Yangın ve Güvenlik Dergisi 173. Sayı (Mart 2015)

<$1*,1 YH *h9(1/ø. 6$<, 9 78/80%$&, ú nsanlar × n tahliyesi için önemli konu- lardan birisi de deprem durumundaki bo ü altma i ü lemleridir. Deprem sensörü genel olarak iki kademeye set edilir. Birinci veya ikinci kademe set edilen de ù erin üzerine ç × k × ld × ù × ndan insanlar × n camlardan uzakla ü malar × , merdivenlere gitmemeleleri, binan × n sa ù lam oldu ù u ve panik yapmamalar × konusunda anons yap × l × r. Birinci kademe ü iddetindeki dep- remde asansörler en uygun katta durur, binaya gaz giri ü i kesilir, kapal × kap × lar ve turnikeler aç × l × r. Depremden sonra normal çal × ü ma düzenine geçilece ù i duyurulur, asansörler devreye al × n × r gaz vanas × manuel olarak aç × l × r, kap × ve turnikeler normal konuma geçirilir. ú kinci kademe ü iddetindeki depremden sonra ise binan × n tahliyesine yönelik anonslar × n yap × lmas × gerekmektedir. Asansörler kontrol edilmeden devreye al × namaz. Gaz vanas × kontrol edilir fakat aç × lmaz, turnike ve kap × lar sürekli aç × k b × rak × l × r. Bina- n × n i ü letim ü ekline ve tesisat × n durumuna göre elektri ù in kesilmesine ve jeneratörün devreden ç × kar × lmas × na karar verilir. ú nsanlar × n tahliyesi için yap × lan anonslar × n metinleri, yang × n tatbikat × , tahliye tatbikat × , yang × n, genel tahliye ve deprem için ayr × ayr × olmal × d × r. Tahliye için anonslar ve deprem anonslar × bütün binaya yap × lma- l × d × r. Asansör kabinlerine yap × lan anoslar × n metinleri di ù er anonslardan ayr × olmal × d × r. Asansör kabinine “tatbikat yap × ld × ù × ndan veya güvenli ù iniz için...” diye ba ü layan bir duyuru ile kabin içindeki personel bilgilendirilmelidir. Duman kontrol sistemlerinin otomasyonu yang × n güvenli ù i sistemleri için de en kar- ma ü × k ve en önemli konular × ndan birisidir. Yang × n moduna geçilmesi d × urmunda öncelikle bas × nçland × rma fanlar × devreye sokulur. Yang × n olan bölümde negatif bas × nç olu ü turacak ü ekilde egzost fanlar × çal × ü t × r × larak taze hava fanlar × susturulur. Yang × n zonu geçi ü lerindeki duman/yang × n damperleri kapat × l × r. Duman perdeleri indirilir. Yang × n ba ü lang × c × nda bu senar- yo devreye sokulduktan sonra, yang × n × n geli ü mesine ve söndürme çal × ü malar × na ba ù l × olarak bu senaryoda de ù i ü iklik yap × lmas × gerekebilir. Söndürme yapan ekiplerin talimatlar × na göre bir bölüme taze hava verilmesi ve baz × damperlerin aç × lmas × gerekebilir. Bu durumda yang × n senaryosunu devre d × ü × b × rakmadan, kontrol merkezinden veya otomasyon merkezinden istenilen de ù i ü iklik kolayl × kla yap × labilmelidir. Bunun için de manuel duman kontrol panellerinin olmas × önem- lidir. Bu panellerde fanlar ve damperler bir ü alter arac × l × ù × yla aç × k kapal × konuma getirilebilmelidir. Asansörler; yang × ndan olu ü an duman × n asansör kuyusuna dolmas × ve duman- dan dolay × insanlar × n bo ù ulmalar × n × n önlenmesi sebebiyle yang × n durumunda kullan × lmazlar. Asansör kuyular × “baca etkisi” sebebiyle duman × çeker ve e ù er bas × nçland × rma sistemi yoksa k × sa sürede dumanla dolar. Asansör a ü a ù × inerken veya yukar × ç × karken “piston etkisi” ile du- man × s × k × ü t × r × r ve duman kabin içine girer. Sprinkler ba ü l × klar × ndan veya söndürme çal × ü malar × s × ras × ndaki yang × n hortumlar × n- dan akan su asansör kabinine girebilir ve asansörün kontrol devrelerinde ve elektrik hatlar × nda k × sa devre yapmas × na sebep olabilir. Deprem durumunda halatlarda ve devrelerde hasar meydana gelebilir. Belirtilen nedenlerden dolay × yang × n ve deprem durumunda asansörlerin kulla- n × lmas × engellenir. Bu yüzden asansörler, alg × lama sisteminden al × nan bir kontakla, hiçbir katta durmadan yolcularla birlikte önceden belirlenmi ü kata inerek kap × lar × n × açmas × (tahliye kat × ), × ü × klar × n × yakmas × ve kullan × m d × ü × kalmas × için programlan × r. Önceden belirlenmi ü katta (tahliye kat × n- da), yang × n olmas × durumunda alternatif bir kata yönlendirmesi yap × lmal × d × r. Özel- likle ülkemizde alternatif kat uygulama- s × na yeterince önem verilmemektedir. Giri ü kat × nda meydana gelen bir olayda asansörlerin olay × n oldu ù u kata inmesinin önlenmesi için alternatif kat tan × mlanmal × - d × r. Bunlara ilave olarak yang × n olan katta asansörün durmamas × n × n sa ù lanmas × da yararl × olur. Depremdurumunda ise asan- sörün h × z × na ve kar ü × a ù × rl × ù × n konumuna göre en uygun katta durmas × sa ù lanma- l × d × r. Acil durum asansörlerinde bunlara ilave olarak katta kalmas × n × önleyecek akü sistemine sahip olmal × d × r. Ülkemizde yap × lan yang × n sistemlerinin birço ù unda uygun malzeme seçilmedi- ù ini ve senaryolar × n uygun yap × lmad × ù × n × görmekteyiz. Özellikle duman kontrol sistemlerindeki eksikliklere daha çok rast- lan × lmaktad × r. Gelecekte, geli ü en teknoloji ile binalar daha verimli bir ü ekilde yönetilecek, kullananlar × n gereksinimlerine daha iyi yan × t verecek ve yüksek teknoloji ürün- lerini daha etkili bir ü ekilde kullanacakt × r. Malzemeler ve ürünler daha dayan × kl × , daha iyi planlanm × ü , korunmas × daha kolay ve daha kaliteli olacakt × r. Binalar × n daha etkili can güvenli ù i ve emniyeti, enerji korunumu imkanlar × ve çevre kont- rolünün sa ù lanmas × daha ak × ll × olmas × yla yetinilmeyecek, onlar × planlayanlar × n, yapanlar × n, i ü letenlerin ve sahip olanlar × n da ak × ll × olmalar × gerekecektir. Önemli konulardan birisi de bak × m ve i ü letme organizasyonudur. Ço ù u sistem, bak × m yetersizli ù inden dolay × belli bir süre sonra, sistemlerin verdi ù i yanl × ü alarm nedeniyle devre d × ü × b × rak × lmaktad × r. Baz × binalarda ise yeterli e ù itim seviyesinde ve yeterli say × da teknik eleman olma- mas × nedeniyle, sistemlerden tam olarak yararlan × lamamakta veya sistemin bütün özellikleri bilinmemektedir. Sistemler ne kadar iyi olursa olsun, i ü leticiler ak × ll × olmad × kça binalar ak × ll × say × lamaz. Ak × ll × binalarda, i ü letmeci ve kullan × c × lar × n e ù itimleri ilk dü ü ünülmesi gereken konu olmal × d × r. Binalar × n ak × ll × olmas × için mal sahibinin, tasar × mc × n × n, yap × mc × n × n ve i ü leticisinin ak × ll × olmas × gerekir. Bina ne kadar ak × ll × olursa olsun i ü letmecisi ak × ll × de ù ilse bina k × sa sürede ak × ll × l × ù × n × kaybeder.