Yangın ve Güvenlik Dergisi 204. Sayı (Ocak-Şubat 2019)

26 Yangın ve Güvenlik / Ocak - Şubat 2019 yanginguvenlik.com.tr • Sprinkler deflektörü ile tavan arası maksimum mesafe: 305 mm • Sprinkler deflektörü ile tavan arası minimum mesafe: 76 mm g. Branşmanların kirişleri kesecek şekilde yerleşimine izin verilir ancak sprinkler eş aralıklar içinde kalmalı ve kirişlerin altında bulunmamalıdır. h. Sprinkler deflektörü tavana veya çatıya paralel olmalıdır. i. Genişliği 0.6 m veya daha az olan engel altına sprinkler ilavesi yapılmaz ve sprinkler engel kenarına yatayda 0.3 m veya daha fazla mesafede yerleştirilir. j. ESFR sprinkler, çelik veya boşluklu çelik kirişlerin alt kirişlerine yatayda minimum 0.3 m mesafede yerleştirilmelidir. k. Çatı veya tavan sprinkler deflektörü ile depolama üst seviyesi arası mesafe 914 mm veya daha fazla olmalıdır. 4. 7,6 M DEPOLAMA YÜKSEKLİĞİNDEN FAZLA OLAN PLASTİK YANICI SINIFI RAFLI DEPOLAMALARIN ESFR SPRİNKLER İLE KORUNUMU Kartonlu veya açıkta genleşmemiş platiklerin tek sıralı, çift sıralı ve çoklu sıralı raf depolamasının korunumu Tablo 2’te verilmiştir. 5. ESFR SPRİNKLER İÇİN ÖRNEK BİR HESAPLAMA YAPILMASI Aşağıda verilen hidrolik hesap örneği; çatı veya tavan yüksekliği 13,7 m ve 10,7 ile max. depolama yüksekliği 9,1 m, depolama şekli tek sıralı, çift sıralı ve çoklu sıralı raf kul- lanılan, yanıcılık sınıfı kartonlu ve genleşmemiş malzemelerin depolandığı örnek bir bina baz alınarak hazırlanmıştır. Top- lam depolama alanı yaklaşık 10.000 m²dir. Binanın pompa dairesine en uzak olan kritik zonu dikkate alınarak hesap yapılmıştır. Şekil 1’de verilen yerleşime göre yapılan hesaplarda; 400m 8” ana besleme hat boru uzunluğu bulunan sistemde 9 m2 koruma alanı olacak şekilde ESFR yerleşimi yapılmıştır. 42 m uzunluğunda, 30 branşmanı bulunan grid tesisat için Tablo 3’te verilen değerlere göre, her K faktörü için ayrı hid- rolik hesap yapılmıştır. Grid tesisat üzerinde ana ve yardımcı kolektör boru çapı sabit olarak 6” alınmıştır. Çatı yüksekliği 10.7m olan depo için branşman çapı sabit 2” ve çatı yüksekliği 13.7m olan depo için sabit 2 ½” olarak alınmıştır. Tüm hesap- larda boru hızı limit değeri 7m/sn kabul edilmiştir. Elde edilen sonuçlar değerlendirilerek, Tablo 4,5,6 ve 7’de kıyaslama sonuçları olarak özetlenmiştir. 6. SONUÇ ESFR sprinkler her türlü depo uygulamasında kullanıla- bilir fakat sistem tasarımında depo koşulları ve depolama yüksekliği çok iyi incelenmelidir. ESFR sprinklerin tercih edil- mesinin en önemli nedeni yangını homojen olarak bastırması ve kullanımında raf arası sprinklere ihtiyaç duyulmamasıdır. Sistemi tasarlayan kişi, sprinkler tipi ile minimum sistem ihtiyaçlarını karşılarken en uygun maliyetle sistemi tasarla- malıdır. Sadece ihtiyaç duyulan su debisini sağlamak için gereğinden büyük çapta borulama yapmak yada gereğinden büyük kapasiteli sprinkler kullanmak doğru bir mühendislik yaklaşımını sağlamayacaktır. Tablo 3’te verilen maksimum çatı/tavan yüksekliği ve maksimum depolama yüksekliklerini kullanarak yapılacak hidrolik hesaplara Tablo 4,5,6,7’deki kıyas tablolarında verilen sonuç değerler ışık tutacaktır. K-14 veya K-17 ESFR sprinkler yerine maliyeti daha yüksek olan K-22 veya K-25 ESFR sprinkler kullanılması durumunda, Tablo 1. ESFR Sprinkler koruma alanları ve maksimum mesafeler Yapı Tipi Tavan/Çatı yüksekliği < 9.1 m Tavan/Çatı yüksekliği > 9.1 m Koruma Alanı m 2 Sprinkler arası maksimum mesafe (m) Koruma Alanı m 2 Sprinkler arası maksimum mesafe (m) Yanmaz engelsiz 9.3 3.7 9.3 3.1 Yanmaz engelli 9.3 3.7 9.3 3.1 Yanıcı engelsiz 9.3 3.7 9.3 3.1 Yanıcı engelli Uygulanmaz Uygulanmaz Uygulanmaz Uygulanmaz Şekil 1. Hidrolik hesap sprinkler yerleşim planı MAKALE