www.yanginguvenlik.com.tr YANGIN GÜVENLİK VE KORUMA SİSTEMLERİ DERGİSİ • MAYIS-HAZİRAN 2026 • YIL: 33 • SAYI: 260 • 160 TL • ISSN 1305-2071
• Sprinkler Sistemleri • Yangın Pompaları • Gazlı Söndürme Sistemleri • Yüksek Basınçlı Su Sisi Söndürme Sistemleri • Yangın Dolapları • Köpüklü Söndürme Sistemleri • Mutfak Davlumbaz Söndürme Sistemleri • Yangın Algılama ve İhbar Sistemleri • Yangın ve Gaz Sızdırmaz Damper YANGIN KORUNUM SİSTEMLERİNDE GÜVENİLİR VE GÜÇLÜ ÇÖZÜM ORTAĞINIZ
Yangın korunum sistemlerinde dünya liderinden eşsiz çözümler ve ürün yelpazesi... Tyco Yangından Korunum Ürünleri artık Johnson Controls çatısı altında. Kapsamlı yangın korunum sistemlerimiz ile hala bildiğiniz ve güvendiğiniz sektör lideriyiz. Onlarca yıllık tecrübe, küresel liderlik ve yenilikçi bina güvenliği çözümleriyle bilinen Johnson Controls ile gelecek, daha güvenli ve aydınlık olacaktır. Yangın söndürme sistemleri hakkında en son bilgiler ve yenilikçi ürünler için http://www.johnsoncontrols.com internet adresinden veya +90 (0) 312 473 70 11 nolu telefondan bize ulaşın. © 2019 Johnson Controls. All rights reserved.
2 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 MAYIS-HAZİRAN 2026 • SAYI: 260 • www.yanginguvenlik.com.tr IÇINDEKILER Organize Sanayi Bölgelerinde Elektrik Kaynaklı Yangın Riskinin ve Enerji Dağıtım Altyapısının Değerlendirmesi Mustafa Salih Korkmaz Efectis Era Mühendislik ve Kontrol Müdürü 36 Teknik 04 Haber 38 Makale Derin Öğrenme Tabanlı İzleme ile Duman ve Yangın Tespiti Üzerine Araştırma 45 Ürün - DIP Serisi Sirkülatör: Duyar'lı Çözümler Bir Adım Önde - Yüksek Debi ve Basınç İhtiyacınız İçin Güçlü ve Güvenilir Çözüm Etna Esc Serisi Dış Cephe Duvar Sistemlerinin Yangın Performansına İlişkin Prensipleri Makale 20 Olaydan İçgörüye: Modern Veri Merkezlerinde Yangın Riski Makale 28 REKLAM İNDEKSİ B2B MEDYA 47 DESKAR 23 ETNA A.K.İ. FİRUS 7-19-25 FOKUS 15 HACI AYVAZ Ö.K. İST İŞÇİ 11 KIVANÇ GROUP 5 NORM TEKNİK Ö.K.İ. TEKNO YANGIN A.K. TEPELI YANGIN 9-27 TYCO YANGIN 1 İtfaiyeci 12 Yangın Yerinde Suyun Dağıtımı Haldun Seber İtfaiyeci ve İş Güvenliği Uzmanı Afet ve Acil Durum Yöneticisi Sezer Aslan / Yangın, Acil Durumlar ve Doğal Afetler Eğitim Uzmanı Risk Analizi ve Danışman NFPA Member Lityum Batarya Yangınlarında F-500 EA Söndürücü Ajanı Kullanımı (Kapsülleme) Uzman Görüşü 16
3 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 EDITÖRDEN Yangın yerinde suyun varlığı tek başına yeterli değildir; asıl belirleyici unsur, suyun nerede, ne zaman ve hangi hat üzerinden kullanılacağıdır. Dergimizin yazarı Haldun Seber tarafından kaleme alınan “Yangın Yerinde Suyun Dağıtımı” başlıklı çalışma, yangın söndürme operasyonlarında suyun etkili ve doğru kullanımına ilişkin kapsamlı bilgiler sunuyor. Cep telefonlarından gemi tahrik sistemlerinde kullanılan güç bataryalarına kadar lityum iyon piller, denizcilikten ticari ve bireysel kullanıma kadar birçok alanda günlük yaşamın vazgeçilmez enerji kaynakları arasında yer alıyor. Ancak bu sistemlerde meydana gelebilecek yangınlar ciddi felaketlere yol açabiliyor. Sezer Aslan da bu sayımızda, lityum batarya yangınlarında F-500 EA söndürücü ajanının kullanımını ele alıyor. Her iki yazarımıza da dergimizin içeriğine sağladıkları değerli katkılar için teşekkür ediyorum. Bu sayımızda ayrıca üç farklı teknik makaleyi okurlarımızla buluşturuyoruz. “Derin Öğrenme Tabanlı İzleme ile Duman ve Yangın Tespiti Üzerine Araştırma” başlıklı çalışma, hem dinamik hem de statik özelliklerden yararlanan yeni bir video tabanlı duman ve yangın tespit algoritması öneriyor. Dijitalleşme ve yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişim, veri merkezlerinin önemini her geçen gün artırıyor. Dergimizde yer verdiğimiz ikinci makale ise modern veri merkezlerinde ortaya çıkan yangın risklerini kapsamlı bir şekilde inceliyor. Üçüncü makalemiz ise binaların dış cephelerinde meydana gelen yangınlara odaklanıyor. Yakın geçmişte Çin ve İngiltere’de yaşanan büyük yangınlar, çok sayıda insanın hayatını kaybetmesiyle sonuçlandı. Bu tür felaketlerin önüne geçebilmek için dış cephelerde kullanılan malzemelerin yangına dayanıklı olması büyük önem taşıyor. En derin saygılarımla, VERI MERKEZLERINDE YANGIN GÜVENLIĞI Kuruluş Tarihi 1994 Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. Adına İsmail Ceyhan ismailceyhan@b2bmedya.com Yayın Danışma Kurulu Füsun Demirel, İsmail Turanlı, Kazım Beceren, Korhan Işıkel, Saadet Alkış, Sedat Altındaş, Sezer Aslan Yazı İşleri Tayfun Aydın tayfunaydin@b2bmedya.com Reklam Emine Aktaş emineaktas@b2bmedya.com Tel: 0536 060 0271 Abone abone@b2bmedya.com Grafik grafik@b2bmedya.com Baskı ve Cilt Şan Matbaa Tel: 0212 289 24 24 Yayınlayan Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. Adres: Fikirtepe Mah. Rüzgar Sok. Şua Elite Consept Sitesi 44A - A1 Blok K: 1 D: 48 34720 Kadıköy-İstanbul/Türkiye Tel: 0216 651 78 78 www.b2bmedya.com www.yanginguvenlik.com.tr e-posta: info@b2bmedya.com Fiyatı: 160 TL © 2026 Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. ISSN: 1305-2071 Yılda 6 sayı yayımlanır. Tüm Türkiye'de dağıtılmaktadır. Basın Kanunu'na göre yerel süreli yayındır. TAYFUN AYDIN tayfunaydin@b2bmedya.com
