Yangın ve Güvenlik Dergisi 161. Sayı (Eylül 2013)

YANGIN ve GÜVENL ø K SAYI 161 64 YANGIN - MAKALE Garner A. PALENSKE P.E Kaynak: www.fpemag.com NFPA 13 Sprinkler (Ya ù murlama) Sistem Tasar × m × Yo ù unluk Grafikleri – Bunlar × n Kayna ù × Nedir? Kesin olan bir ü ey vard × r – sprinkler performans × n × n bugüne kadarki ba ü ar × s × çok iyidir. O kadar ki, otomatik sprinkler sistemleri modern yang × ndan korunma stratejilerinin önemli bir komponenti haline gelmi ü tir. Giri ü Yang × n söndürme ya da kontrol alt × na alma arac × olarak suyun kullan × m × güvenilir, etkili ve ekonomik bir yöntem olarak kendisini kan × tla- m × ü t × r. Bunun sebebini aç × klamak, say × salla ü - t × rmak veya öngörmek anlam × ndaki bilimsel yöntemler ise hala geli ü tirilmektedir. Kesin olan bir ü ey vard × r – sprinkler performans × n × n bugüne kadarki ba ü ar × s × çok iyidir. O kadar ki, otomatik sprinkler sistemleri modern yang × ndan korun- ma stratejilerinin önemli bir komponenti haline gelmi ü tir. NFPA 13 1 sistem tasar × mc × lar × na çok farkl × sprinkler yo ù unluklar × ve uygulama yüzey alan- lar × sunmaktad × r. Tipik ya ü am ve ticari amaçl × binalar için uygulanan tasar × m kriterleri bina kullan × m amac × n × n bina kullan × m amac × tehli- kesine yönelik be ü s × n × ftan birisi ile e ü le ü tirilme- sine dayanmaktad × r. Bu s × n × flar; hafif, s × radan tehlike grup 1-2 ve ekstra tehlikeli gruplar 1 ve 2’dir. NFPA 13 bu be ü bina kullan × m s × n × f × n × n her birisi için birden fazla potansiyel tasar × m puan × n × grafik olarak tan × mlamaktad × r. Bu grafiklerin temeli ve geli ü tirilmeleri, hidrolik hesaplamal × sprinkler sistemlerinin, boru- çizelgeli tasar × m yöntemine bir alternatif olarak kabul edilmeye ba ü land × ù × 1972 y × l × na uzanmaktad × r. Bu sürede (70’lerde ve önce- sinde), boru çizelge sistemlerinin etkili ü ekilde performans gösterdikleri varsay × lmaktayd × . Boru-çizelge sistem performans × n × n hidrolik olarak hesaplanm × ü sistemler ile ba ù lant × lan- d × r × lmas × , gelece ù e yönelik olarak sprinkler sistemi performans × n × n say × salla ü t × r × lmas × ve bilimsel analizi anlam × nda bir sonraki ad × m × te ü kil etmi ü tir. Buna ilave olarak, giderek artan çe ü itlilikte malzeme depolayan ve farkl × yan × c × içerik tehlike seviyelerine sahip olan depolama tesislerini korumak için hidrolik kritere kar ü × da bir ilgi olu ü mu ü tur. Günümüzde depolama tesislerine yönelik olarak NFPA 13’te bulunan tasar × m kriterlerinin temeli a ù × rl × kl × olarak 1970’lerde gerçekle ü tiril- mi ü olan yang × n testlerine dayanmaktad × r. Bu testler standart 165°F (74°C), ½” (13 mm) orifis sprinklerler kartonlanm × ü tahta ve ka ù × t ürünleri simüle edecek test ürünler içermi ü tir. Di ù er her türlü tarihsel veride oldu ù u gibi, bu testlere uygun ba ù lam içerisinde bak × lmas × gerekir. 1970’lerde, standart 165°F (74°C), ½” (13 mm) orifis sprinklerler mevcut olan tek sprinkler idi. Tepki süresi endeksi veya damla boyutu gibi sprinkler performans karakteristikleri ise büyük ölçüde bilinmiyordu. Buna ilave olarak dünya plastikleri hem paketleme malzemesi hem de ürün olarak yeni tan × maya ba ü lam × ü t × . Tipik bir depo tesisinde bulunan ürünlerin büyük k × sm × tahta ve ka ù × t ürünlerden meydana gelmek- teydi.