Yangın ve Güvenlik Dergisi 263. Sayı (Kasım-Aralık 2026)

42 YANGIN VE GÜVENLİK • Kasım - Aralık / 2026 tında da beklenen merkezde yüksek ve kenarlarda düşük hız modelini sergilemektedir. 4. KONUT UYGULAMASI VE DUMAN TAHLIYE STRATEJISI Daire senaryosu, bölmeli bir konutta fan performansını incelemektedir. Yatak odası kapısı giriş görevi görürken, açık tahliye pencerelerinin sayısına ve konumuna göre beş durum tanımlanmıştır [9]. Yangın yatak odasına yerleştirilmiş ve fan odanın dışındaki koridora konumlandırılmıştır. Amaç; havalandırma düzeninin basınç yolunu, hava akışı rotasını ve duman tahliyesini nasıl etkilediğini belirlemektir [11]. Bu çalışmada ele alınan beş tahliye penceresi konfigürasyonu Tablo 3’te listelenmiştir. Beş durumun tamamında ortalama giriş hızı 4,0 m/s’nin üzerinde kalarak fanın 3 m’lik konuşlandırma mesafesinde yeterli momentum sağlayabildiğini göstermektedir. 1. ve 2. durumlar daha küçük tahliye alanları nedeniyle en yüksek giriş hızlarına sahipken, daha büyük çıkış alanları giriş hızını düşürmekte ancak basınç kaynaklı akış yolunu ve duman çekişini güçlendirebilmektedir [9, 11]. İlgili ortalama giriş ve tahliye hızları Tablo 4’te özetlenmiştir. PPV performansı ayrıca dış rüzgara ve kapı ile pencerelerin hava sızdırmazlığına karşı da hassastır. Ters rüzgar basınç yolunu bozar ve duman devridaimini tetiklerken, tasarım dışı açıklıklardan kaynaklanan sızıntılar momentumu dağıtır. Pratikte gereksiz açıklıklar kapatılmalı, sızıntılar en aza indirilmeli ve tahliye, yangın bölmesinin yakınına ve uygun bir boşaltma yönüne ayarlanmalıdır [3, 4, 9]. İlgili konut duman kontrolü araştırmaları da benzer şekilde hava akışı organizasyonunun ve basınç yönetiminin dumanın sınırlandırılmasını güçlü bir şekilde etkilediğini göstermektedir [14]. Sıcaklık ve görüş mesafesi temel yaşanabilirlik göstergeleridir. Fan 60. saniyede çalıştırıldıktan sonra, yatak odası ve ana giriş bölgesindeki kapı aralığı sıcaklığı düşer; çünkü ilave oksijen yanmayı şiddetlendirir ancak hava akışı sıcak dumanı bu erişim noktalarından uzaklaştırır [12]. Yatak odasının kendisi daha sıcak hale gelirken, giriş ve koridor yakınındaki görüş mesafesi belirgin şekilde iyileşir [13]. ÇEVİRİ TABLO 2. Yanan odaya atanan yangın yükü parametreleri Öğe Miktar Ana malzeme Yangın yükü (MJ) Masalar ve sandalyeler 5 mantar, PU köpük, PVC 896.583 Kanepeler 2 mantar, PU köpük, PVC 2714.560 Komodinler 2 mantar, PU köpük, PVC 1533.824 TV ve TV sehpası 1 mantar, PU köpük, PVC, ABS 2034.250 Gardırop 1 mantar, PU köpük, PVC 4392.760 Çift kişilik yatak 1 mantar, PU köpük, pamuk 4084.064 Çeşitli eşyalar 3 PVC vb. 4396.220 TABLO 3. Beş konut simülasyonu durumu için tahliye açıklığı düzenlemesi Durum Açık pencereler Tahliye alanı (m²) Giriş alanı (m²) Açıklık sayısı 1 A1+A2+A3+A4+A5 11.5 2.4 5 2 A1+A2+A3+A4 8.5 2.4 4 3 A2+A3+A4 7.5 2.4 3 4 A2+A4 4.5 2.4 2 5 Yalnızca A2 3.0 2.4 1 TABLO 4. Farklı havalandırma düzenleri altındaki giriş ve tahliye hızlarının özeti. Durum Ort. giriş hızı (m/s) Ort. tahliye hızı (m/s) 1 6.08 1.94 2 5.87 1.99 3 5.74 2.16 4 5.51 2.55 5 5.95 2.69

RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=