4 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 HABERLER ETNA, CEZAYIR PAZARINDA STRATEJIK TEMASLARINI GÜÇLENDIRDI ETNA, 05-09 Nisan 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen ISIB Cezayir Sektörel Ticaret Heyeti programı kapsamında Cezayir’de bir dizi önemli temas gerçekleştirdi. Program süresince farklı bölgelerde sektör temsilcileriyle bir araya gelinerek, iş birliği olanakları ve pazarın genel dinamikleri değerlendirildi. Program boyunca gerçekleştirilen temaslarda, sektörün mevcut ihtiyaçları genel hatlarıyla ele alınmış; karşılıklı bilgi paylaşımı ve olası iş birliklerine yönelik değerlendirmelerde bulunuldu. Aynı zamanda saha ziyaretleri ile uygulama alanları gözlemlendi ve bölgedeki iş yapış süreçlerine dair önemli çıkarımlar elde edildi. ETNA, uluslararası pazarlardaki etkinliğini artırma hedefi doğrultusunda, yeni iş birlikleri geliştirmeye ve farklı coğrafyalarda sürdürülebilir büyüme fırsatlarını değerlendirmeye devam ediyor. n AVRUPA RESIDENCE ORYAPARK PROJESINDE ETNA YANGIN POMPASI TERCIH EDILDI Ümraniye İstanbul’da hayata geçirilen Avrupa Residence Oryapark projesi; merkezi konumu, TEM ve metro ulaşım akslarına yakınlığı ile dikkat çekiyor. Konut, ofis ve ticari alanları bir araya getiren projede, yangın güvenliği altyapısında yüksek performanslı bölünebilir gövdeli (Split-Case) ETNA yangın pompası tercih edildi. Avrupa Residence Oryapark projesinde tesis edilen NFPA20 normuna uygun ETN YN-ESC serisi yangın pompası; 2 elektrik tahrikli bölünebilir gövdeli (split case) çift emişli pompalar, koruma kontrol panoları, pilot pompasının yanı sıra standart yangın pompası sistem aksesuarlarıyla eksiksiz bir set olarak teslim ediliyor. Kapalı Vana Basınç Değeri: Yangın pompasının kapalı vana basınç değeri, (sıfır debi de pompanın verebileceği maksimum basınç) anma değerinin %140’ını geçmemeli. Maksimum Yükseklik: Yangın pompası eğrisi, anma debisinin %150 kapasite değerini sağlamalı ve %150 debi kapasitesindeki basınç değeri, anma basıncının %65’inden az olamaz. Yangın pompaları emme hattı ile emiş kolektörü arasında yükselen milli vana olmalı. Yangın pompaları basma hattında sırası ile çek-valf, kelebek veya yükselen milli vana olmalı. ETNA; gelişmiş pompa özelliklerini ileri teknoloji ile buluşturarak kaliteli, güvenilir, çevreye duyarlı ve düşük işletme maliyetli ürünlerini sektörün ve son kullanıcıların hizmetine sunuyor. 49 yılı aşan üretim ve sektör tecrübesi ile ETNA, Türkiye’de ve dünyanın pek çok ülkesinde tercih ediliyor ve güvenle kullanılıyor. n
15 D25
6 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 HABERLER ASSA ABLOY, YAPILARIN YANGIN GÜVENLIĞINE ŞEFFAF BIR YAKLAŞIM GETIRIYOR Kamusal alanlarda ve insan yoğunluğunun yüksek olduğu yapılarda yangın güvenliği, tasarım sürecinin temel bileşenlerinden biri olarak değerlendiriliyor. ASSA ABLOY Türkiye, E ve EI sınıfı yangına dayanıklı cam çözümleriyle estetik ve güvenliği aynı noktada buluşturuyor. Hastaneler, eğitim kurumları, oteller, alışveriş merkezleri ve ofis binaları gibi insan yoğunluğunun yüksek olduğu projelerde; yangın kaçış koridorları, merdiven kovaları, şeffaf bölme duvarlar ve yangın kapı sistemleri gibi alanlarda kullanılan yangına dayanıklı camlar, doğal ışık geçirgenliğini %100 koruyarak mekânsal sürekliliği sağlarken, olası bir yangın durumunda da güvenli tahliye imkânı sunuyor. “Modern projelerde şeffaflık artık yalnızca bir tasarım tercihi değil, aynı zamanda güvenliğin de ayrılmaz bir parçasıdır” diyen ASSA ABLOY Güvenlik Çözümleri Satış Direktörü Ümit Parlatan, konuya ilişkin olarak yaptığı değerlendirmede şunları söyledi: “ASSA ABLOY Türkiye olarak, uluslararası güvenlik standartlarına uygun şekilde ve yapıların ihtiyaçlarına göre geliştirdiğimiz E ve EI sınıfı yangına dayanıklı cam çözümlerimizle hem mimari estetiği sürdürülebilir kılıyor hem de yangınla mücadelede yüksek performanslı koruma sağlıyoruz. E sınıfı camlar ile yangın sırasında alevlerin, sıcak gazların ve dumanın karşı tarafa geçişini engelleyerek güvenli bir bariyer oluşturuyoruz. EI sınıfı çözümlerimiz ise buna ek olarak ısı yalıtımı sağlayarak radyasyon ve iletim yoluyla oluşabilecek ısı transferini kontrol altında tutuyor. Böylece kaçış yollarında maksimum termal güvenlik sunuyor, bina sakinlerinin can güvenliğini sağlıyor ve yapısal bütünlüğü koruyoruz.” n ISK-SODEX İSTANBUL 2027 TARIHI GÜNCELLENDI Sektörün nabzını tutan markalar, en yeni teknolojiler ve güçlü iş bağlantılarını aynı çatı altında buluşturan ISK-SODEX İstanbul'un tarihi; destekleyen kuruluşlar, katılımcı firmalar ve sektörden gelen talepler doğrultusunda revize edildi. ISK-SODEX İstanbul, 19 - 22 Ekim 2027 tarihlerinde gerçekleştirilecek. Avrasya'nın lider iklimlendirme buluşması, aynı güçlü içerik ve networking fırsatlarıyla yeni takviminde iklimlendirme profesyonellerini buluşturacak.Sürdürülebilirlik odaklı girişimler, akıllı teknolojiler ve ticari ile endüstriyel sektörlerdeki artan talep sayesinde küresel HVAC-R pazarının 2032'ye kadar 481 milyar dolara ulaşması bekleniyor. n
FIRUS ile Yangına Karşı Anında Tepki, Tam Koruma Maltepe Mah. Fazilpaşa Cad. Fazılpaşa Çıkmazı No: 6 Topkapı / İstanbul Tel: +90 212 565 82 73 • Mobil: +90 549 443 47 87 • info@firus.com.tr • www.firus.com.tr FİRUS YANGIN OTOMASYON GÜVENLİK SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİK A.Ş. TS EN 1634-1:2014+A1:2018 FİRUS CURTAIN E240 ❱ Güvenlik odaklı tasarım ❱ Uluslararası sertifikalara uygunluk ❱ Kolay montaj ve bakım ❱ Hızlı ve profesyonel teknik destek UYGULAMA ALANLARI ❱ Alışveriş merkezleri ❱ Sağlık kuruluşları ❱ Oteller ve kongre merkezleri ❱ Endüstri tesisleri ve depolar ❱ Ofis binaları Her mekanın yangın senaryosuna göre uygulama yapıyoruz. Yangın anında yayılımı kontrol altına almak için güvenliği sağlamak için üretilmiştir. Yangın Perdesi
