Yangın ve Güvenlik Dergisi 173. Sayı (Mart 2015)

<$1*,1 YH *h9(1/ø. 6$<, 78/80%$&, 8 Ak × ll × Binalarda Yang × n Otomasyonu Prof. Dr. Abdurrahman KILIÇ ú TÜ Makina Fakültesi Ak × ll × binalar; tasar × ma ü amas × ndan kullan × - ma kadar, çok de ù i ü ik sistemlerin birbirleri ile entegrasyonun sa ù land × ù × binalard × r. 1985 y × l × nda Toronto’da yap × lan “Ak × ll × Bina- lar” sempozyumunda; teknolojik yenilikleri kullanan, ya ü ayanlar × n konforunu art × ran, güvenli ù ini sa ù layan, enerji giderlerini azaltan ve i ü letme kolayl × ù × sa ù layan, tasar × m ve üretim disiplinlerini ça ù da ü teknoloji ile uyum içinde biraraya getiren binalar olarak tan × mlanm × ü t × r. K × saca kon- forun ve güvenli ù in günümüz teknolojisine uygun olarak sa ù land × ù × , i ü letmenin daha ekonomik ve daha kolay yap × labildi ù i ve insan faktörünün aza indirildi ù i binalar olarak aç × klanabilir. Ak × ll × binalar, mekanik, elektrik ve elektronik cihaz ve sistemlerin 24 saat boyunca verilerinin ölçülmesini, kaydedilmesini, mühendislik analizlerinin yap × lmas × n × , otomatik olarak karar verilmesini ve uygu- lamaya geçilmesini amaçlamal × d × r. Ak × ll × binalarda HVAC, Enerji, Yang × n, Güvenlik ve Ayd × nlatma otomasyonlar × yap × l × r. HVAC sistemleri; × s × tma, klima, havalan- d × rma, nemlendirme, su ü artland × rma, enerji yönetimi, ayd × nlatma program × , × s × geri kazan × m sistemleri, enerji ölçüm sistemleri otomasyonu yap × l × r. Ak × ll × bina enerji yönetimi sistemlerini bir ad × m daha öteye götürür. Amaç sadece enerji tüke- timini kontrol etmek de ù il, ayn × zamanda binadaki di ù er sistemlerin birço ù unu da en iyi ü ekilde i ü letmektir. Ayd × nlatman × n otomasyonu enerji tasarrufuna yöneliktir. Önümüzdeki dönemlerde enerji korunu- mu ve ya ü am güvenli ù i gibi bugüne ili ü kin sorular yok olmayacak, daha da yo ù un- la ü arak, yeni zorunluluklarla katlanarak artacakt × r. Yeni gereksinimler ç × kacak, bunlar geli ü tirilecek ve bunlar × n geli ü mesi do ù rultusunda ilgi yo ù unla ü acakt × r. Ge- lecekteki bina sahiplerinin bugünkünden daha çok mali gücünün olmas × zorunlu görünmektedir; artan maliyetler ve yükse- len standartlar bunu zorunlu k × lmaktad × r. Ele alaca ù × m × z yang × n güvenli ù i sistem- lerinde, tahliye sistemleri, alg × lama ve uyar × sistemleri, söndürme sistemleri ve duman kontrol sistemlerinin otomasyonu yap × lmaktad × r. Ak × ll × binalarda yang × n güvenli ù i ile ilgili olarak, yang × n öncesinde sistemler izlenir ve yang × n ba ü lang × c × ndan sonra sistem- leri devreye alacak kontrol elemanlar × devreye girer. Sistemlerin çal × ü × r durumda veya normal konumlar × nda olup olma- d × klar × yang × n alg × lama panelinden ve bina otomasyonu panelinden izlenir. Dedektörlerin izlenmesinin yan × nda, sulu söndürme sistemleri ile ilgili olarak pompalar × n konumlar × ve ar × za durumlar × , vanalar × n aç × k kapal × konumlar × , alarm vanalar × , su ak × ü anahtarlar × , su deposu seviyesi, fanlar × n aç × k kapal × konumlar × ve fanlar × n ar × za durumlar × , perdelerin konumlar × , damperlerin konumlar × , ka- p × lar × n konumlar × izlenir. Gazl × sistemlerin ar × za ve bo ü alma durumlar × da kontrol merkezinden izlenir. Yang × n × n haber al × nmas × , günümüzde yayg × n ü ekilde kullan × lan dedektörlerin otomatik olarak alg × lamas × ile oldu ù u gibi, yang × n × gören ki ü iler taraf × ndan alarm bu- tonlar × na bas × lmas × , telefon veya telsizle haber verilmesi ü eklinde veya kameralar- dan gözlenmesi ü eklinde olabilir. Yang × n alg × lamas × dedektörlerle oldu ù unda bir dakikal × k teyid süresinden sonra ara ü t × rma süresi saymaya ba ü lar. Ke ü ifçinin olay yerini kontrol ederek yang × n oldu ù unu bildirmesi, ikinci dedektörün alg × lamas × veya kontrol merkezinin manuel olarak yang × n moduna geçirilmesinden sonra, tahliye ile ilgili olarak kapal × kap × lar ve turnikeler aç × k konuma geçer, yang × n olan kata, asansörlere ve yang × n olan kata yak × n katlara farkl × anonslar yap × l × r. Bo ü al- t × lmas × gereken mahallerde fla ü örler aktif duruma geçer ve anons sistemi olmayan mahallerde sirenler devreye girer. ú nsanlar taraf × ndan yang × n × n haber verilmesi du- rumunda kontrol merkezi sistemi an × nda yang × n moduna geçirir. Teknolojik yenilikleri kullanan, ya ü ayanlar × n konforunu art × ran, güvenli ù ini sa ù layan, enerji giderlerini azaltan ve i ü letme kolayl × ù × sa ù layan, tasar × m ve üretim disiplinlerini ça ù da ü teknoloji ile uyum içinde olan binalara ak × ll × bina denilmektedir.