30 YANGIN VE GÜVENLİK • OCAK - ŞUBAT / 2026 MAKALE rik tesisatı, sürtünme kaynaklı yüzey ısınmaları, statik elektrik kıvılcımları, kimyasal reaksiyonlar, kontrol dışına çıkan yanma süreçleri ve iş kazaları gibi etkenler nedeniyle daha kritik bir risk unsurudur. Bu doğrultuda, tahliye simülasyon programlarının kullanımı endüstriyel tesislerde yangın güvenliğinin analiz edilmesinde vazgeçilmez hâle gelmiştir. Bu bağlamda, çalışmada kullanılan Pathfinder yazılımı; binanın fiziksel özelliklerini (kat planları, merdivenler, asansörler vb.) ve bina kullanıcılarının davranışsal özelliklerini (yürüme hızı, engellilik durumu, yönelim ve rota tercihleri vb.) dikkate alarak yangın durumunda tahliyenin hangi sürede tamamlanabileceğine ve süreçte ortaya çıkabilecek olası darboğazlara ilişkin kapsamlı bir değerlendirme sunmaktadır. Pathfinder, kullanıcı tabanlı bir çıkış ve insan hareket simülatörü olup (Thunderhead Engineering, 2022), karmaşık ortamlarda büyük insan gruplarının hareketini analiz etmek amacıyla gelişmiş algoritmalar ve modelleme teknikleri kullanmaktadır. Yazılım; tahliye senaryoları, kalabalık yoğunluğu, akış karakteristikleri ve yolcu davranış modelleri gibi geniş bir yelpazede analize imkân sağlamaktadır (Akça, Ceylan, Demirel, 2023). Dünya genelinde teknik bilgi birikiminin ve hesaplama gücünün artmasına paralel olarak, binalarda kullanıcı güvenliğini değerlendiren bilgisayar modellerinin gelişimi, yangına bağlı can kayıplarının azaltılmasına önemli bir katkı sunmuştur. İnsan davranışını merkez alan acil durum tahliye modelleri günümüzde hızla çeşitlenmekte ve yaygın olarak kullanılmaktadır (Gültek, 2005). Acil kaçış simülasyon programları; yangın, deprem ve diğer acil durumlarda tahliye süreçlerinin nasıl işleyeceğini öngörmek ve kullanıcıların en güvenli şekilde binadan çıkmalarını sağlamak amacıyla tercih edilmektedir. Bu programlar özellikle büyük yapılar, stadyumlar, havaalanları, hastaneler ve okullar gibi yüksek kullanıcı yoğunluğuna sahip binalar için yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu sistemler sayesinde olası sorunlar daha tasarım aşamasında belirlenebilmekte; böylece tehlike oluşmadan gerekli pasif önlemler alınarak hem zaman hem de maliyet açısından önemli kazanımlar elde edilebilmektedir (Akça, Ceylan, Demirel, 2023). Yangın ve tahliye simülasyonları için Pathfinder, MassMotion, FDS+EVAC, Building Exodus, STEPS ve Simulex gibi çeşitli yazılımlar kullanılmaktadır. Şekil 1’de bu yazılımlardan Building Exodus, MassMotion, Pathfinder ve Simulex’in ortak özellikleri karşılaştırmalı olarak gösterilmektedir. Bu çalışma kapsamında ise performans temelli Pathfinder yazılımı; kullanıcı dostu arayüzü, araştırmacılara acil durum tahliyesi ve yolcu hareketi konusunda ayrıntılı nicel ve nitel çıktı sağlaması nedeniyle tercih edilmiştir (Safari vd., 2024). 2. YÖNTEM Çalışmada materyal olarak, Ankara Gölbaşı ilçesinde inşa edilmesi planlanan bir matbaa basım binası incelenmiştir. Mimarın izniyle paylaşılan binanın planları, DWG formatından Pathfinder programına aktarılmıştır. Örneklem olarak seçilen projenin kaçış yolları ve bina boşaltım süreleri, performansa dayalı yangın kaçış simülasyonu programıyla tahliye süresi analizi yapılarak, ‘Pathfinder’ yazılımı ile modellenmiştir. Thunderhead Pathfinder gibi araçlar, yaya dinamikleri ve tıkanıklık analizine odaklanarak tahliye sürelerinin hassas ölçümlerini sunmakta ve potansiyel darboğazları belirlemektedir (Godes vd., 2024). Modellemenin oluşturulmasında öncelikli hedef, binanın tüm kullanıcılarının güvenli bir şekilde binadan ayrılabilecekleri sürede binanın boşaltılmasını sağlamaktır. Burada bölüm 3.1’de verilen parametreler ile modellenen bina üzerinden analizler yapılmıştır. Elde edilen bulgular, bölüm 3.2’de değerlendirilmiş ve çalışma bölüm 4’te sonuçlar ile tamamlanmıştır. Örnekleme Ait Simülasyonun Aşamaları Matbaa binası, AutoCAD formatı ile çalışılmış mimari projenin kat planları, Pathfinder simülasyon programına yüklendikten sonra ölçeği ayarlanır. Mimari projeye göre yerleştirilen kapılar, merdivenler, asansörler, odalar ve çıkışlar düzlemsel olarak modellenir. Kullanıcı yükü verisi simülasyon programına girilir. Kullanıcı profili seçilerek sakinler eklenir ve son olarak simülasyon çalıştırılır. Şekil 2’de, Pathfinder ortamında örneklem olarak seçilen proŞekil 1. Simülasyon Programlarının Ortak Özelliklerini gösteren şema (Akça, Ceylan, Demirel, 2023)
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=