Yangın ve Güvenlik Dergisi 169. Sayı (Eylül 2021)

<$1*,1 YH *h9(1/ø. 6$<, 64 <$1*,1 0$.$/( David BARBER Robert GERARD, P.E. Yang × n Koruma Mühendisli ù i Kaynak: www.magazine.sfpe.org Yüksek Katl × Ah ü ap Binalar Son zamanlarda gündemde olan ye ü il ve sürdürülebilir mimarinin önemine yap × lan vurgu ve yüksek katl × , keresteden yap × lm × ü binalar × n sürdürülebilir yarar sa ù lama potansiyelinin anla ü × lmas × birçok mimar, bina sahibi, hükümet ve di ù er bina payda ü lar × için kereste kullan × lacak ü ekilde tasar × m yap × lmas × n × istemelerinde esas motive edici unsur olarak gözükmektedir. Geçen son on y × l içinde tasar × m endüstrisi, yüksek katl × binalar × n in ü aat malzemesi için ke- restelik a ù aca giderek artan bir ilgiyle bakmak- tad × r. Bu ilgi k × smen yeni tasarlanm × ü kerestelik a ù aç ürünlerindeki geli ü meler ve önceden haz × rlanm × ü (prefabrike) elemanlar × n ve bile ü ik (kompozit) bina sistemlerinin olas × ekonomik faydas × ndan kaynaklanmaktad × r. Ancak, son zamanlarda gündemde olan ye ü il ve sürdürüle- bilir mimarinin önemine yap × lan vurgu ve yüksek katl × , keresteden yap × lm × ü binalar × n sürdürülebilir yarar sa ù lama potansiyelinin anla ü × lmas × birçok mimar, bina sahibi, hükümet ve di ù er bina pay- da ü lar × için kereste kullan × lacak ü ekilde tasar × m yap × lmas × n × istemelerinde esas motive edici unsur olarak gözükmektedir. Sürdürülebilirlik Faydalar × – Ah ü ap Bina Sisteminin Üstünlükleri Binalar × n sera gaz × emisyonu konusunda in ü aat ve i ü letilmeleri en büyük pay sahiplerinden biri oldu ù undan bina sahipleri, yöneticiler, tasar × m- c × lar ve hükümetin baz × birimleri binalar × n yap × m × ve i ü letilmesinde sürdürülebilirlik özelliklerine büyük önem vermektedir 1 . Bina in ü aat × nda kereste malzeme kullan × lmas × sürdürülebilir bina uygulamalar × na birçok yön- den ü üphesiz önemli pozitif katk × sa ù layabilir. Bi- nalarda kereste kullan × m × n × n sa ù lad × ù × faydalar: x Kereste yenilenebilir bir kaynak olarak kabul edilmektedir ve kerestenin kayna ù × olan or- manlar do ù al bir karbon çukuru sunmaktad × r, x Kereste ürünlerinin kaynaktan ç × kart × lmas × ve imalat a ü amalar × klasik in ü aat malzemelerine nazaran çok daha az enerji kullanmaktad × r, x Prefabrikasyon ve sökülebilir ü ekilde tasarlan- m × ü yeni, geli ü mi ü kereste sistemleri malzeme- nin yeniden kullan × lmas × na olanak sa ù lamakta ve klasik malzemeler için geçerli olan söküp k × rma ve sonra yeniden çevrime sokarak kul- lan × l × r hale getirme döngüsüne göre çok daha verimli bir kullan × m çevrimi sa ù lamaktad × r. Sürdürülebilirli ù in sa ù lad × ù × faydalara ilave ola- rak kereste ürünlerinin di ù er in ü aat malzemeleri tiplerine göre ek özellikleri bulunmaktad × r: x Kullan × laca ù × yerin uza ù × nda önceden ha- z × rlanabilmesi mümkündür ve yüksek kaliteli onayl × üretim imkân × sa ù layarak, yerinde ya- p × lmas × gereken i ü leri azalt × r. Hava ü artlar × na ba ù l × de ù ildir ve h × zla kurulabilir, x Bina a ù × rl × ù × n × azalt × r, neticede temel i ü lerinde di ù er in ü aat malzemeleriyle mukayese edil- di ù inde önemli tasarruf sa ù lar, x Yerinde de ù i ü iklik yap × lmas × kolayd × r, x Mimari tasar × mseçeneklerinde esnekli ù i sa ù lar. Kereste Kullan × larak Yap × lan ú n ü aat Tipleri – Gelecek Nesil Kereste Tasar × m × Kereste ürünleri, montajl × ürünler ve in ü aat metot- lar × zaman içinde geli ü mi ü tir. Kereste ile yap × lan bi- nalarda klasik uygulama dü ü ük ve orta yükseklikte konut ve ticari binalarla s × n × rl × d × r. Bu binalar genel olarak hafif kereste iskelet ile in ü a edilir ve boyut- lar × ve aç × k alanlar × s × n × rl × d × r. Bu, orta veya daha yüksek katl × konut ve ticari bina uygulamalar × nda giderek daha yayg × n olarak kullan × lan a ù × r kereste ile yap × lan in ü aattan ayr × l × r. Hafif ve a ù × r kereste iskelet farkl × uygulamalarda kullan × l × rken, in ü aat tipleri aras × ndaki temel fark, in ü aatta kullan × lan kereste elemanlar × n × n kesit ölçülerindedir. Bugün gerçek anlamda “hafif” ve “a ù × r” kereste için genel olarak kabul edilmi ü bir tan × mmevcut olmamas × na ra ù men. Masif a ù aç k × sm × n × n minimum ölçüsü yakla ü × k 80 mm (3”) 2’ yi a ü an kereste “a ù × r” kereste olarak kabul edilir. Genel olarak hafif kereste iskeletli in ü aat, duvar ve zemin grubu olu ü turan daha fazla say × da kü- çük kesit ölçülü direk elemanlar × ndan yap × lm × ü t × r. Bu gruplar genel olarak duvar veya zemin ü asi elemanlar × n × olu ü turmak için cephe kaplamas × veya k × l × f içine al × n × rlar. Hafif kereste iskeletli in ü a- at genel olarak alçak ve orta yükseklikte konut ve ticari binalarda kullan × l × r. Bu binalar genellikle be ü veya alt × kata kadar yüksekliktedir ve beto- narme zemin kat üzerine oturur. ú skelet metotlar × olarak “platform” , “balon” veya çubuk-iskeletli konstrüksiyon kullan × l × r. 4 A ù × r kereste iskeletli in ü aat ise binan × n üst yap × s × n × meydana getirmek için daha az say × da büyük