22 YANGIN VE GÜVENLİK • OCAK - ŞUBAT / 2026 leme kamerasının yalnızca tek personelde olması; arama– kurtarma süresini uzatabilmekte ve tehlike sinyallerinin ekip geneline taşınmasını geciktirebilmektedir (Rider, 2001; Amon ve diğ., 2005). En kritik risk alanı ise bu iki bileşenin birlikte zayıf olduğu senaryolardır. Ekip hem görmekte zorlanır hem de paylaşmakta zorlanır. Normal kazalar yaklaşımı bu tür çift zayıflıkların, küçük sapmaların birikerek büyük olaya dönüşmesi için elverişli bir zemin oluşturduğunu öngörür (Perrow, 1984). Bu nedenle ekip güvenliği yaklaşımı, telsiz ve termal görüntülemenin ayrı ayrı iyileştirilmesinden çok, birlikte standardize edilmesini hedeflemelidir. 7. UYGULANABİLİR ÖNERİLER Aşağıdaki öneriler, kurum içi standart işletim prosedürlerine uyarlanabilecek genel çerçeve önerileridir. • Donanım tahsisi: Ekip içinde iletişim, paylaşımlı cihaza bağımlı kalmayacak biçimde planlanmalı; asgari düzeyde her ekip üyesinin acil mesaj iletebileceği bir elektronik iletişim imkânı sağlanmalıdır (U.S. Fire Administration, 2016). • İletişim disiplini: İletişim disiplini için anonslar kısa ve standart bir sırayla yapılmalıdır: konum, durum, ihtiyaç. Örneğin: Merdiven boşluğu, 2. kat / yoğun ısı artışı / geri çekilme ya da takviye istiyorum. • Termal görüntüleme standardı: Termal görüntüleme kamerası kullanımında ne zaman bakılır, ne aranır, nasıl raporlanır sorularını yanıtlayan kısa bir saha prosedürü oluşturulmalı; kamera gözlemleri telsiz mesaj formatına entegre edilmelidir (Amon ve diğ., 2005). • Erişilebilirlik ve yedeklilik: Termal görüntüleme kamerasının ekip içinde tek bir kullanıcıya bağlı kalması, dumanlı/kapalı alanlarda ekibin görüş ve tespit kapasitesini daraltarak riskleri artırır. Bu nedenle hedef, mümkün olan en geniş personel kapsamasıyla termal görüntüleme erişimi sağlamaktır; ideal olarak her yangıncı personelde kişisel (mini) termal görüntüleme kamerası bulunmalı, en azından içeri giriş yapan ekiplerde birden fazla personelde erişim standart hâline getirilmelidir. Buna paralel olarak batarya/şarj sürekliliği ve yedek cihaz planlaması yapılmalıdır (Fire Protection Research Foundation, 2025). • Eğitim ve olay sonrası öğrenme: Senaryo temelli eğitimlerde telsiz ve termal görüntüleme birlikte çalıştırılmalı; olay sonrası kısa değerlendirmelerle iletişim ve tespit gecikmeleri sistematik biçimde kayda geçirilmelidir (Weick ve Sutcliffe, 2015). 8. SONUÇ Yangın müdahalelerinde ekip güvenliği, yalnızca donanım varlığıyla değil; iletişim sürekliliği ve durumsal farkındalık üretiminin birlikte işletilmesiyle güçlenir. Ekip içi telsiz iletişimi, bilginin dolaşımını ve koordinasyonu sağlarken; kişisel termal görüntüleme kamerası düşük görüş koşullarında tehlikelerin erken fark edilmesini destekler. Bu çalışma, her ekip üyesinde bireysel telsiz bulunmaması ve termal görüntüleme kamerasının tek personelde olmasının; koordinasyonu zayıflatabildiğini, arama–kurtarma süresini uzatabildiğini ve ekibin güven algısını olumsuz etkileyebildiğini göstermektedir. Özellikle kapalı ve dumanlı ortamlarda, kritik bilginin ekip içinde eş zamanlı paylaşılmaması; yön kaybı, geciken geri çekilme kararları ve yardım çağrılarında gecikme gibi sonuçlar doğurarak riski artırabilmektedir. Bu nedenle donanım tahsisi, prosedür tasarımı, eğitim ve öğrenme döngüleri; iki bileşeni entegre eden bütünleşik bir operasyonel güvenlik sistemi yaklaşımıyla ele alınmalıdır. Ayrıca telsiz anonslarının standart bir formatla yapılması ve termal kamera gözlemlerinin aynı iletişim düzenine entegre edilmesi, sahada ortak durumsal farkındalığın güçlendirilmesine doğrudan katkı sağlayacaktır. n MAKALE KAYNAKLAR • Amon, F., Bryner, N., ve Hamins, A. (2005). Thermal Imaging Research Needs for First Responders: Workshop Proceedings (NIST Special Publication 1040). National Institute of Standards and Technology. https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication1040.pdf • Bigley, G. A., ve Roberts, K. H. (2001). The incident command system: High-reliability organizing for complex and volatile task environments. Academy of Management Journal, 44(6), 1281–1299. https://doi.org/10.5465/3069401 • Fire Protection Research Foundation. (2025). Measuring Thermal Image Quality for Fire Service Applications (Final Report). National Fire Protection Association. https://content.nfpa.org/-/media/Project/Storefront/Catalog/Files/Research/Research-Foundation/Reports/Emergency-responders/ RFFINALReportMeasuringThermalImageQualityforFSApplications09112025.pdf • National Fire Protection Association (NFPA). (2020). NFPA 1561: Standard on Emergency Services Incident Management System and Command Safety (2020 ed.). https://www. nfpa.org/codes-and-standards/nfpa-1561-standard-development/1561 • Perrow, C. (1984). Normal accidents: Living with high-risk technologies. Princeton University Press. • Rider, L. T. (2001). Standard Operating Guideline for Thermal Imaging Cameras. National Fire Academy, Executive Fire Officer Program (Applied Research Project). https://apps. usfa.fema.gov/pdf/efop/efo32815.pdf • U.S. Fire Administration. (2016). Voice Radio Communications Guide for the Fire Service. FEMA. https://www.usfa.fema.gov/downloads/pdf/publications/voice_radio_ communications_guide_for_the_fire_service.pdf • Weick, K. E., ve Sutcliffe, K. M. (2015). Managing the unexpected: Sustained performance in a complex world (3rd ed.). Wiley.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=