8 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 HABERLER YANGIN KAPISINDA "UCUZ" TERCIH HAYATLARA MAL OLABILIR Taşo ayrıca, yapılan yeni düzenlemelerin sektörde kalite standardını yukarı çekeceğini belirterek şunları ekledi: “Mayıs ayında yürürlüğe girecek yönetmeliklerle birlikte denetimlerin artması, sektörümüz adına önemli bir gelişme. Biz Kale Kilit olarak, tüm ürünlerimizde olduğu gibi yangın kapılarımızda da ulusal ve uluslararası standartlara tam uyum sağlıyor, test süreçlerini titizlikle yürütüyoruz. Güvenliği bir ürün değil, bir sorumluluk olarak görüyoruz.” KALE KILIT’TEN GÜVENLIKTE TAM UYUM Kale Kilit, yangın kapıları alanında geliştirdiği ürünlerde yüksek dayanım, sızdırmazlık ve uzun ömürlü kullanım özelliklerini bir arada sunarak, binalarda maksimum güvenlik sağlamayı hedefliyor. Tüm ürünlerini ilgili standartlara uygun şekilde test eden firma hem bireysel kullanıcılar hem de otel, hastane ve kamu binaları gibi toplu yaşam alanları için güvenilir çözümler sunuyor. n Son yıllarda artan yapılaşma ve turizm yatırımlarıyla birlikte, binalarda yangın güvenliği konusu her zamankinden daha kritik bir başlık haline geldi. Ancak piyasada, gerekli teknik standartları karşılamayan yangın kapılarının düşük fiyatlarla satışa sunulması, ciddi bir güvenlik açığı yaratıyor. Özellikle geçtiğimiz yıl Kartalkaya’da yaşanan otel yangınının ardından gündeme gelen bu riskler, yapılan yeni yasal düzenlemelerle birlikte daha da görünür hale geldi. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’te yapılan değişiklikler kapsamında, yangın güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmek için tanınan süre 31 Mayıs 2026 itibarıyla sona eriyor. Bu tarihten sonra denetimlerin ve yaptırımların daha da sıkılaşması bekleniyor. Uzmanlar, yangın kapılarının yalnızca bir yapı elemanı değil, doğrudan hayat kurtaran bir güvenlik sistemi olduğunun altını çiziyor. Buna rağmen, bazı yatırımcı ve alıcıların maliyet avantajı nedeniyle standart dışı ürünleri tercih etmesi, hem kullanıcıların hem de toplumun güvenliğini riske atıyor. YANGIN KAPISI NEDEN HAYATI ÖNEM TAŞIR? Yangın anında oluşan yoğun duman ve yüksek sıcaklık, tahliye süreçlerini zorlaştırırken, yangın kapıları bu noktada kritik bir bariyer görevi görür. Doğru tasarlanmış ve standartlara uygun bir yangın kapısı: Yangının yayılmasını belirli bir süre engeller, Duman sızdırmazlığı sağlayarak görüş ve nefes alma imkânını koru, İnsanların güvenli şekilde tahliye edilmesine zaman kazandırır, İtfaiye ekiplerinin müdahalesi için kritik süreyi oluşturur. Bu nedenle yangın kapılarının yalnızca var olması değil, doğru standartlarda üretilmiş ve test edilmiş olması hayati önem taşır. Sektör uzmanları, yangın kapısı seçiminde şu kriterlerin mutlaka göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtiyor: Belgelendirme: Kapının ulusal ve uluslararası yangın dayanım sertifikalarına sahip olması, Dayanım Süresi: 30, 60, 90 veya 120 dakika gibi yangına dayanım süresinin açıkça belirtilmesi, Sızdırmazlık Özellikleri: Duman ve ısı yalıtımını sağlayan özel contaların bulunması, Donanım Kalitesi: Kilit, menteşe ve kapı kapatıcı gibi aksesuarların da yangına dayanıklı olması, Test ve Uygulama Uygunluğu: Ürünün test edilen hali ile sahada uygulanan halinin birebir aynı olması. Standart dışı ürünlerde bu özelliklerin çoğu ya hiç bulunmamakta ya da yalnızca kâğıt üzerinde yer almaktadır. “YANGIN GÜVENLIĞI, TAVIZ KALDIRMAZ” Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Kale Endüstri Holding CEO’su ve Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Selim Taşo, yangın güvenliğinin maliyet odaklı değil, insan hayatı odaklı ele alınması gerektiğini vurguladı: “Yangın kapıları, bir binanın en kritik güvenlik unsurlarından biridir. Bu ürünlerde yapılacak en küçük bir kalite tavizi, telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabilir. Ne yazık ki piyasada, gerekli standartları karşılamayan ürünlerin yalnızca fiyat avantajı nedeniyle tercih edildiğini görüyoruz. Oysa burada söz konusu olan sadece bir kapı değil, insanların hayatıdır. Bu bilinçle hareket etmek zorundayız.” Kale Endüstri Holding CEO’su ve Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Selim Taşo
Güvenliğiniz Bizim Önceliğimiz! İş yeriniz, fabrikanız veya yaşam alanınız için yangın güvenliği çözümlerinde uzman destek. Eğitim, Danışmanlık, Araştırma ❱ Yangın Risk Analizi ❱ Acil Durum Planları ❱ Tahliye Planları ❱ Yangın Eğitimi ve Tatbikat ❱ Yönetmeliklere Uygunluk Danışmanlığı ❱ Yangın Söndürme Sistemleri Danışmanlığı ❱ Bina Deprem Performansı Yangın olmadan önlem alın! Uzman kadro ile tam kapsamlı hizmet. Yasal zorunluluklara %100 uyum. Hızlı, güvenilir ve profesyonel çözümler. Sıraselviler Cad. Taner Palas Apartmanı No: 9 Kat: 2 Daire: 5 Beyoğlu-Taksim / İSTANBUL 0212 245 29 72 - 0532 699 38 32 info@yanginegitim.net yanginegitim.net - yanginmalzeme.com - yanginpatlamauzmani.com yanginkriminal.com - tepelidanismanlik.com.tr
10 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 HABERLER Yangın güvenliği alanının önemli buluşmalarından biri olan TÜYAK 2026 Sempozyumu’nun tarihleri açıklandı. Sektör profesyonellerini, akademisyenleri ve uygulayıcıları bir araya getirecek etkinlik, 21-23 Ekim 2026 tarihleri arasında İstanbul Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı’nda gerçekleştirilecek. Üç gün sürecek sempozyum kapsamında konferansların yanı sıra kurs ve sergi etkinlikleri de düzenlenecek. Organizasyonun ana teması ise “Yeni Yangın Yönetmeliği” olarak belirlendi. Etkinlikte, güncel mevzuat değişiklikleri, standartlar ve uygulama esasları kapsamlı şekilde ele alınacak. Bildiri sunmak isteyen katılımcılar için başvuru süreci de netleşti. Buna göre, bilimsel bildiriler için özet İzmir’de 17-18 Eylül 2026 tarihlerinde düzenlenecek olan Uluslararası Katılımlı Yangın Sempozyumu ve Sergisi için hazırlıklar başladı. İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı ile TMMOB’a bağlı meslek odalarının iş birliğiyle gerçekleştirilecek organizasyon, MMO Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi’nde sektör temsilcilerini bir araya getirecek. Sempozyum kapsamında eş zamanlı olarak düzenlenecek sergide; yangın algılama ve söndürme sistemleri, yangın güvenliği ekipmanları ile sektöre yönelik teknolojik çözümler ziyaretçilerin beğenisine