45 YANGIN VE GÜVENLİK • EYLÜL - EKİM / 2026 MAKALE 3. YÜK HESAPLAMASINA ILIŞKIN EKSIKLIKLER VE SORUNLAR 3.1. Genel Bölüm 1.2 ve Bölüm 2.2'de zaten açıklandığı gibi, yangın testinde çelik takviyeli beton kolona uygulanacak test yükünün hesaplanması için farklı yaklaşımlar mevcuttur. Bu yaklaşımların çeşitliliği, gerçek yangın testi standartlarında [5, 6] ve çelik takviyeli beton kolonlar için yapısal tasarım standartlarında [1, 3] verilen genel ifadelerden kaynaklanmaktadır. Sonraki Bölümler, 3.2, 3.3 ve 3.4, sıklıkla karşılaşılan eksiklikleri açıklamaktadır. Bölüm 3.5'te, açıklanan eksiklikler açısından çeşitli yayınlar değerlendirilmiştir. 3.2. Malzeme Çelik donatılı betonarme bir kolonun tasarım yük taşıma kapasitesi, beton ve çeliğin karakteristik malzeme dayanım değerlerine ve bunlara karşılık gelen malzeme güvenlik faktörlerine dayanmaktadır. Bu yaklaşım, belirli bir arıza olasılığıyla minimum bir değer sağlar. Bununla birlikte, karakteristik değerlerin kullanımı, yangın testinin test yükü hesaplaması için uygun değildir. Çelik donatılı betonarme bir kolonun yangın dayanımı açısından test edilmesinde, çelik ve betonun dayanımının ortalama değere karşılık gelmesi en olası durumdur. Şekil 1, ortalama beton basınç dayanımının şematik bir dayanım dağılımını göstermektedir.(fcm)karakteristik basınç dayanımının yanı sıra(fck)[9] 'un yarı olasılıklı güvenlik konseptine göre (5 %-fraktil değeri) vurgulanmıştır. Özellikfc kve ortalamafcmEN 1992-1-1 [3] Tablo 3.1'de verilen basınç dayanımları belirli bir beton sınıfına aittir ve istatistiksel bir popülasyona dayanmaktadır. Deneysel olarak belirlenen malzeme özellikleri yalnızca test edilen parti için geçerlidir. Ayrıca, EN 1992-1-1 [3] 'de belirtilen betonun dayanım değerlerinin imalattan sonraki 28 günlük bir süreye atıfta bulunduğunu belirtmek gerekir. Bununla birlikte, çelik takviyeli beton elemanların yangın testleri en az 90 günlük bir şartlandırma süresinden sonra gerçekleştirilir. Güvenli tarafta olmak için, beton dayanımındaki bu artış test yükü hesaplamasında dikkate alınmalıdır. Test yükü hesaplamasında belirtilen noktaları dikkate almak için, beton dayanımı yangın testinin yapıldığı güne yakın bir tarihte deneysel olarak belirlenmelidir. Test yükü hesaplamasında donatı çubuklarının malzeme dayanımını hesaba katmak için, malzeme testi yerine deneysel olarak belirlenen akma dayanımı kullanılmalıdır. (fy,exp)EN 10204 [28] 'e göre malzeme muayene belgesinden alınabilir . Açıklanan yaklaşım, malzeme dayanımının fazlalığının dikkate alınmasına olanak tanır ve özel ve hassas bir test yükü hesaplamasına imkan sağlar. Bölüm 4.3'te, gerçek malzeme dayanımlarına dayalı yük taşıma kapasitesi hesaplamasına ilişkin bir örnek sunulmakta ve karakteristik malzeme dayanımlarına dayalı bir hesaplama ile karşılaştırılmaktadır. Ayrıca, her iki yaklaşımdan elde edilen karşılık gelen test yükleri tartışılmaktadır. 3.3 . Kesit ve Eleman Bazlı Yapısal Tasarım EN 1992-1-1 [3] 'e göre çelik takviyeli beton kolonların yapısal tasarımının genel prensipleri Bölüm 1.2'de zaten açıklanmıştır. Yük taşıma kapasitesinin hesaplanması iki adım gerektirir. İlk adımda, betonun bireysel katkıları dikkate alınarak kesitsel bir yaklaşım kullanılarak yük taşıma kapasitesi hesaplanır.(Fc)ve çelik(Fs)Bu nedenle, kesit geometrisi ve malzeme dayanımları dikkate alınır. Bu adım manuel olarak veya bir hesaplama programı kullanılarak gerçekleştirilebilir. İkinci adımda, kolonun yük taşıma kapasitesi bileşen seviyesinde hesaplanmalıdır. Bu, sınır koşulları, kolon uzunluğu gibi faktörleri ele almak için gereklidir. (L) sütun inceliği l tuhaflıklar(e0)kusurlar(e1) ve ikinci dereceden etkiler (e2) Bileşen yaklaşımı, yalnızca malzeme dayanımları hakkında değil, aynı zamanda Young modülü hakkında da bilgi gerektirir (bkz. Bölüm 4.2). Sonuç olarak, hem burkulma etkileri hem de moment-eksenel Şekil 1. C30 /37 betonunun karakteristik ve ortalama değerlerini içeren, beton basınç dayanımının göreceli frekans dağılımının şematik gösterimi.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=