40 YANGIN VE GÜVENLİK • OCAK - ŞUBAT / 2026 dına göre en az 30-90 dakika yangına dayanıklı olmalıdır [1]. Ancak Kartalkaya örneğinde ahşap çerçeveli, normal kollu kapılar kullanılmış olup, yangın esnasında tamamen yanarak işlevsiz hale gelmiştir [13]. Elektrik ekipmanlarının yanıcı malzeme ile çevrelenmesi, yangının dikeyde hızlı yayılmasına neden olmuştur [14], ASTM E119’e göre bu tür bileşenlerin ısıya dayanıklılığı test edilmelidir fakat uygulamada eksiklik olduğu görülmüştür [5]. Ancak yangın güvenliği sistemi olmayan yapılarda, yapı malzemelerinin kalitesi ne olursa olsun sonuç felaketler sonuçlanabilir. Bu nedenle NFPA sistemi gibi, sadece malzeme değil, bütünleşik sistem bazlı standartları sahada benimsemek mühimdir. 5. SONUÇLAR Elde edilen veriler doğrultusunda, yapı malzemelerinin yanıcılık seviyeleri, alev yayılım özellikleri ve duman üretimi gibi faktörlerin, malzeme seçimi sürecinde hayati bir rol oynadığı ortaya konmuştur. EN 13501-1, ASTM, NFPA ve ISO gibi standartların farklı önceliklere sahip olduğu, ancak yangın güvenliğini artırma hedefinde ortaklaştıkları görülmüştür. Özellikle, döşeme kaplamaları ve cephe sistemlerinin ayrı test edilmesi gerekliliği, yangın dinamiklerinin malzeme pozisyonuna bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Gerçek olay analizleri, uygun standartlara uymayan yapı malzemelerinin yangın felaketlerinde büyük kayıplara yol açabileceğini kanıtlamaktadır. Grenfell Tower, Kartalkaya ve Polat Otel yangınları gibi vakalar, malzeme seçiminde yangın dayanımı kriterlerinin göz ardı edilmesinin ağır sonuçlarını ortaya koymuştur. Bu nedenle, özellikle yüksek risk taşıyan bina tiplerinde yanmaz veya yangın geciktirici kaplamaların tercih edilmesi, duman yoğunluğunu azaltan malzemelerin kullanılması ve uluslararası standartlara uygunluk belgelerinin zorunlu hale getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Sonuç olarak, yapı malzemelerinin yangına karşı performansını artırmaya yönelik mevzuat düzenlemeleri, yangın mühendisliği yaklaşımı ve doğru malzeme seçimi kritik bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır. Yapı tasarım süreçlerinde yalnızca maliyet odaklı değil, uzun vadeli güvenlik kriterlerini önceleyen bir anlayış benimsenmeli, uluslararası standartlara tam uyum sağlanarak yangın güvenliği bilinci artırılmalıdır. n KAYNAKLAR [1] European Standard EN 13501-1. 2003. Fire classification of construction products and building elements – Part 1: Classification using test data from reaction to fire tests. [2] Hurley, M. J. 1988. Fire Hazard Calculations for Large, Open Hydrocarbon Fires, SFPE Handbook of Fire Protection Engineering, Springer, Chapter 3-2, 3-11. [3] European Standard EN 13501-1. 2003. Classification criteria for building products, excluding flooring. [4] ASTM E84 – 21. 2021. Standard Test Method for Surface Burning Characteristics of Building Materials. [5] ASTM E119 – 20. 2020. Standard Test Methods for Fire Tests of Building Construction and Materials. [6] ASTM E662 – 97. 1997. Standard Test Method for Specific Optical Density of Smoke Generated by Solid Materials. [7] ASTM D1929 – 19. 2019. Standard Test Method for Determining Ignition Temperature of Plastics. [8] NFPA 101 – 2024. 2024. Life Safety Code. [9] NFPA 5000. 2006. Building Construction and Safety Code. [10] ISO 1182. 2020. Reaction to fire tests for products – Non-combustibility test. [11] ISO 9239-1. 2010. Reaction to fire tests for floorings – Part 1: Determination of the burning behaviour using a radiant heat source. [12] TS EN 13501-1. 2003. Yapı Mamulleri ve Yapı Elemanları – Yangın Sınıflandırması – Bölüm 1: Yangın Karşısındaki Davranış Deneylerinden Elde Edilen Veriler Kullanılarak Sınıflandırma. [13] Thevega, T. 2022. Fire compliance of construction materials for building claddings: A critical review, Construction and Building Materials, 361, 3-4. [14] Grand Kartal Otel Yangını Raporu. 2024. TTMOB Elektrik Mühendisleri, İnşaat Mühendisleri, Makine Mühendisleri, Mimarlar Odalarının Grand Kartal Otel Yangını Raporu. MAKALE
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=