sunulacak. Etkinlikte kamu kurumları, mühendisler, akademisyenler, üreticiler ve uygulayıcı firmaların bir araya gelmesi hedefleniyor. Yangın güvenliği alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar, sergide yer almaya ve sempozyuma katkı sunmaya davet edildi. Organizasyonun, sektördeki güncel teknolojilerin paylaşılması ve iş birliklerinin geliştirilmesi açısından önemli bir buluşma noktası olması bekleniyor. n metinlerin son gönderim tarihi 31 Mart 2026 olarak duyuruldu. Değerlendirmeye alınacak tam metin bildirilerin ise en geç 31 Temmuz 2026 tarihine kadar teslim edilmesi gerekiyor. Yangın güvenliği alanındaki güncel gelişmeleri takip etmek ve sektördeki yeni yaklaşımları tartışmak isteyen paydaşlar için TÜYAK 2026 önemli bir platform olacak. n TÜYAK 2026 IÇIN GERI SAYIM BAŞLADI: ANA TEMA "YENI YANGIN YÖNETMELIĞI" ULUSLARARASI KATILIMLI YANGIN SEMPOZYUMU 2026 IÇIN SERGI ÇAĞRISI
12 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 İTFAİYECİ HALDUN SEBER İtfaiyeci ve İş Güvenliği Uzmanı Afet ve Acil Durum Yöneticisi Yangın yerinde suyun varlığı tek başına yeterli değildir; asıl belirleyici olan, bu suyun nerede, ne zaman ve hangi hatta kullanılacağıdır. Müdahalenin kaderini çoğu zaman gözden kaçan bir ekipman belirler: dağıtıcı. Sessizce görev yapan bu parça, yangın organizasyonunda düzeni sağlayan ve söndürme etkinliğini doğrudan etkileyen kritik bir malzemedir. DAĞITICI (FIKRASYON)NEDIR? Yangın müdahalelerinde dağıtıcılar, tek bir besleme hattından gelen söndürme suyunu iki veya üç ayrı hortum hattına bölmek için kullanılan ekipmanlardır. Bu parçalar suyun farklı kollara yönlendirilmesini sağlar ve söndürme suyu akışının optimum seviyede olmasına katkı verir. DAĞITICI İTFAIYECILER İÇIN NEDEN ÖNEMLIDIR? Yangın yerinde en sık yapılan hatalardan biri, suyun “var” olmasını yeterli görmektir. Oysa asıl mesele, suyun nasıl dağıtıldığıdır. Dağıtıcı bu noktada kritik rol oynar: - Aynı besleme hattından birden fazla müdahale kolu oluşturulabilir. - Su basıncı ve debisi daha dengeli kontrol edilir. - Müdahale sırasında yeni hat açma veya kapatma ihtiyacı, ana hattı kesmeden karşılanabilir. Ayrıca hatta delinme, patlama veya su kaçaklarında hattın suyunun kesilmesi amaçlı fayda sağlar. - Gereksiz hortum karmaşası ve basınç kayıpları azaltılır. - Özellikle dar alanlı yangınlarda, iç yangın müdahalelerinde ve kat yangınlarında dağıtıcı kullanımı zaman kazandırır ve personel güvenliğini artırır. DAĞITICILARIN KULLANILDIĞI ALANLAR Dağıtıcılar, yangın türü ve müdahale şekline göre farklı alanlarda kullanılır: - Bina ve kat yangınları YANGIN YERİNDE SUYUN DAĞITIMI
13 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 İTFAİYECİ - Depo ve endüstriyel tesis yangınları - Geniş alanlı açık saha yangınları - Merdiven boşluğu veya koridor gibi tek besleme noktasından çoklu müdahale gereken durumlar - Su kaynağının sınırlı olduğu operasyonlar - Bu alanların ortak özelliği, kontrollü su yönetimi ihtiyacının yüksek olmasıdır. DAĞITICI TIPLERI NELERDIR? Sahada en sık karşılaşılan dağıtıcı tipleri: Vanasız dağıtıcılar: Adaptör veya dönüştürücü olarakta isimlendirilen dağıtıcılar. Vanalı dağıtıcılar: İki çıkışlı dağıtıcılar: Daha küçük ölçekli müdahalelerde tercih edilir. Üç çıkışlı dağıtıcılar: Standart yangın müdahalelerinde yaygın olarak kullanılır. • Çevirmeli vanaları dağıtıcılar • Küresel vanalı dağıtıcılar: Sabit, Basınç dayanımı yüksek endüstriyel tip dağıtıcılar: Yüksek debili otomatik sistemlerde kullanılır. Dağıtıcı seçimi, sadece ekipmanın varlığıyla değil; yangın senaryosuna uygunlukla değerlendirilmelidir. YANGIN ORGANIZASYONUNDA DAĞITICI NASIL KULLANILMALIDIR? - Dağıtıcı, rastgele açılan bir ekipman değil; organizasyonun parçası olarak ele alınmalıdır. - Dağıtıcı, mümkün olduğunca erken aşamada konuşlandırılmalıdır. - Ana besleme hattı ile müdahale kolları arasında stratejik bir noktaya yerleştirilmelidir. - Vanaların hangi hatta ne zaman açılacağı önceden planlanmalıdır. - Gereksiz tüm çıkışlar kapalı tutulmalı, sadece aktif kullanılan hatlar açık olmalıdır. - Komuta kademesi, suyun dağıtıcı üzerinden nasıl aktığını sürekli takip etmelidir. - Dağıtıcı için görevlendirilmiş bir itfaiyecinin olması gerekir. - Doğru kullanıldığında dağıtıcı, yangın yerinde düzeni sağlar. Yanlış veya plansız kullanıldığında ise fark edilmeden müdahaleyi zorlaştırır.
14 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 İTFAİYECİ DAĞITICI NEREYE KONUR? YANGIN YERINDE KARARI KIM VE NASIL VERIR? Yangın yerinde dağıtıcının konumu tesadüfe bırakılmaz. Bu karar, yangının gelişimini okuyabilen ve sahadaki riskleri doğru değerlendirebilen bir itfaiyeci tarafından, amirinin direktifi doğrultusunda planlanır. Bu amaçla görevlendirilen personel; yangının yönünü, yayılım ihtimalini, tehlike kaynaklarını ve müdahale önceliklerini dikkate alarak ilk müdahalenin hangi noktadan yapılacağını belirler. Belirlenen bu başlangıç noktasına dağıtıcı yerleştirilir. Ardından yangın hatları, dağıtıcının bulunduğu noktadan yangın mahalline doğru kontrollü şekilde açılır ve ilk müdahale başlatılır. Bu yöntem, hem hortum karmaşasını azaltır hem de suyun farklı kollara dengeli ve planlı biçimde dağıtılmasını sağlar. Dağıtıcıyı doğru noktaya koymak; sadece teknik bir yerleştirme değil, yangın organizasyonunun omurgasını kurmak anlamına gelir. Yanlış seçilen bir konum, ilerleyen aşamalarda hatların yeniden düzenlenmesine, zaman kaybına ve gereksiz risklere yol açabilir. Doğru konumlandırılmış bir dağıtıcı ise müdahalenin düzenli, güvenli ve sürdürülebilir olmasını sağlar. İŞLETME ÇEVRESINDEKI HIDRANT SISTEMLERINDE DAĞITICI BULUNDURULMALI MI? Sanayi tesisleri, depolar ve büyük ölçekli işletmelerde yangın müdahalesinin başarısı çoğu zaman ilk dakikalarda kurulan su organizasyonuna