39 YANGIN VE GÜVENLİK • OCAK - ŞUBAT / 2026 MAKALE binalardaki can güvenliği ve tahliye yollarını düzenler [8] NFPA 5000 ise yapı tasarımı süreçlerine ilişkin yangın güvenliği hakkındadır [9] Malzeme bazlı olan NFPA 2085 ise dış cephe sistemlerinin dikey yangın yayılım testi hakkındadır. EN 13501-1 ILE ASTM VE NFPA KODLARINI KIYASLADIĞIMIZDA SISTEM TÜRÜ OLARAK EN 13501-1 standardının daha performans ve sınıflama odaklı, ASTM ve NFPA kodlarının ise test odaklı olduğunu çıkarabiliriz. Bu sebeple Amerika’daki kodların sınıflandırma konusunda daha sınırlı olduğu söylenebilir. Yasal statülerini incelediğimizde ise EN 13501-1 standardı AB’de CE işareti ile zorunlu olurken, Amerika’da bu standartlar eyalet bazlı uygulanmakta olup bazıları zorunlu değildir. 2.3 ULUSLARARASI YANGIN STANDARTLARI ISO 1182 VE ISO 9239-1 2.3.1 ISO 1182 Bir malzemenin yanmaz olup olmadığını belirlemek için kullanılan bu yanmazlık testi, yapı malzemelerinin ısı karşısındaki davranışını ve alev alma eğilimini değerlendirir. Sıcaklık artışı, kütle kaybı ve alev alma süresinin değerlendirilmesi sonucu EN 13501-1 A1 veya A2 sınıfını belirlemede kullanılır [11]. 2.3.2 ISO 9239-1 Halı, PVC, laminant gibi zemin kaplama malzemelerinin alev yayılımı ve duman üretimi gibi davranışlarını değerlendirir. Alevin yayılmasını durdurduğu noktadaki ısı değeri olan kritik ısı akı (kW/m²) ve duman üretiminin optik ölçüsü bu test için ölçüm kriterleridir [12]. Özellikle yangın kaçış yollarının zemin güvenliği için zorunlu olan bu test, EN 13501-1 standardının zeminler için yapılan sınıflandırmasında “fl” ibaresiyle birlikte kullanılır. 2.4. TS EN 13051-1 Türkçe tam adı “Yapı Mamulleri ve Yapı Elemanları – Yangın Sınıflandırması – Bölüm 1: Yangın Karşısındaki Davranış Deneylerinden Elde Edilen Veriler Kullanılarak Sınıflandırma” olan bu standart EN 13501-1 ile aynı özellikleri taşımaktadır. Bu standart ülkemizde TSE tarafından 2002 yılında kabul edilmiştir. Her ne kadar Avrupa standartları ile aynı olsa da denetim süreçlerinde yetersizliklerden ötürü birçok projede uluslararası standartlara tam olarak uyum sağlanamamaktadır [13]. 3. YAPI MALZEMELERİNİN YANGINA KARŞI DAVRANIŞLARI Yangına karşı malzeme seçiminde kaçış yolları, kamu binaları ve yüksek binalar gibi kritik alanlar için A1-A2 sınıfı ve Class A ASTM malzemeleri tercih edilmelidir [1] [4]. Zemin kaplamaları için ISO 9239-1 test sonucu olan Bfl-s1 üzeri güvenli kabul edilir [12]. Polimer esaslı malzemeler mutlaka kaplama, yangın bariyeri gibi ek yangın önlemleriyle birlikte kullanılmalıdır. Çizelge 3’te görüldüğü üzere yapı malzemelerinin sınıflandırılmasında, standartlar arası çelişkilere rastlanılmamaktadır. Yangın standartları her ne kadar farklı detay seviyelerine ve kapsamlara sahip olsalar da aynı amaca hizmet etmekte ve birbirlerini desteklemektedir. Çoğu standart içlerinde birbirilerine atıfta bulunmakta olup, uluslararası projelerde ve çalışmalarda birlik sağlanmaya uygun durumdadırlar. Standartlar arasındaki farklılık yalnızca test süreçlerinde açıkça fark edilmektedir. Bu farklılıkların bazıları numune boyutu ve geometrisi, test koşulları ve performans değerlendirme kriterleri ile ilgilidir. Aynı zamanda küçük, büyük ve orta seviyeli olmak üzere farklı koşullara sahip AS 1530.1, BS EN ISO 1182, ve ASTM E136 testleri de vardır [13]. 4. YANGIN STANDARTLARININ UYGULANMASI 2024 yılında Kartalkaya Grand Kartal Otel Yangını, yapı malzemeleri ve yangın güvenliği standartları açısından önemli bir vaka analizi sunmaktadır. Bu yangın üzerinden hem kullanılan yapı malzemelerinin yangın davranışları hem de Türkiye’de uygulanan standartların yetersizlikleri ele alınabilir. Malzeme temelli olarak yangının yayılma sebepleri için ahşap dış cephe kaplaması gösterilebilir [14]. Otelin dış cephesi yanıcı ahşap malzeme ile kaplanmış olup, EN 13501-1’e göre bu tür malzeme D ve E sınıfında yer alabilir [2]. Bu durumda bu malzeme yangının yayılmasına katkı sağlamış olabilir. Yangın kapıları, EN 13501-2 standarÇizelge 3. Yapı Malzemelerinin Yangın Standartlarına Göre Kıyaslanması
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=