49 YANGIN VE GÜVENLİK • EYLÜL - EKİM / 2026 MAKALE kapasitesini düşürür. Kuru depolanmış numunelerin test edilmesi durumunda, 0,92'lik azaltma faktörü, ölçülen basınç dayanımını standart referans koşuluna dönüştürerek bu poromekanik etkiyi telafi eder. Buna göre, normal dayanımlı beton için belirlenen basınç dayanımı, DIN 1045-2'de [30] belirtildiği gibi 0,92 faktörüyle azaltılmalıdır. Yaklaşımın, değişen depolama koşullarının, işlem sonrası prosedürlerin ve numuneler ile yangın testine tabi tutulacak kolonlar arasındaki boyut etkilerinin etkisini ihmal ettiğine dikkat edilmelidir. Betonun basınç dayanımı genellikle küp numuneler kullanılarak belirlenir. Silindirik numunelerle yapılan testlere kıyasla, küp numuneler daha yüksek basınç dayanımı değerleri verir. Bunun temel nedeni, yükleme plakası ile numune arasındaki temas alanında betonun yanal olarak sınırlanması ve bunun sonucunda çok eksenli bir gerilme durumunun oluşmasıdır. Bununla birlikte, gerçek yapısal elemanlarda gerilme durumu silindirik numunelerdeki duruma daha çok benzer. Bu nedenle, küp numunelerden belirlenen basınç dayanımları buna göre dönüştürülmelidir. Çeşitli yayınlar, silindirik ve kübik beton numunelerinden elde edilen basınç dayanımı arasındaki oranı araştırmıştır. [[31], [32], [33]] Referanslara göre bu orank Normal dayanımlı beton için 0,80 ile 0,85 arasında değişmektedir. Goller [33] ayrıca dönüşüm faktörünün kBeton dayanımının artmasıyla artar. Bu çalışmada sunulan donatılı beton kolon için, dönüşüm faktörü, 28 günlük küp ve silindir numunelerinin deneysel olarak belirlenen basınç dayanımlarına dayanarak hesaplanmış ve 0,83'e ulaşmıştır; bu da Ref. [33] ile uyumludur. Yangın testinin yapıldığı günkü beton basınç dayanımını hesaba katmak için, basınç dayanımı o güne özel olarak belirlenmelidir. Bu yaklaşım, devam eden hidratasyondan kaynaklanan dayanım artışının dikkate alınmasına olanak tanır. Mevcut durumda, basınç dayanımı, yangın testinin yapıldığı gün üç küp numune kullanılarak belirlenmiştir; beton 167 günlük olup kuru koşullar altında saklanmıştır. Deneysel olarak belirlenen basınç dayanımı (fc,cube,exp,167)58,5 MPa'dır. Ön koşullandırma, numune geometrisi ve sürekli hidratasyondan kaynaklanan mukavemet artışı dikkate alındığında, deneysel basınç dayanımının tasarım değeri şu şekildedir:(fcd,exp)denklem (6)'ya göre hesaplanır. 4.2.3 . Young Modülü Betonun Young modülü, EN 1992-1-1 [3] 'e göre ortalama basınç dayanımından türetilebilir . Normal dayanımlı beton için ortalama basınç dayanımıfcmkarakteristik silindir basınç dayanımının artırılmasıyla belirlenir.fck8 MPa'ya göre. Buna dayanarak, ortalama Young modülü denklem (7)' ye göre hesaplanabilir . Tabloda verilen değerler kullanılarak yapılan yük taşıma kapasitesi hesaplaması ile gerçek malzeme özelliklerinin karşılaştırılması için, silindirik numuneler üzerinde Young modülü deneysel olarak da belirlenmiştir.(Ec,exp) Tablo 2. EN 1992-1-1:2011’e Göre Malzeme Parametreleri İle Belirlenen Tasarım Değerlerinin Karşılaştırılması EN 1992-1-1:2011’e göre tablo değerleri [3] Değer Deneysel olarak belirlenen değerler Değer fck 30 MPa fc,exp,28 43 MPa fcm 38 MPa fc,cube,exp,28 56,2 MPa Ecm 32837 MPa fc,cube,exp,167 58,5 MPa fyk 500 MPa Ec,exp 29100 MPa fy,exp 550 MPa EN 1992-1-1’e göre tasarım değerleri [3] Deneysel verilere dayalı tasarım değerleri fcd 17 MPa fcd,exp 25,3 MPa Ecd 21891 MPa Ecd,exp 19400 MPa fyd 434,8 MPa fyd,exp 478,3 MPa (6) (7)
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=