bağlıdır. İşletme çevresinde bulunan hidrant hatları, yüksek debili su kaynağı sağlar; ancak bu suyun sahaya nasıl dağıtılacağı önceden planlanmamışsa müdahale gecikebilir. Bu noktada dağıtıcıların hidrant sistemlerine entegre edilmesi veya hidrant dolaplarında hazır bulundurulması ciddi avantaj sağlar. NEDEN? Hidranttan gelen ana besleme hattı tek noktaya bağlı kalmaz, aynı anda birden fazla müdahale kolu oluşturulabilir. Büyük hacimli işletme yangınlarında farklı cephelerden müdahale imkânı doğar. Su organizasyonu hızlı kurulur, zaman kaybı azalır. Müdahale ekibi hortum açarken yeniden bağlantı arayışına girmez. Özellikle raflı depo sistemleri, geniş üretim alanları ve açık stok sahalarında, dağıtıcının hidrant çıkışına yakın konumlandırılması; suyun bina cephesine veya riskli bölgeye daha planlı aktarılmasını sağlar. BURADA KRITIK OLAN NOKTA ŞUDUR: Dağıtıcı sadece araç üzerinde bulunan bir ekipman olarak düşünülmemelidir. İşletme yangınlarına yönelik risk analizlerinde, hidrant sistemleriyle birlikte planlanması gereken bir müdahale aracı olarak değerlendirilmelidir. Ayrıca işletme yönetimleriyle yapılan yangın güvenliği çalışmalarında şu sorular sorulmalıdır: • Hidrant çıkış noktalarında dağıtıcı bağlantı planı var mı? • Müdahale senaryosunda aynı anda kaç kol çalıştırılacağı öngörülmüş mü? • Basınç kaybı hesabı yapılmış mı? • Müdahale güzergâhları önceden belirlenmiş mi? Bu sorulara verilen cevaplar, yangın anındaki karmaşayı azaltır. Yangın yerinde bazı ekipmanlar vardır; adları az anılır ama yoklukları hemen hissedilir. Dağıtıcı da bunlardan biridir. Suyun kendisi kadar, suyun nasıl yönetildiği de hayati öneme sahiptir. Dağıtıcıyı sadece bir bağlantı parçası olarak değil, yangın organizasyonunun aktif bir unsuru olarak görmek; müdahalenin etkinliğini ve güvenliğini doğrudan artırır. İşletme yangınlarında başarı; suyun varlığıyla değil, suyun önceden planlanmış dağıtımıyla sağlanır. n
16 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 UZMAN GÖRÜŞÜ SEZER ASLAN Yangın, Acil Durumlar ve Doğal Afetler Eğitim Uzmanı Risk Analizi ve Danışman NFPA Member Cep telefonlarından gemi tahrik sistemleri için güç bataryalarına kadar lityum iyon piller, denizcilik, ticari ve özel sektörlerde her gün kullanılan cihazlara güç sağlar. Yüksek enerji yoğunluğuna sahip oldukları için, dizüstü bilgisayarlar, ev aletleri, aletler ve jet skiler gibi daha küçük cihazlarda kullanılan lityum iyon piller bile, üstün yangın koruması gerektiren çeşitli yangın tehlikeleri oluşturmaktadır. Bu bataryalar, özellikle şarj sırasında aşırı ısınma ve bataryanın patlamasına yol açabilecek iç basınç artışı gibi riskler taşır. Çok hücreli bataryalar daha da yüksek risk oluşturabilir, çünkü komşu hücreler tutuşarak tüm bataryayı 1000°C/1832°F'yi aşan sıcaklıklarla tehlikeli bir hale dönüştürebilir. Ayrıca, mekanik hasar veya dış ısı kaynakları gibi dış etkenler de bataryanın yangın tehlikesi oluşturmasına neden olabilir. LİTYUM BATARYA YANGINLARINDA F-500 EA SÖNDÜRÜCÜ AJANI KULLANIMI (Kapsülleme)
17 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 UZMAN GÖRÜŞÜ F-500 EA® (Encapsulator Agent), lityum iyon batarya, yanıcı sıvı (B sınıfı) ve katı (A sınıfı) yangınlarını kapsülleme teknolojisiyle hızla soğutan ve toksik dumanı azaltan çok amaçlı bir söndürme ajanıdır. Yakıtı kapsülleyerek yanıcı özelliğini yitirmesini sağlar, 3 boyutlu soğutma ve hızlı duman bastırma özelliklerine sahiptir.F-500 EA söndürcü ajan içinde %100 Florin gazı ihtiva etmez. Korozif (paslandırıcı) etki yapmaz ve %100 çevre dostudur. Çok maksatlı kullanılma özelliğine sahip F-500EA NFPA standardında A ve B sınıf yangınlarında otomatik sistemlerde söndürücü amaçlı kullanıldığı belirtilmektedir. F-500 EA yanma sonucu meydana gelen yanıcı buhar ve gazları kontrol altında tutar. Uygulama Yöntemi: Genellikle %0,1 ile %3 oranında su ile karıştırılarak, basınçlı karıştırma sistemleri veya nozullar vasıtasıyla uygulanır. İtfaiye teşkilatları, endüstriyel tesisler, rafineriler ve elektrikli araç yangınları için uygun söndürücü olarak tercih edilmektedir. F-500 EA, özellikle lityum-iyon pil, hidrokarbon ve karmaşık yangınlarda kullanılan, yüksek ısı emme kapasitesine sahip, çevre dostu ve çok yönlü bir kapsülleme (encapsulator agent) yangın söndürme maddesidir. Suyu 6-10 kat daha hızlı soğutarak ve yanıcı molekülleri hapsederek yeniden alevlenmeyi önler. Elektrikli araç bataryaları, cep telefonları ve enerji depolama sistemlerinde çıkan yangınlarda en etkili ajanlardan biridir. Kapsülleme (Yanıcı yakıt moleküllerini kimyasal olarak sararak (kapsülleyerek) yanmaz hale getirir ve yeniden tutuşmayı önler) maddeleri geleneksel yangın söndürme köpüklerinden farklıdır. Köpük söndürücüler ve diğer köpük çözümleri, yanıcı sıvıları mekanik düzeyde etkisiz hale getirirken, Kapsülleme Maddeleri moleküler düzeyde etki ederek, küresel misellerin eklenmesiyle su damlasının bileşimini değiştirir. Amonyum fosfat veya potasyum bikarbonat gibi maddeler kullanan kuru kimyasal söndürücülerin aksine, F-500 EA® yangın tetrahedronunun dört ayağını da aynı anda hedef alarak, çok sınıflı tehlikeler için kapsamlı bir çözüm sunar. F-500 EA® Kapsülleme ajanı, kağıt, ahşap veya kumaş gibi sıradan yanıcı maddeleri içeren A Sınıfı yangınlara, yanıcı sıvıları içeren B Sınıfı yangınlara, enerjili ortamlardaki elektrikli ekipmanları içeren C Sınıfı yangınlara ve yanıcı metalleri içeren D Sınıfı yangınlara karşı etkili, çok yönlü bir yangın söndürme maddesidir. Hatta üç boyutlu veya akan yakıt yangınları ve lityum iyon pil yangınları gibi karmaşık tehlikelere karşı bile etkilidir. F-500 EA®, hem polar hem de polar olmayan yakıtlar için olağanüstü kapsüllüme sağlayarak yeniden tutuşma riskini önemli ölçüde azaltır ve uzun vadeli, istikrarlı