51 YANGIN VE GÜVENLİK • EYLÜL - EKİM / 2026 MAKALE gerilim-gerinim ilişkisine dayalı eğrininkine çok yakındır. Donatı çeliği ile ilgili olarak, EN 1992-1-1 [3] 'in Şekil 3.8'inde gösterildiği gibi, iç kuvvetleri hesaplamak için hem çekme hem de sıkıştırmada idealize edilmiş gerilme-gerinim ilişkisi kullanılabilir. Beton ve çelik için farklı malzeme yasalarına dayanarak, yük taşıma kapasitesi kesit yaklaşımı kullanılarak belirlenebilir. Şekil 5, Şekil 3'te sunulan kolon kesitinin dört gerilme-gerinim ilişkisinin tümü için karşılık gelen moment-eksenel kuvvet etkileşimini göstermektedir. Hesaplama, INCA2 yazılımı [35] kullanılarak yapılmıştır. Beklendiği gibi, en yüksek yük taşıma kapasitesi betonun parabolik-dikdörtgen gerilme-gerinim ilişkisi ile elde edilir. Eğilme momenti arttıkça, parabolik gerilme-gerinim ilişkisi, gerinimlerin ötesinde beton gerilmelerinin azalması nedeniyle yük taşıma kapasitesinde bir azalma göstermektedir. ec 1Bölüm 4.4'te, bileşen yaklaşımına dayalı yük taşıma kapasitesi, aynı gerilme-gerinim ilişkileri kullanılarak hesaplanır. 4.4 . Bileşen Yaklaşımına Dayalı Yük Taşıma Kapasitesi Stab2D-NL [36] yapısal analiz yazılımı kullanılarak, Şekil 3'te gösterilen kolon için ortam sıcaklığındaki yük taşıma kapasitesi hesaplandı. Bileşen yaklaşımı, kesit yaklaşımında kullanılanlarla aynı gerilme-gerinim ilişkilerine dayanmaktadır, bkz. Bölüm 4.3. Bileşen yaklaşımına dayalı yük taşıma kapasitesinin zarfları Şekil 6'da verilmiştir. Verilen örnek için, bileşen yaklaşımıyla hesaplanan yük taşıma kapasitesi, Şekil 5'te gösterilen kesit yaklaşımından elde edilen sonuçlarla yakından eşleşmektedir. Bu, öncelikle düşük narinlikten kaynaklanmaktadır. lKolonun yapısındaki bu durum, bileşen yaklaşımında dikkate alınması gereken doğrusal olmayan etkilerin (ikinci dereceden etkiler) az olmasına neden olur. Bu etkilerin artması, bileşen yaklaşımıyla hesaplanan yük taşıma kapasitesini azaltacaktır. Deneysel olarak belirlenmiş malzeme dayanımlarına dayanan kesit yaklaşımı yüksek düzeyde güvenlik sağlarken, en ekonomik çözüm olmayabilir. 5. STANDART YANGIN TESTLERI IÇIN YÜK HESAPLAMA ÖRNEKLERI Şekil 3'te gösterilen çelik donatılı beton kolon esas alınarak, 4. Bölümde açıklanan farklı hesaplama yaklaşımları kullanılarak, 7 mm eksantrik eksenel yüke maruz kalma durumunda ortam sıcaklığındaki taşıma kapasitesi hesaplanmıştır. Hesaplama, kolonun üst kısmının mafsallı, alt kısmının ise sabitlenmiş olduğu bir test senaryosunu varsaymaktadır; bu senaryoda kolon test fırını kullanılmıştır. b=0.7Tablo 3, bileşen yaklaşımı dikkate alınarak, çelik takviyeli beton kolonun ortam sıcaklığındaki hesaplanan yük taşıma kapasitelerinin özetini vermektedir. Ayrıca, EN 1992-1-1 [3] yapısal elemanlar için yük taşıma kapasitesinin bileşen yaklaşımına göre hesaplanmasını önermesine rağmen, kesit yaklaşımına dayalı karşılık gelen değerler de verilmiştir. Yangın testinde uygulanacak test yükünü hesaplamak için, ortam sıcaklığındaki yük taşıma kapasitesi (bkz. Tablo 3) azaltma faktörü ile çarpılmalıdır. hfi EN 1992-1-2'de verilmiştir [1]. Aynı malzeme parametreleri (tabloya dayalı veya deneysel olarak belirlenmiş değerler) ve aynı gerilme-gerinim ilişkisi (parabol-dikdörtgen) kullanıldığında, kesit yaklaşımına dayalı yük taşıma kapasitesi, bileşen yaklaşımına dayalı olanlarla neredeyse aynıdır. Bunun nedeni, seçilen kolonun düşük narinliğidir. l=34.9Ancak EN 1992-1-1 [3]'e göre, bileşen yaklaşımı için parabolik gerilme-gerinim Şekil 5. Betonun farklı gerilme-şekil değiştirme ilişkilerine dayalı kesitin moment-eksenel kuvvet etkileşim diyagramları. Şekil 6. Kolon başlığındaki değişen eksenel kuvvet ve moment altında betonun farklı gerilme-şekil değiştirme ilişkilerine dayalı olarak kolonun taşıma kapasitesinin zarfı.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=