21 YANGIN VE GÜVENLİK • TEMMUZ - AĞUSTOS / 2026 MAKALE vis erişim noktaları söz konusu olduğunda, test edilerek kanıtlanmalıdır. ASTM E2336 ve UL 2221, yağlı duman kanalı sistemlerinin belirli yangın maruziyetleri altında performansını değerlendirmek için yaygın kullanılan iki referans standarttır. YAĞLI DUMAN KANALI: SONUÇLARI BÜYÜTEN BIR YANGIN YOLU Yağlı duman kanalı mühendisliğinde iki yangın senaryosu belirleyicidir: • Kanal içinde başlayan yangın (yağ yangını): Yağ birikimlerinin tutuşması ve alevin kanal içinde ilerlemesi. • Kanal dışından yangına maruz kalma: Bir bölme yangınının şaft/asma tavan/tesisat boşluğu gibi hacimlerde kanal hattını dışarıdan sarması. Her iki senaryoda da amaç aynıdır: bölümlerin korunması ve yangının, mutfaktan uzakta farklı bir noktaya sirayet etmemesi. Kanal güzergâhı; dirsekler, birleşimler, servis erişimleri ve geçişler (penetrasyonlar) içerdiğinden, gerçek performans tek bir malzeme özelliğiyle değil, sistemin son kullanımdaki bütüncül davranışı ile belirlenir. Sistemin tüm montaj bileşenlerini de içine alacak şekilde test edilmesi, sahadaki kurulumun, test edilen/ doğrulanan konfigürasyona ne kadar yakın olduğunu göstermesi açısından kritik bir parametredir. ASTM E2336 VE UL 2221: YAĞLI DUMAN KANALI YANGIN PERFORMANSININ SISTEM BAZLI DOĞRULANMASI ASTM E2336 ve UL 2221, pratikte aynı hedefe hizmet eder. Yağlı duman kanalı için kullanılan tüm malzemelerin performansını bir sistem/montaj olarak doğrular. Değerlendirme yalnızca malzemeye bakmaz; birleşimler, askı-destekler, bağlantılar ve geçiş detayları da sistemin parçası kabul edilir. Her iki standartta da temel yangın senaryoları benzerdir. Birincisi kanal içi yangın (yağ yangını) senaryosudur. İkincisi kanal dışından yangına maruziyet senaryosudur (şaft/asma tavan gibi hacimlerden dış etkilenim). Yangın maruziyeti sonrası “hortumla sulama” (hose stream) adımı, sistem bütünlüğünü ve detayların dayanımını zorlayıcı şekilde kontrol etmek için kullanılır. Malzeme tarafında ise “yanmazlık/yanıcılık” beklentileri ortak bir çerçevede ele alınır. Tipik olarak ASTM E136’ya göre yanmaz olma şartı aranır. Buna ek olarak ASTM E84 / UL 723 ile alev yayılımı ve duman gelişimi sınırlanır. Yangına Dayanım Testlerinin Kapsamı: Testler, yalıtım malzemesi ile korunmuş yağlı duman kanalı numunesi üzerinde gerçekleştirilir. Numune; sahadaki uygulamayı temsil edecek şekilde hazırlanır ve kurulum, üretici/sponsorun talimatlarına uygun olarak yapılır. Kurulumda ayrıca destek/taşıyıcı sistemi ve (varsa) müdahale/temizlik kapağı gibi kritik detaylar raporda tanımlanır. Dış yangın testi ise kanalın fırın içinden bir döşemeyi geçerek fırın dışına çıkışını temsil eder. Isıl maruziyet (iç yangın): İç yangın testinde, kanalın iç sıcaklığı test fırınındaki gazla çalışan yakıcılar ile kontrollü olarak yükseltilir. İç sıcaklık 15 dakika içinde en az 500°F (260°C) seviyesine çıkarılır ve en az 4 saat bu seviyede tutulur. Ardından, 4 saatin bitiminden sonraki 15 dakika içinde iç sıcaklık en az 2000°F (1093°C) seviyesine yükseltilir ve 30 dakika sürdürülür. Ölçümler ve kabul kriterleri: İç sıcaklığın ölçülmesi için kanal içerisinde 4 adet termokupl kullanılır. Dış (maruz kalmayan) yüzeyde ise, ısı iletimini en olumsuz temsil edecek noktalara yerleştirilen en az 16 adet yüzey termokuplu ile sıcaklık artışları takip edilir (yüzeyler, ek yerleri, destek/ askı temasları ve erişim kapağı çevresi gibi bölgeler dahil). Kabul kriterleri; 500°F mertebesinde herhangi bir dış yüzey termokuplunda sıcaklık artışının 117°F (65°C) sınırını aşmaması, 2000°F mertebesinde dış yüzey termokupllarının ortalama sıcaklık artışının 250°F (139°C) ve herhangi münferit termokuplun 325°F (181°C) sınırlarını aşmaması gibi limitlere dayanır. Ayrıca kanal dışı yalıtım sisteminin yerinde kalması, açıklık/boşluk oluşmaması ve maruz kalmayan tarafta alevlenme olmaması (standartta tanımlı sınırlı istisnalar hariç) gibi bütünlük kriterleri değerlendirilir. Dış yangın testi ayrı bir kanal numunesine uygulanır. Bu aşamada test düzeneği, sponsorun belirlediği süre boyunca ASTM E119 yangın eğrisine göre yatay fırında test edilir; ölçüm ve değerlendirme, ASTM E119 ve ASTM E814 esas alınarak yürütülür ve test sonrası hortumla su etkisine maruz bırakılır (hose stream). Bu aşamada kanalda açıklık oluşmaması ve döşemeden geçiş kısmındaki yangın durdurucunun ASTM E814 F-rating (ve yatay penetrasyonlarda T-rating) gerekliliklerini karşılaması beklenir. SAHADA PERFORMANSI BELIRLEYEN KRITIK DETAYLAR Gerçek kurulumlarda performans kayıpları çoğunlukla
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=