geri yanma direnci sağlar. Yanıcı sıvılarla mücadele edebilecek köpük çözümlerinin aksine, F-500 EA® üç boyutlu akan yakıt yangın söndürme ve üstün tehlike azaltma sağlar. F-500 EA®, Tehlike riskini azltır, Olay yerinde güvenilir olarak kullanılır, uzun süreli kararlı geri tutuşma direncini düşürür, alevin yeniden ateşlemesini önler. HIZLI ISI AZALTMA F-500 EA® molekülleri, her su damlacığı üzerinde bir dış katman oluşturarak, mikro küresel misellerin termal enerjiyi emdiği yerde ısıyı dahili olarak yönlendirir. Bu gelişmiş tasarım, hızlı soğutma sağlar ve tehlikeli ortamlarda yeniden tutuşma risklerini azaltır. F-500 EA®, Hızla söndürme sağlar, damlacıklar halinde ateşe uygulanır, aşırı akışkanlığı önler, aleve maruz kalmayı önler ve müdahale zamanını minimum seviyeye indirir. SERBEST RADİKAL KESİNTİSİ F-500 EA®, serbest radikal zincirleme kimyasal reaksiyonu kesintiye uğratarak duman ve isteki zararlı hidrokarbonları azaltır, yangınların daha temiz, daha güvenli bir şekilde bastırılmasını sağlar. F-500 EA®, Kanserojen ve toksin etkisi yapmaz,uygulayan ve çalışan kişilerin sağlığına olmsuz etki yapmaz, hava kalitesine olumsuz etki yapmaz, çecre kirliliği yaratmaz. SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK F-500 EA®, üç boyutlu, çok sınıflı tehlikelere müdahale
18 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 UZMAN GÖRÜŞÜ edebilen, flor içermeyen, aşındırıcı olmayan ve biyolojik olarak parçalanabilen bir yangın söndürme maddesidir. F-500 EA®, Toplum Sağlığına etki etmez, makinelerin bozulmasını önler, çevre kirliliği yapmaz, kullanım sonrası ortamda kalıcı artık bırakmaz. FLOR İÇERMEZ F-500 EA®'nın, EPA Modifiye 537 testi sonrasında Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından zararlı ve kanserojen olarak kabul edilen florür içermediği bulunmuştur. BİYOLOJİK OLARAK PARÇALANABİLİR F-500 EA®, normal kullanım koşulları altında deniz, tatlı su ve toprak türlerinin yanı sıra uygulamalar için biyolojik olarak kolayca parçalanabilen bir madde olarak uluslararası alanda tanınmaktadır. AŞINDIRMAZ F-500 EA®, Onlarca yıldır yapılan bilimsel testler, F-500 EA®'nın yaklaşık 7 PH değerine sahip olduğunu göstermiştir. Aşındırıcı değildir ve hatta çeşitli tehlikeli madde dökülmelerini tedavi etmek için bile kullanılmıştır. SONUÇ Yangın söndürme cihazlarının test ve sertifikasyonunu denetleyen bağımsız Hollandalı sertifikasyon kuruluşu KIWA, F-500 söndürme cihazını toz ve köpük gibi yaygın söndürme maddeleriyle birlikte test edip değerlendirdi. Testler (KIWA no. 16120045), test edilen maddeler arasında, doğru kullanıldığında, yalnızca F-500'ün yanan lityum iyon pilleri söndürebildiğini ve hücreler patlamadan önce termal kaçışlardan kaynaklanan yangının yayılmasını güvenilir bir şekilde durdurabildiğini ortaya koydu. Söndürme işleminden sonra yapılan hiçbir testte pil yeniden tutuşmadı. Bunun nedeni, F-500'ün kuru kimyasal veya toz maddelerde bulunmayan bir özellik olan nüfuz etme ve soğutma yeteneğidir. n KAYNAKLAR - NFPA 18A Bölüm 7.7: Kapsülleyici Maddenin hidrokarbon bazlı yakıtı yanıcı ve tutuşmaz hale getirme yeteneğinine sahiptir. - NFPA 18A Ek 4.3 :Encapsulator Agent'ların lityum iyon pil yangın tehlikelerine ilişkin üçüncü taraf bilimsel testlerine sahiptir. - UL NFPA 18: Bir ıslatma maddesinin Sınıf A ve Sınıf B yangın tehlikelerini azaltma yeteneğinin yanı sıra yanıcı dökülme kontrolünü de uygulanır. - NEN NTA 8133: Bir yangın söndürücünün 600 Wh'nin altındaki lityum iyon pil yangınlarını söndürme yeteneğin sahiptir. EN GÜNCEL HABERLERE HIZLI ULAŞIN www.yanginguvenlik.com.tr
FIRUS Teknolojiyi Korur, Otomasyonu Yönetir... Maltepe Mah. Fazilpaşa Cad. Fazılpaşa Çıkmazı No: 6 Topkapı / İstanbul Tel: +90 212 565 82 73 • Mobil: +90 549 443 47 87 • info@firus.com.tr • www.firus.com.tr FİRUS YANGIN OTOMASYON GÜVENLİK SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİK A.Ş. TS EN 1634-1:2014+A1:2018 FİRUS EI90 Yangın anında yayılımı kontrol altına almak için güvenliği sağlamak için üretilmiştir. Isı Yalıtımlı Yangın Kepengi ❱ Güvenlik odaklı tasarım ❱ Uluslararası sertifikalara uygunluk ❱ Kolay montaj ve bakım ❱ Hızlı ve profesyonel teknik destek UYGULAMA ALANLARI ❱ Alışveriş merkezleri ❱ Sağlık kuruluşları ❱ Oteller ve kongre merkezleri ❱ Endüstri tesisleri ve depolar ❱ Ofis binaları Her mekanın yangın senaryosuna göre uygulama yapıyoruz.
20 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 MAKALE 1. GIRIŞ VE ARKA PLAN Binalarda yangın güvenliğinin sağlanması, yapılaşmış çevrenin gelişiminde her zaman temel unsurlardan biri olmuştur. Bu kapsamda, yangının büyümesini ve bölümler arasında yayılmasını kontrol etmeyi amaçlayan yangın kompartımanlaması, kullanıcıların korunması ve yangının sonuçlarının azaltılması için uygulanan yangın güvenliği stratejisinin kilit bir parçasını oluşturmaktadır. Bu genellikle duvarlar, döşemeler ve kapılar gibi yapı elemanlarının belirli bir yangın dayanım derecesine (bütünlük, yalıtım ve zaman zaman taşıyıcılık kapasitesi) sahip olmasıyla sağlanmaktadır. Buna ek olarak, özellikle yüksek binalarda dış cephe duvar sistemlerine tarihsel olarak sıkı yanıcılık sınırlamaları getirilmiştir. Ancak hafif cephe sistemlerini ve gelişmiş ısıl performansı teşvik eden sürdürülebilirlik odaklı politikalar, yanıcı cephe bileşenlerinin kullanımını hızlandırmıştır. Bu değişim, mevzuatların uyum sürecini geride bırakmış ve performans değerlendirmelerinde önemli boşluklar oluşmasına neden olmuştur [1]. Daha spesifik olarak; ısı yalıtım malzemeleri veya çeşitli kompozit ürünler gibi yanıcı malzemeler, görsel, termal, akustik ve dayanıklılık performansını artırırken, bina kabuğunun yerine getirmesi gereken yangın güvenliği işlevlerini zorlaştırmaktadır [2]. Bu eğilim, yangın güvenliği açısından