45 YANGIN VE GÜVENLİK • MART - NİSAN / 2026 MAKALE lerini hem de şarj esnasında veya park halindeki elektrikli araçlardan kaynaklanabilecek yangın senaryolarını çok yönlü olarak ele almakta; literatürdeki mevcut bulgularla birlikte Türkiye’ye özgü saha uygulamaları ve çözüm önerilerini de içeren bütüncül bir değerlendirme sunmayı hedeflemektedir. Çalışma, ayrıca kapsülleyici ajan katkılı su sisi sistemlerinin EA yangınlarına müdahaledeki etkinliği üzerine literatürdeki yeni verileri de tartışarak, mevcut boşluklara katkı sunmaktadır. 2. EA ŞARJ İSTASYONLARI Türkiyede Elektrikli araç (EA) şarj istasyonlarının kurulumu ve teknik özellikleri, hem ulusal hem de uluslararası standartlar tarafından düzenlenmiştir. Bu standartlar, şarj istasyonlarının güvenliği, performansı, yerleşimi ve altyapı gereksinimlerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir.Ayrıca EMO tarafından , Elektrikli taşıtları şarj etmek için, beyan frekansı 50Hz veya 60Hz, beyan besleme gerilimi 1000V a.a.’ya kadar veya 1500V d.a.’ya kadar olan kablolu (iletken), kablosuz şarj sistemlerinin şebekeye bağlanmasını sağlayan alçak gerilim elektrik tesisatının; tasarımı, kurulması, devreye alınması ve doğrulanması ile ilgili gereklilikleri, bakımı ve konum seçimini kapsayan ‘’Elektrı̇klı̇ Taşıt Şarj Sı̇stemı̇ Tesı̇satı Genel Teknı̇k Şartnamesı̇ ‘’ yayınlanmıştır. 2.1. EA Şarj İstasyon Standartları IEC 61851: Elektrikli Araç Şarj Sistemi Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından geliştirilen bu standart, elektrikli araçların şarj istasyonlarına bağlanmasını düzenler. Şarj istasyonları ile EA arasındaki güç aktarımı ve iletişim sistemlerini kapsar ayrıca Şarj modları ve şarj bağlantı noktaları gibi özellikleri tanımlar. IEC 61851-1: Genel şartları belirler. IEC 61851-23: DC hızlı şarj için gereksinimleri içerir. ISO 15118: Bu standart, elektrikli araç ile şarj istasyonu arasında iletişim protokolünü düzenler. Özellikle araçtan ağa (V2G) iletişimini sağlayarak akıllı şarj özelliklerini destekler. IEC 62196: Şarj fişleri, soketler ve bağlantı özelliklerini tanımlar. Tip 2 (Mennekes) Avrupa'da yaygınken, Tip 1 (J1772) Kuzey Amerika'da kullanılır. Combo veya CCS (Combined Charging System) ise hem AC hem de DC şarj yapabilen fiş türlerini tanımlar. NEC 625 – ABD Ulusal Elektrik Kodu: EA şarj istasyonlarının elektrik altyapısı ile ilgili güvenlik kurallarını belirler. Tesisat gereksinimleri, kablolama, topraklama ve elektriksel güvenlik için kriterler içerir. 2.2. EA Şarj İstasyon Teknik Özellikleri ve Yangın 2.2.1. Şarj İstasyonu Tipleri Tip1 (AC Şarj): Standart 120V-220V prizlerde kullanılır, genellikle evde düşük hızlı şarj için uygundur. Şarj süresi uzun olabilir (12-24 saat).Bir alarm , hata ve koruma modülü yoktur. Yangın ve güvenlik önlemleri açısından zayıf yüksek risklidir. Tip 2 (AC Şarj): Standart 120V-220V prizlerde kullanılır, genellikle evde düşük hızlı şarj için uygundur. Şarj süresi uzun olabilir (12-24 saat). Tip 3 (AC Şarj): Kontrollü akıllı şarj ünitesinden AC voltaj EA nin üzerindeki araç üstü şarj cihazına (On-Board Charger ), AC/DC konvertere bağlanır bu yöntem ticari alanlarda veya evde hızlı şarj sağlar. Araçların bataryalarını 4-6 saat içinde tam şarj edebilir. Tip 4 (DC Hızlı Şarj): Kontrollü akıllı şarj ünitesinden 400V-900V arasında DC voltaj kullanarak hızlı şarj sağlar. Şarj sistemi akü grubuna direk olarak bağlanır. Evlerde yaygın olarak kullanılmaz genellikle otoban kenarlarında, otoparklarda ve ticari alanlarda sıklıkla kullanılır. 30 dakikadan daha kısa sürede bataryayı %80'e kadar şarj edebilir. 2.2.2. Şarj İstasyonu Güç Kapasiteleri AC Şarj: Genellikle 3.7 kW ile 22 kW arasında değişen güç sağlar. Evdeki şarj istasyonları genellikle 7.4 kW kapasiteye sahiptir. DC Hızlı Şarj: 50 kW’den başlayarak, ultra hızlı şarj istasyonları 150 kW ve üzeri kapasite sunabilir. Örneğin, Tesla Supercharger ağındaki bazı istasyonlar 250 kW'ye kadar güç sağlayabilir. 2.2.3. Bağlantı ve İletişim Protokolleri Elektrikli araç (EA) şarj istasyonlarının bağlantı protokolleri, şarj cihazı ile araç arasındaki iletişimi ve veri alışverişini sağlayarak güvenli ve etkili bir şarj yapılabilmesine olanak sunar. Open Charge Point Protocol (OCPP), ISO 15118 - Araç-Şebeke İletişim Protokolü , CHAdeMO, Japonya merkezli bir hızlı şarj protokolü olan CHAdeMO, özellikle Asya ve Avrupa’da yaygındır. Combined Charging System (CCS) ,CCS, hem AC hem de DC şarjı destekleyen çok yönlü bir protokoldür. HomePlug Green PHY protokolü, Wi-Fi ve LTE (4G/5G) Bağlantıları, Özellikle kamuya açık şarj istasyonlarında, şarj işlemlerinin uzaktan izlenmesi ve yönetimi için Wi-Fi ve LTE gibi kablosuz bağlantı teknolojileri kullanılmaktadır.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=