25 YANGIN VE GÜVENLİK • EYLÜL - EKİM / 2026 MAKALE koymuştur. Bu doğrultuda hazırlanan taslak yönetmelik, kaçış yollarını daha bütüncül ve performans odaklı bir yaklaşımla ele almaktadır. Bu çalışmanın amacı, mevcut ve taslak yönetmelik hükümlerini kaçış yolları bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemek ve söz konusu düzenlemelerin yangın güvenliği üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. 2. MEVCUT YÖNETMELİKTE KAÇIŞ YOLLARI Türkiye’de yürürlükte bulunan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında kaçış yolları, yapı içerisindeki herhangi bir noktadan başlayarak kullanıcıların güvenli alana ulaşmasını sağlayan kesintisiz bir sistem olarak tanımlanmaktadır. Bu sistem; oda çıkışları, koridorlar, kat çıkışları, merdivenler ve bina dışına açılan son çıkışları kapsamaktadır. Mevcut yönetmelikte kaçış yolları büyük ölçüde fiziksel süreklilik ve minimum şartların sağlanması üzerinden ele alınmaktadır. Kaçış mesafeleri yapı kullanım sınıfına göre sınırlandırılmakta, kullanıcı yüküne bağlı olarak çıkış sayısı ve genişlikleri belirlenmekte, tek ve çift yön kaçış mesafeleri yapıda sprinkler sistem bulunup bulunmamasına göre değişmekte ve yangın merdivenlerinin belirli yangın dayanım kriterlerine uygun olması zorunlu tutulmaktadır. Bununla birlikte, kaçış yollarının duman etkisinden korunmasına yönelik olarak basınçlandırma ve duman tahliye sistemleri tanımlanmış olsa da, bu sistemlerin tahliye performansı üzerindeki etkisi dolaylı bir yaklaşım ile ele alınmaktadır. Bu durum, yönetmeliğin daha çok “asgari güvenlik şartlarını sağlama” anlayışı ile hazırlandığını göstermektedir. 3. TASLAK YÖNETMELİKTE KAÇIŞ YOLLARI Taslak yönetmelik incelendiğinde ise, kaçış yollarına ilişkin yaklaşımın önemli ölçüde değiştiği görülmektedir. Bu düzenlemede kaçış yolları yalnızca fiziksel bir güzergâh olarak değil, yangın anındaki koşullar altında etkin şekilde çalışması gereken bir sistem olarak ele alınmaktadır. Özellikle tanımlar bölümünde yapılan genişletmeler dikkat çekmektedir. Kaçış (yangın) merdiveni, kaçış mesafesi ve yangın merdiveni gibi kavramların daha detaylı tanımlanmasının yanı sıra, “tahliye bekleme noktası” gibi kullanıcı odaklı yeni kavramların eklenmesi, yönetmeliğin daha kapsayıcı bir yapıya kavuştuğunu göstermektedir. Bununla birlikte, duman kontrolü ve basınçlandırma sistemlerine ve birçok konudaki uygulamalara ilişkin düzenlemelerin daha açık ve kapsamlı hale getirilmesi, kaçış yollarının kullanılabilirliğinin korunmasına verilen önemin arttığını ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, yangın anında kullanıcıların yalnızca çıkışa ulaşmasını değil, bu süreci güvenli şekilde tamamlayabilmesini hedeflemektedir. 4. KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ 4.1. Kaçış Mesafelerinin Karşılaştırılması Mevcut yönetmelikte kaçış mesafeleri, yapı kullanım sınıfına bağlı olarak belirlenen sabit sınırlar çerçevesinde düzenlenmiştir. Bu mesafeler, kullanıcıların en yakın çıkışa ulaşabilmesi için kat etmesi gereken maksimum mesafe olarak tanımlanmakta ve genel olarak standartlaştırılmış değerler üzerinden uygulanmaktadır. Taslak yönetmelikte ise kaçış mesafelerinin belirlenmesinde daha detaylı bir yaklaşım benimsenmiş, yapı türü, kullanıcı yoğunluğu ve yangın gelişim koşulları gibi faktörlerin daha belirleyici hale getirildiği görülmektedir. Taslak yönetmelikte Ek-5/B tablosu (Bkz. Tablo 1) incelendiğinde, yapı kullanım sınıflarının yeniden düzenlendiği, kaçış mesafelerinin yapı türü ve yangın güvenlik sistemlerine bağlı olarak değiştiği ve ayrıca tablonun sonuna “Minimum Genişlik” adında bir sekme daha eklendiği görülmektedir. Taslak yönetmelikte tablo Ek-5/B’de tek yön kaçış mesafeleri genel olarak 10–15 metre aralığında korunmuştur. Buna karşılık iki yönlü kaçış mesafelerinde önemli değişiklikler yapılmıştır. Sprinkler sistemi bulunmayan yapılarda (yüksek tehlikeli yerler hariç) mesafeler 30–45 metre aralığında kalırken, sprinkler bulunan yapılarda bu mesafeler 45–75 metreye kadar çıkmaktadır. Bu durum yaklaşık %50–65 oranında bir artışa karşılık gelmektedir. (Bkz. Tablo 1) Çıkmaz koridor uzunlukları taslak yönetmelikte değişmemiş; sprinkler sistem bulunmayan yapılarda 10–15 metre olan sınır, sprinkler sistem bulunan yapılarda yaklaşık 20 metreye çıkarılmaktadır. Bu düzenlemeler, mevcut yönetmelik gibi, kaçış mesafelerinin yangın kontrol sistemlerinin performansına bağlı olarak belirlendiğini göstermekte ve bazı kullanım sınıflarında kaçış mesafelerini; dolayısıyla kaçış süresini de kısaltmayı hedeflemektedir. Ancak bu yaklaşımın güvenliği artırıcı etkisi, sistemlerin doğru çalışmasına bağlıdır. Aksi durumda artırılan mesafeler risk oluşturabilir. Taslak düzenleme, kaçış süresini kısaltmayı hedefleyerek
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=