26 YANGIN VE GÜVENLİK • MAYIS - HAZİRAN / 2026 MAKALE değerlendirmesi için SBI test verilerini kullanmak (en azından tek başına bir yöntem olarak) imkansız değilse bile son derece karmaşıktır. Ayrıca, SBI sınıflandırma şemasını kullanmak basitçe yanlış bir yaklaşımdır. SBI örneği şu fikri desteklemektedir: Mevcut test rejimleri göz önüne alındığında asıl zorluk, performans miktarlarını tanımlamak veya bir test ölçeği seçmek değil, uygun bir test dizisi tanımlayacak ve verileri her binanın benzersiz gereksinimleri bağlamında yorumlayacak yüksek yetkinlikte profesyonellerin bulunmasını sağlamaktır. Test verilerini belirli bir bina için bağlamsallaştıran ve nihayetinde cephe sisteminin güvenli performans sergileyip sergilemediğine karar veren kişi, değerlendirmeyi denetleyen profesyonelin uzmanlığı ve yargısıdır. Ek olarak, bu testlerin gerçek bina yüksekliklerini veya kat planlarını hesaba katacak şekilde ölçeklendirilmesi sorunlu olmaya devam etmektedir; zira birçok test düzeneği yalnızca iki veya üç kata kadar veri yakalayabilmektedir, bu nedenle ilgili tüm fenomenler tam olarak karakterize edilemeyebilir. Daha rafine bir strateji; sağlam malzeme ve ürün düzeyi testlerini, tüm sistemin ve binanın gelişmiş modellemesiyle birleştirmelidir. “Yangını ölçeklendirme” kavramı; piroliz, alev yayılımı ve mekanik başarısızlık gibi temel alt süreçleri, belirsizliği de kabul eden kapsamlı bir modelde birleştirir. Böyle bir çerçeve; geniş açıklıklar, balkonlar ve köşe detayları gibi binaya özgü özellikleri entegre edebilmeli, aynı zamanda kısmi çökmeleri veya tekrarlanan cam kırılmaları gibi sıralı olayları değerlendirebilmelidir. Nihayetinde hedef, ölçülebilir performans verileri üreterek ve bu verileri binanın gerçek yangın güvenliği stratejisiyle ilişkilendirerek, kaba “geçti/ kaldı” testlerine olan bağımlılığı azaltmaktır. 5. SONUÇLAR Modern cephe yangınları, geleneksel ve kuralcı (reçete bazlı) yangın güvenliği yöntemlerindeki önemli boşlukları ortaya çıkarmıştır. Yenilikçi malzemeler ve enerji verimli çözümler için yapılan sürekli baskı, aynı derecede sağlam ve ileri görüşlü stratejiler gerektirmektedir. Yangın güvenliği hedefleri, cephenin gerekli performansına açıkça rehberlik etmelidir. Malzeme ve ürün düzeyindeki yanıcılık verileri, havalandırma, mekanik arıza ve bina geometrisiyle olan etkileşimleri hesaba katan gerçekçi konfigürasyonlarda değerlendirilmedikçe yetersiz kalmaktadır. BS 8414 ve SP Fire 105 gibi büyük ölçekli testlerin yanı sıra yeni önerilen Avrupa standardı faydalı veriler sağlayabilse de; bu testler, belirli bina ihtiyaçlarını karşılamak adına performans tabanlı kriterlerin ve gelişmiş muhakeme yöntemlerinin kullanılabilmesi için uygun enstrümantasyonla (ölçüm araçlarıyla) desteklenmelidir. Bu nedenle, dış duvar sistemleri için performans tabanlı yaklaşımlara geçiş esastır. Paydaşlar; binaya özgü yangın stratejilerini, ölçülebilir performans metriklerini ve titiz test protokollerini sistematik olarak entegre ederek, sürdürülebilirlik ve estetik hedeflerini korurken modern cephe tasarımının doğal risklerini yönetebilirler. n 1. Rojas-Alva U., Lucherini A., Jomaas G., Knez F. (2022). Towards a ire-safe sustainable built environment – what should we measure to assess it? Nordic Fire & Safety Days (NFSD), Book of Abstracts, 662, 24. 2. McKenna S. T., Jones N., Peck G., Dickens K., Pawelec W., Oradei S., Harris S., Stec A.A., Hull T.R. (2019). Fire behaviour of modern façade materials – Understanding the Grenfell Tower ire. Journal of Hazardous Materials, 368, 115123. doi.org/10.1016/j.jhazmat.2018.12.077. 3. McLaggan M.S., Hidalgo J.P., Osorio A.F., Heitzmann M.T., Carrascal J., Lange D., Maluk C., Torero J.L. (2021). Towards a better understanding of ire performance assessment of façade systems: Current situation and a proposed new assessment framework. Construction and Building Materials, 300. doi. org/10.1016/j.conbuildmat.2021.124301. 4. Torero J.L. (2022). Grenfell Tower Inquiry - Phase 2 - Adequacy of the current testing regime (JTOR00000006). 5. Barboza D. (2010). Workers Detained as Toll Hits 53 in Shanghai Fire. http://www.nytimes.com/2010/11/16/world/asia/16shanghai.html?mcubz=2. (accessed in May 2025). 6. Cowlard A., Bittern A., Abecassis-Empis C., Torero, J.L. (2013). Some considerations for the ire safe design of tall buildings. International Journal of High-Rise Buildings, 2(1), 63-77. doi.org/10.21022/IJHRB.2013.2.1.063 7. Cladding Materials Library, The University of Queensland. https:// claddingmaterialslibrary.com/ 8. Torero J.L. (2013). Scaling-Up ire. Proceedings of the Combustion Institute, 34(1), 99–124. doi.org/10.1016/j.proci.2012.09.007 9. Law A., Spinardi G., Bisby L. (2023). The rise of the Euroclass: inside the black box of ire test standardisation. Fire Safety Journal, 135, 103712. doi. org/10.1016/j. iresaf.2022.103712 10. Anderson J., Boström L., Jansson McNamee R., Milovanović B. (2018). Experimental comparisons in façade ire testing considering SP Fire 105 and the BS 8414-1. Fire and Materials, 42(5), 484–492. doi.org/10.1002/fam.2517 11. Li, Y., Wang, Z., & Huang, X. (2022). An exploration of equivalent scenarios for building facade ire standard tests. Journal of Building Engineering, 52. doi. org/10.1016/j.jobe.2022.104399 12. Anderson J., Boström L., Chiva R., Guillaume E., Colwell S., Hofmann A., Tóth P. (2021). European approach to assess the ire performance of façades. Fire and Materials, 45(5), 598–608. doi.org/10.1002/fam.2878 13. Bakx S., Weghorst R. (2025). The Nederland approach on Fire safety of facades. Fire Information Exchange Platform (FIEP) webinar “Fire safety of facade”, 13th March 2025 14. Messerschmidt B. (2008). The Capabilities and Limitations of the Single Burning Item (SBI) Test. in Fire and Building Safety in the Single European Market. Does CE Compliance Ensure Fire Safety?, Edinburgh, UK. KAYNAKLAR
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=