önemli bir karmaşıklık yaratmış; cephelerin uygun şekilde tasarlanıp değerlendirilmemesi durumunda düşey yangın yayılımı için istemeden bir yol oluşturabileceğini göstermiştir [3]. Birçok büyük yangın olayı bu riskleri ortaya koymuştur ve bunlar arasında en çok incelenen olay, 2017 yılında Londra’da meydana gelen Grenfell Tower yangınıdır. Bu binada yangın, polietilen çekirdekli alüminyum kompozit paneller (ACP) ve yanıcı yalıtım malzemelerinden oluşan duvar sistemi üzerinden dış cephede yayılmış ve 72 kişinin hayatını kaybetmesine neden olmuştur [4]. Benzer şekilde, 2010 yılında Çin’de meydana gelen Shanghai High-Rise yangınında poliüretan bazlı yalıtım nedeniyle hızlı düşey alev yayılımı gerçekleşmiş ve 58 kişi yaşamını yitirmiştir [5]. Melbourne’daki Lacrosse yangını (2014) ve Dubai’deki Address Downtown yangını (2015) gibi diğer olaylar can kaybına yol açmamış olsa da, yanıcı cephe kaplamalarının yangının yayılmasını nasıl hızlandırabileceğini ve kabul edilemez düzeyde maddi hasar ile ekonomik kayıplara neden olabileceğini göstermiştir [3]. Bu ve benzeri birçok olay, cephe tasarımının kompartımanlamayı zayıflatabileceğini, tahliyeyi zorlaştırabileceğini ve özellikle yüksek yapılarda itfaiye müdahalesini yetersiz bırakabileceğini ortaya koymaktadır [6]. “Cephe sistemlerinin yangın performansını daha iyi anlama çabalarına rağmen, bu değerlendirmeler için gereken araçların yeterli olup olmadığı hâlâ belirsizliğini korumaktadır. Yeni test metodolojileri geliştirme girişimleri, Grenfell Kulesi Soruşturması tarafından yetersiz bulunmuş olsa da, yirmi veya daha fazla yıl önce geliştirilen aynı çerçeveler içerisinde DIŞ CEPHE DUVAR SISTEMLERININ YANGIN PERFORMANSINA İLIŞKIN PRENSIPLERİ ANDREA LUCHERINI Department for Fire-Safe Sustainable Built Environment (FRISSBE), Slovenian National Building and Civil Engineering Institute (ZAG), Slovenia Faculty of Mathematics, Natural Sciences and Information Technologies (FAMNIT), University of Primorska, Slovenia GRUNDE JOMAAS Department for Fire-Safe Sustainable Built Environment (FRISSBE), Slovenian National Building and Civil Engineering Institute (ZAG), Slovenia Faculty of Mathematics, Natural Sciences and Information Technologies (FAMNIT), University of Primorska, Slovenia JOSE L. TORERO Department of Civil, Environmental & Geomatic Engineering (DEGE), University College London, United Kingdom RAUAN ADIKEY International Master of Science in Fire Safety Engineering (IMSFE), Ghent University, Belgium
21 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 MAKALE kalmaya devam etmektedir.” [4]. Alternatif olarak, Avustralya Queensland Üniversitesi’nin Cephe Kaplama Malzemeleri Kütüphanesi (Cladding Materials Library - CML) [3,7] gibi daha titiz yaklaşımlar daha temel bir yol izlese de hâlâ eksiklikler barındırmaktadır. Aşağıda, dış cephe duvar sistemlerinin yangın performansının değerlendirilmesine ilişkin bazı temel prensipler ele alınmaktadır. Yangın güvenliği stratejileri, beklenen performans, performansın ölçülmesi ve test uygulamalarına odaklanan bu yaklaşım; güçlü, performansa dayalı bir yöntemin riskleri nasıl azaltabileceğini ve cephe tasarımına olan güveni nasıl artırabileceğini göstermeyi amaçlamaktadır. Malzeme, ürün, sistem ve bina ölçeğindeki yangın güvenliği değerlendirmeleri incelendiğinde; sistematik biçimde tanımlanmış performans hedeflerinin, binanın genel yangın güvenliği stratejisiyle uyumlu olduğu sürece daha güvenli ve etkili cephe tasarımları sağlayabileceği vurgulanmaktadır [8]. 2. YANGIN GÜVENLIĞI STRATEJILERI VE BEKLENEN PERFORMANS Bir binada uygulanacak yangın güvenliği stratejisinin seçimi; yapının kullanım amacı ve önemi (örneğin hastaneler gibi kritik işlevli yapılar), kullanıcı risk profili (uyanık ya da uyuyan, bağımsız ya da yardıma bağımlı kullanıcılar), bina yüksekliği ve diğer önemli faktörlere bağlıdır. Yangın güvenliği planının bir parçası olarak uygun bir tahliye stratejisi belirlenir. Bunlar arasında kademeli tahliye, “yerinde kal” yaklaşımı veya eşzamanlı tahliye gibi yöntemler yer almaktadır. Örneğin; hastane ve bakım evi gibi hassas kullanıcıların bulunduğu yüksek binalarda “yerinde savunma” veya “yerinde kal” stratejileri uygulanabilirken, ofis kuleleri veya otellerde tam tahliye ya da kademeli tahliye tercih edilebilmektedir [5]. Dış cephe duvar sistemleri yangın güvenliği stratejisini etkileyebileceğinden, farklı stratejiler cephe sistemlerinden farklı yangın performansı talepleri doğurmaktadır. İlk adım, binanın hedefleriyle uyumlu performans kriterlerinin belirlenmesidir. Örneğin yüksek bir binada temel performans kriterlerinden biri, düşey yangın yayılımının hiç olmaması ya da sınırlı düzeyde tutulmasıdır. Şekil 1’de gösterildiği gibi genellikle üç senaryo ortaya çıkabilir: • Eğer düşey yangın yayılımı yoksa (a) ve cephe sistemi yangının yatay veya düşey olarak komşu bölümlere yayılmasını engelliyorsa, “yerinde kal” tahliye stratejisi uygulanabilir. • Buna karşılık, cephe sistemi dumanın veya yangının komşu bölümlere geçmesine izin veriyorsa, “yerinde kal” stratejisi uygulanamaz hale gelir. • Düşey kompartımanlamanın ihlal edildiği ancak sınırlı düzeyde düşey yangın yayılımının sağlanabildiği durumlarda (b), kademeli tahliye tercih edilebilir. • Son olarak, dış cephe sistemi ciddi ölçüde yangın yayılımına neden olabiliyorsa (c), tam tahliye stratejisi uygulanmalıdır. Her durumda, dış cephede oluşabilecek yangın yayılımının niteliğinin önceden öngörülmesi, cephe tasarımının seçilen yangın güvenliği stratejisini destekleyip desteklemediğini belirlemek açısından kritik öneme sahiptir [6]. Şekil 1. Yangın güvenliği stratejisi bağlamında dış cephe duvar sistemi üzerinden farklı düşey yangın yayılımlarının ve tahliye stratejilerinin ilişkisine örnek.
