26 YANGIN VE GÜVENLİK • TEMMUZ - AĞUSTOS / 2026 sırasında ısı yalıtımlı kompozit sandviç çatı panellerinin yangın performansı alevler ile ilk temas eden yüzeyinin yani panel alt metalinin gösterebileceği direnç ile sınırlıdır. Ancak sadece 0.40 mm inceliğinde olan bu boyalı galvaniz saçın (Şekil 6) yüzeyine alevler ulaştığında sıcaklığa bağlı olarak panel alt metali kolayca genleşip deforme olur ve panelden ayrılmaya başlar. Panelin yük taşıma kabiliyeti kompozit olmasının bir sonucudur. Kompozit olma özelliği bu şekilde kaybedildiği ölçüde çatı sistemi çökmeye başlar. Eğer çatı üzerinde Güneş Paneli Kurulumu varsa bu senaryo artık elektrik üretiminin yangın sürecini daha da kötüleştirme potansiyelini de içerecek şekilde gelişebilecektir. Bugüne kadar sanayi yapılarında fabrika içi yangın söndürme sistemleri kurulurken çatı kaplama malzemelerinin ayrıca korunmasına gerek görülmüyordu. Sanayi yapılarında çatı üstü güneş paneli kurulumları ile birlikte bu durum değişmiştir. Bir taraftan elektrik üretiminin doğası gereği yangın sürecini çok daha kötüleştirebilme potansiyeli diğer taraftan maliyetsiz elektrik üreterek önemli değer yaratan bir üretim tesisinin kendisi ile ilgisi olmayan bir fabrika içi yangına karşı korunmasız ve kolayca etkilenebilir durumda olması bir çözüm ihtiyacını gerekli kılmaktadır. 2.2. Isı Yalıtım Malzemelerinin Yangın Performansı ve Çevresel Etkileri Isı yalıtımlı kompozit sandviç çatı panellerinde ısı yalıtım malzemesi olarak poliüretan veya taş yünü kullanılır. Çevresel etkiler yönünden bakıldığında ise, poliüretan termoset plastik sınıfı bir malzeme olması sebebiyle geri dönüştürülemeyeceği ve yeniden kullanılamayacağı, fakat zemin dolgusu olarak kullanılabileceği belirtilmektedir (Alkaya E.,Böğürcü M., Ulutaş F. 2012). Aynı çalışmada 1 m2 K/W ısı yalıtımı sağlayan taş yünü ve poliüretan’ın karşılaştırmalı temel çevresel etkilerinde taş yünü poliüretan’a göre Küresel Isınmada 2,20 kat, Enerji Tüketiminde 5,63 kat, Su Tüketiminde 76,3 kat, Asitleşmede 2,26 kat, Ötrofikasyonda 2,45 kat, Foto Kimyasal Ozon Oluşmasında 3.29 kat daha iyi sonuçlara sahip olduğu belirtilmektedir. Türkiye’de Isı yalıtımlı kompozit sandviç çatı panellerinde ısı yalıtım malzemesi olarak poliüretan tercih edilmektedir. Poliüretan’ın alternatifi doğal bir malzeme olan taş yünüdür. Aynı ısı yalıtım değeri için taş yünü daha kalın kullanılmalıdır. Buna karşılık ısı yalıtım malzemeleri arasında taş yünü dünyanın en iyi yangın performansına sahiptir. Taş yününün bu üstün yangın performansına rağmen kompozit sandviç çatı panellerinde ısı yalıtım malzemesi olarak poliüretanın tercih edilmesi birim alanda poliüretanın çok hafif olmasından kaynaklanmaktadır. Kompozit sandviç çatı panellerinin panel alt metalinin formu düzdür. Bu form çok hafif olan poliüretan için uygundur. Taş yünü ise çok hafif olan poliüretan’a göre 3 misli daha ağırdır. Taş yünü kullanımı için ısı yalıtımlı kompozit sandviç çatı panellerinde panel alt metalinin güçlendirilmesi gerekir. 2.3. Tamamlayıcılık İlişkisi ve Çözüme Yönelik Öneriler Sanayi yapıları çatılarında yer alan ısı yalıtımlı kompozit sandviç çatı kaplama panelleri üzerine arada dar bir boşluk bırakılarak güneş panelleri konulduğunda görüldüğü gibi her iki malzeme arasında bir ilişki ortaya çıkar. Bu esasında bir tamamlayıcılık ilişkisidir. İş dünyasında tamamlayıcılık ilişkisi önemlidir. Örneğin karayolları otomotiv sektörünün tamamlayıcısıdır (Brandenburger, & Nalebuff, 1998). Otomotiv sektörünün müşterilerine sunduğu emniyet, güvenlik, konfor, sürat gibi daha pek çok alandaki yüksek standartlar kendisinin bir tamamlayıcısı olan karayolları üzerinden hayata geçirilmiştir. Benzer şekilde, Güneş Paneli Kurulumlu sanayi yapıları çatılarında da kompozit sandviç çatı panelleri güneş panellerinin bir tamamlayıcısıdır. Güneş enerjisi sektörü de sanayi yapıları çatılarında yangın riskine karşı müşterilerine sunması gereken yüksek standartları bu uygulamalarda tamamlayıcısı olan kompozit sandviç çatı panelleri üzerinden hayata geçirebilir. Türkiye (Pekel, 2016) ve Avrupa (Pekel ,2018) patenti verilen bir çalışma bu konuda bir örnek oluşturabilir. Isı yalıtımlı kompozit sandviç çatı panellerinin üzerinde ortada yer alan oluklardan 3 tanesi (Şekil 7) taşıyıcı özellikleri korunarak panel içine alınabilir. Böylece panelin üstü MAKALE Şekil 6. Isı yalıtımlı kompozit sandviç çatı panelinin 0.40 mm’lik panel alt metaline ait bobin üretim sırasında
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=