Yangın ve Güvenlik Dergisi 204. Sayı (Ocak-Şubat 2019)

Yangın ve Güvenlik / Ocak - Şubat 2019 19 yanginguvenlik.com.tr çalışan sıkıştırılmış hava köpük sisteminin yangın söndürme performansını tam ölçekli kompartıman yangını testlerinde hortumla sadece su huzmesi ve su-köpük solüsyonu uygu- lamasıyla mukayese etmiştir. Test sonuçları mobil (taşına- bilir) sıkıştırılmış hava köpük sisteminin diğer iki sistemle karşılaştırıldığında yangını çok daha etkin olarak bastırdığını göstermiştir. Seyyar sıkıştırılmış hava köpük sistemi uygun olarak ve doğru elemanlar kullanılarak monte edildiğinde mükemmel kalitede köpüğü yüksek momentumla üretmiş- tir. İlave olarak taşınabilir sıkıştırılmış hava köpük sistemli söndürücü operatörün ısıya maruz kalma süresini azaltmış ve yangın merkezindeki dikey duman bulutunu (fire plume) hava emen köpükle karşılaştırıldığında daha güçlü kararlılığı ve akış biçimi nedeniyle çok daha hızlı yenmiştir. Ancak, sey- yar sıkıştırılmış hava köpük üretim sistemi yüksek basınçta kullanılan köpük solüsyonunun miktarını dikkate almaksızın yüksek basınçta çalışmıştır. Mevcut köpük sistemleri yüksek basınçlarda çalıştığından, düşük basınçta çalışan taşınabilir sıkıştırılmış hava köpük sisteminin araştırması yapılmamıştır. Bu çalışmanın amacı düşük basınçtaki taşınabilir sıkıştırılmış hava köpüğünün çıkış özelliklerini incelemektir. Bu çalışma için, NFPA 10 ve CAN/ ULCS508 standartlarının yeni bir sistem için şartları sistemin kullanılabilirliğini test etmek için kullanılmıştır. TESTLERİN TANIMLARI Testler dış ortamda açık ve rüzgârın hemen hiçbir etkisi- nin olmadığı bir havada yapılmıştır. Sıcaklık, deney sırasında ortalama 18 derece civarında olarak, oldukça kararlıydı. Bu çalışma için hazırlanan sıkıştırılmış hava köpük sistemi aşa- ğıda Şekil 1’dedir. Kurulum düzeni bir hava kompresörü, 3 L konteynır, 8 mm çaplı plastik hortum, nozul ve bir muşamba. 2 L’lik belirlenen oranda önceden karıştırılmış köpük solüs- yonu hazırlandı ve 3 L konteynırın içine dolduruldu. 3 L konteynır daha sonra sıkıştırılmış hava köpüğü oluşturmak için farklı basınçlarda hava ile basınç altına alındı. Sıkıştırılmış hava köpük 8 mm çaplı plastik hortumdan geçer, burada hava köpüğün hortumun içinde tam olarak gelişmesi beklenmek- tedir ve son olarak hortumun ucundaki nozuldan çıkacaktır. Testler için kullanılan köpük konsantresi Alkole Dirençli Sulu Filim Yapıcı Köpüktür (AR-AFFA_ Alcohol-Resistant Aque- ous Film Forming Foam) ve konsantrasyon %2-4 arasında değişmektedir. Yüzde 3’lük bir köpük solüsyonu yapmak için, 60 mL köpük konsantresi 195-40 mL su ile birleştirilerek 2000 mL köpük solüsyonu elde edilir. 2 L köpük solüsyonu daha sonra 3 L konteynır içine dökülür ve sıkıştırılmış hava köpük oluşturmak için belirlenen basınca kadar basınçlandırılır. Üretilen köpük plastik hortumun içinde meydana gelir ve nozuldan geçerek dışarı fışkırır. Bu prosedür % 2’lük solüsyon testi ve % 4’lük solüsyon testleri için tekrarlandı. Köpüğün genleşme oranını tespit etmek için ağırlıklı bir skala kullanıldı. Köpük genleşme oranı genleşmiş köpüğün hacminin köpük solüsyonu hacmine oranı olarak belirlenir. Genleşen köpük 2000 mL’lik ölçeklenmiş bir kapta toplanır ve ağzına kadar doldurulur bu sırada fazla köpük yumuşak bir tahta ile kabın ağzından kaydırılarak alınır. Genleşen köpüğün ağırlığı 0,5g hassaslığında ölçeklendirilmiş bir terazi ile belirlenir. Daha sonraki veriler sonuçları doğrulamak için toplanır. Elde edilen bilgi köpüğü düşük, orta ve yüksek genleşme oranı olarak sınıflandırmak için kullanılırken gözle yapılan, gözlem de köpüğüm fiziksel özelliklerini tarif etmek için kullanılır. Çıkış aralığı testi köpüğün yatay atımını incelemek için yapılır. Hortumun ucundaki çıkış nozulu yerden 0,9 m yük- seğe yerleştirilir. Köpüğün farklı basınçlarda yatay fışkırma- sını ölçmek için bir branda üzerinde, Şekil 2’de gösterildiği gibi belirli mevkiler işaretlenir. Görsel sonuçları elde etmek için deneyin etrafına iki adet dijital video kamera yerleş- tirildi, bunun yanında köpüğün görüntüsünü ve rüzgârın etkisini yakalamak için yüksek çözünürlükte dijital kameralar kullanıldı. Köpüğün dağılımı rüzgâr tarafından bir miktar etkilendi ve bunun sonucunda köpüğün yatay çıkışını küçük Şekil 1. Çıkış aralığı testinin şematik diyagramı