22 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 MAKALE Bir bakıma son senaryo, atrium kaynaklı bir yangının yayılımına benzetilebilir; bu nedenle derhal tahliyenin gerekli olduğu açıktır. Ayrıca, kademeli veya tam tahliyenin yangın güvenliği stratejisinin parçası olduğu durumlarda, tahliye güzergâhının yanan veya düşen parçacıklara maruz kalmaması da temel bir gerekliliktir. Sonuç olarak, dış cephe duvar sistemleri için açık performans kriterlerinin belirlenmesi, uygun bir yangın güvenliği stratejisinin sağlanması açısından kritik önem taşımaktadır. Dolayısıyla standart bir yangın testini “geçti/ kaldı” kriterine göre başarıyla geçen bir cephe sistemi bile, test koşulları ve kabul parametreleri ilgili binanın özelliklerini ve yangın güvenliği stratejisini yeterince yansıtmıyorsa, söz konusu yapının özel performans gerekliliklerini karşılamayabilir [3]. Ne yazık ki, günümüzde bu tür değerlendirmeler zorunlu tutulmamaktadır ve test uygulamaları, yangın güvenliği açısından genel performans hedeflerinden kopuk şekilde yürütülmektedir [9]. Bunun yanı sıra, cephe sistemlerinde kullanılan “geçti/ kaldı” esaslı onay sistemi, performans hedefleriyle olan kopukluğu daha da artırmaktadır. Çünkü odak noktası yangın güvenliğini sağlamak yerine testi geçmeye yönelik optimizasyon çalışmalarına kaymaktadır. 3. PERFORMANSIN NICELENDIRILMESI Yukarıda belirtilenler doğrultusunda, çok katlı bir binada yangın güvenliği stratejisi oluşturulmaya çalışılırken temel bir soru ortaya çıkmaktadır: Bir dış cephe duvar sisteminin yangın güvenliğini sağladığını doğrulamak için hangi bilgilere ihtiyaç vardır? Cladding Materials Library (CML) [3,7] kapsamında ortaya konulduğu üzere, performansa dayalı bir yaklaşım; yangın güvenliği stratejisinin başlangıç noktasını oluşturması gereken dört farklı seviyedeki ölçülebilir parametrelere dayanmaktadır: malzeme, ürün, sistem (montaj/ bileşim) ve bina seviyesi. Şekil 2, CML’de ayrıntılı biçimde sunulan yaklaşımın özetini vermekte olup aynı zamanda kapsamlı tartışmalar ve çeşitli bağlamsal örnekler de sunmaktadır. Kısacası amaç, yangın güvenliği stratejisinin tüm bileşenlerle uyumlu hale getirilmesidir. Bu bağlamda, bina yüksekliği, kullanıcı yoğunluğu, tahliye stratejisi, aktif yangın koruma sistemleri ve itfaiye erişimi gibi kriterler dikkate alınarak, dış cephe sisteminin binaya özgü yangın güvenliği önlemleriyle uyumlu olduğunun doğrulanması gerekmektedir. 4. PERFORMANS VE YANGIN TESTLERI İdeal olarak, cephe yangın testlerinin yukarıda belirtilen performans parametrelerini; örneğin alev yayılma hızı veya yapısal hasar türleri gibi kriterleri ölçmesi gerekir [3,4]. Ancak ne yazık ki birçok standartlaştırılmış test, sistemin detaylarını göz ardı edebilen oldukça basit sonuçlar üretmektedir. Örneğin, BS 8414 Serisi (Birleşik Krallık) ve NFPA 285 (ABD) testleri yalnızca belirli yüksekliklerdeki sıcaklık ölçümlerini esas almaktadır [10,11]. Bu testlerden elde edilen veriler potansiyel olarak faydalı olsa da eksiktir ve tasarım amaçlı kullanım açısından çoğu zaman yeterli değildir. Şekil 2. Cladding Materials Library (CML)'de verilen dört seviye-malzeme, ürün, sistem (montaj) ve bina-üzerinden ve dış cephe duvar sistemlerinin değerlendirilmesiyle, yangın performansları etkin biçimde nicelendirilebilir ve daha geniş kapsamlı yangın güvenliği hedefleriyle uyumlu hale getirilebilir.
Deskar Teknik NM Fire Pump Türkiye Resmi Distribütörü GÜVENLİĞİYLE ÇÖZÜM ORTAĞINIZ Yangın Söndürmeden Teknik Servise, Her An Yanınızda. TEDBİR AL GÜVENDE OL! The protection of life and property is not just a promise deskarteknik deskarteknik www.deskarteknik.com 0216 465 00 50
24 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 MAKALE Bu testlerde kullanılan ölçüm altyapısı oldukça sınırlıdır ve veri toplama kapasitesi yetersizdir. Benzer şekilde, İsveç’te kullanılan SP Fire 105 testi üç katlı bir düzenek üzerinden alev yayılımını gözlemlemektedir; ancak bu yöntem de sınırlı ölçüm altyapısı veya ilgili tüm performans verilerini yakalamaya yetecek kapsam eksikliği nedeniyle yetersiz kalmaktadır [10]. Bunun yanında, ISO 13785 serisi uluslararası ölçekte cephe testlerini standardize etmeye çalışsa da, test yöntemlerinin uygulamadaki karşılığı hâlâ zayıf kalmakta ve ülkeler arasında kabul kriterlerinde önemli farklılıklar devam etmektedir [11]. Ancak en endişe verici nokta şudur: Bu tür büyük ölçekli senaryo bazlı testler, mühendislerin bir cephe sisteminin yeterliliğini doğru biçimde değerlendirebilmesi için gerekli verileri sunmaya odaklanmamaktadır. Bunun yerine, gerçeği birebir taklit etmeye çalışmaktadırlar. Ne yazık ki yaygın bir yanlış anlaşılma da, bir testten başarıyla geçmenin yangın güvenliğini garanti ettiği yönündedir. Oysa bu testler gerçekte yalnızca belirli ve izole bir senaryodaki göreceli performansı göstermektedir ve esas olarak yapı ürünlerine ilişkin uyumlaştırılmış mevzuat gerekliliklerini karşılamak amacıyla geliştirilmiştir. Aslında standart cephe yangın testleri, tüm olası bina geometrilerini ve/veya havalandırma koşullarını temsil edemez. Bu nedenle büyük ölçekli bir testte elde edilen performans, gerçek yangın senaryolarının çoğundan farklı olabilir [12] — hatta bunun farklı olması beklenir. Ayrıca, BS 8414 ve BR 135 gibi bazı test ve değerlendirme standartları doğrudan “geçti/kaldı” kriteri sunmayıp mühendislik analizi gerektirse de, bu yaklaşımı yeterince destekleyecek bilgileri sağlamada başarısız kalmaktadır. Büyük ölçekli cephe testlerinin yüksek maliyeti nedeniyle daha küçük ölçekli test düzeneklerine yönelmek yaygın bir yaklaşım haline gelmiştir. Örneğin oda köşe testi yerine SBI testinin kullanılması buna örnek gösterilebilir. Hollanda’daki yetkili kurumlar da maliyetler ve Avrupa cephe test standardının onay sürecinin uzunluğu nedeniyle değerlendirme amacıyla ISO 13785 orta ölçekli test yönteminin kullanılmasını önermiştir [13]. Ancak bu tür küçültülmüş testler, yangın güvenliği stratejisiyle olan kopukluğu daha da artırmaktadır. Çünkü bu yöntemler, CML yaklaşımında tanımlanan sistem seviyesindeki ihtiyaçların önemli bölümünü dışarıda bırakmakta ve bina seviyesindeki unsurları tamamen göz ardı etmektedir. Şekil 3, bir cephe yangın testinin ölçeği küçültüldükçe, elde edilen sonuçların kapsamlı ve güvenilir verilerle desteklenen bir yangın güvenliği stratejisini destekleme hedefinden nasıl giderek uzaklaştığını göstermektedir. Testlerin ölçeklerinin küçültülmesi bağlamında, test sınırlamalarının kritik bir örneği, dış cephe testi amaçları için önerilen Tekli Yanan Öğe (Single Burning Item - SBI) testinde görülmektedir. Her ne kadar iç kaplamaların (duvarlar ve tavanlar) yangına tepki sınıflandırması için tasarlanmış ve yaygın olarak benimsenmiş olsa da, SBI testlerine dayalı Euroclass sınıflandırması dış cephe değerlendirmeleri için temelden sınırlıdır. Messerschmidt (2008) tarafından tartışıldığı üzere, SBI testi yanal yangın yayılımını miktarlandırmaktan ziyade, öncelikle bir malzemenin ani parlama (flashover) eğilimini ölçer. Dahası, test düzeneği yanal alev yayılımının vurgulanmasıyla sonuçlanır; bu nedenle dış cephe performans Şekil 3. Yangın testlerinde ölçek yanılsamasına bir örnek: Cephelerin yangın performansını değerlendirmek için kullanılan yeni Avrupa yaklaşımı (büyük ölçekli), ISO orta ölçekli test (orta ölçekli) ve Tekil Yanan Ürün (SBI) testi (laboratuvar ölçekli) açısından temel yanlış anlamalar ile test gerçekleri.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=