüksekliğinde, 1,0 m ve 0,5 m genişliğinde iki kanattan oluşan köşe şeklinde bir düzenek olarak hazırlanır. Oluşturulan numune, köşe noktasında bulunan ana brülör aracılığıyla doğrudan serbest bir aleve maruz bırakılır. Ana brülörün ısıl gücü 30 kW ± 2 kW’ tır. Köşe şeklindeki test düzeni, gerçek kullanım koşullarında köşe bölgelerinde oluşabilecek daha kritik yangın gelişimini temsil etmek ve ürünün daha ağır bir senaryo altındaki davranışını değerlendirmek amacıyla kullanılır. Numuneler, test öncesinde EN 13238 standardında belirtilen şartlandırma koşullarına tabi tutulur. Şartlandırmanın amacı, numuneleri çevresel etkiler açısından karşılaştırılabilir ve tekrarlanabilir bir duruma getirmektir. Ürünler ayrıca mümkün olduğunca gerçek son kullanım koşullarını temsil edecek şekilde teste hazırlanır. Bu kapsamda taşıyıcı malzeme, hava boşluğu, ek yerleri, ürün kalınlığı, yüzey kaplaması ve montaj yönü gibi değişkenler test düzenine dâhil edilebilir. Testin toplam süresi 26 dakika olup alevin numune yüzeyine temas ettiği süre 20 dakikadır. Bir sınıflandırma değerlendirmesi için en az üç tekrarlı test gerçekleştirilir. Sonuçlar, gerçekleştirilen tekrar testlerinden elde edilen veriler esas alınarak değerlendirilir. Ortalama sonuçların kullanılmasından önce, standardın tanımladığı ve testler arasındaki en iyi ile en kötü sonuçları da dikkate alan özel bir geçerlilik kontrolü uygulanır. Test sırasında oluşan yanma gazları davlumbaz tarafından toplanarak egzoz sistemine aktarılır. EN 13823 - YAPI ÜRÜNLERININ YANGINA TEPKISINDE SINGLE BURNING ITEM (SBI) TESTI UĞUR ÇAVAŞ Efectis Era Avrasya, Yangına Tepki Takım Lideri TEKNİK Şekil 1. EN 13823 SBI numunesinin genel bir görünümü.

RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=