Yangın ve Güvenlik Dergisi 161. Sayı (Eylül 2013)

YANGIN ve GÜVENL ø K SAYI 161 58 YANGIN - MAKALE kendi içerisinde halokarbonlar ve inert gazlar olarak grupland × rm × ü t × r. NFPA 2001 ve TS EN 15004 Stan- dartlar × n × n Sistem Tasar × m × ndaki Farkl × l × klar × Yang × n S × n × flar × NFPA ve CEN yang × n s × n × flar × n × farkl × ta- n × mlamaktad × r. NFPA ve CEN’in yang × n s × n × flar × n × nas × l tan × mlad × ù × ve farkl × l × klar × Tablo 3 ’te gösterilmi ü tir. NFPA 2001, gazl × yang × n söndürme sis- temlerinde üç adet risk bulundu ù unu belirtir. Bunlar, A, B ve C s × n × f × yang × nlard × r. NFPA 2001, A s × n × f × yüksek risk diye bir s × n × f tan × mlanmaz. Bunun yerine C s × n × f × yan- g × nlar enerjili elektrik ekipmanlar × n yang × n riskini kapsamaktad × r. C s × n × f × yang × nlarda kullan × lacak gaz kon- santrasyonunun, NFPA 2001’de en az A s × n × f × risklerde kullan × lacak konsantrasyon kadar olaca ù × belirtilmi ü tir. TS EN 15004 ise ayn × NFPA 2001 gibi üç adet yang × n risk s × n × f × n × n bulundu ù unu be- lirtir. Bunlar, A yüzey yang × n × riski, A yüksek yang × n riski ve B s × n × f × yang × n riskidir. Elekt- riksel alanlar × A yüksek yang × n riski olarak tan × mlayan TS EN 15004, Tablo 3 ’teki du- rumlar meydana geldi ù inde A s × n × f × yüksek yang × n riski olmas × gerekti ù i belirtmi ü tir. Bunlar × n d × ü × nda tan × mlanm × ü di ù er yan- g × n riskleri ve söndürme yöntemi bu stan- dartlar × n kapsam × d × ü × ndad × r. Tan × mlanan Gazlar × n Tasar × m Konsantrasyonlar × NFPA 2001 ile TS EN 15004 aras × ndaki en temel farkl × l × k, tan × mlanan gazlarda- ki söndürme konsantrasyonlar × d × r. TS EN Tablo 4. TS EN 15004’de ve NFPA 2001’de Verilen A S × n × f × Yüzey Yang × nlar × için Söndürme Konsantrasyonlar × Standart Yak × t Tipi FK-5-1-12 HFC-125 HFC-227ea (FM 200) HFC-23 IG-01 IG-100 IG-55 IG-541 TS EN 15004 Tahta Palet 3.4 6.7 4.9 10.5 30.7 30.0 28.7 28.2 PMMA 4.1 8.6 6.1 12.5 31.6 28.8 30.7 30.7 PP 4.0 8.6 6.1 12.5 31.6 30.0 29.3 30.6 ABS 4.0 8.6 6.1 12.4 32.2 31.0 31.0 30.7 NFPA 2001 Belli De ù il 6.7 5.2-5.8 31.6 28.5 Tablo 5. TS EN 15004 ve NFPA 2001, A S × n × f × Yang × n Test Düzene ù i Farklar × TS EN 15004 NFPA 2001 Tutu ü turma Tavas × Ölçüsü 51 mm x 112 mm x 21 mm derinlik 51 mm x 51 mm x 22 mm derinlik ú zin verilen Söndürme Zaman × 3 Dakika 10 Dakika 15004 uygun gördü ù ü konsantrasyonlar için testler yapm × ü ve bu testleri standar- d × n ekinde belirtmi ü tir. Buna kar ü × n NFPA 2001, konsantrasyonlarla ilgili olarak UL 2127 ve UL 2166’ya at × fta bulunmu ü tur ve bu konsantrasyonlar × n UL’de yap × lan testler sonucu belirlendi ù ini anlatarak, baz × test sonuçlar × n × yay × mlam × ü t × r. A S × n × f × Yang × nlar: TS EN 15004; A S × n × f × yang × n konsantrasyonunu belirlerken ü u ifadeyi kullanm × ü t × r; “A s × n × f × yüzey yang × n- lar × nda belirlenecek söndürme konsant- rasyonlar × , EK C’de anlat × lm × ü tahta palet ve polimer sac yang × n testlerinde elde edilen konsantrasyondan daha büyük olmas × gerekmektedir.” Bu testlerde, po- limer sac olarak üç ayr × malzeme kullan × l- m × ü t × r bunlar, polyproplene (PP), akrilonitril- butadiyen stirel (ABS) ve polimetil metakri- lat (PMMA)’d × r. Tablo 4 ’te TS EN 15004’de yap × lan testler sonunda bulunan söndür- me konsantrasyonlar × bulabilirsiniz. NFPA 2001 ise “A s × n × f × yang × nlar × n söndürme konsantrasyonunu, UL 2127, UL 2166 veya muadilinde belirtilen prosedürleri ve testleri kapsamak zorundad × r” ifadesi yer almaktad × r. UL’de yap × lan testlerde kullan × - lan yak × tlar, EN’de oldu ù u gibi tahta palet ve PP, ABS ve PMMA polimerleridir. NFPA 2001, EN’de oldu ù u gibi her bir de- ney için minimum de ù er vermek yerine sadece tek bir söndürme konsantrasyon de ù eri vermektedir. Ayr × ca bu de ù erler her tip söndürme gaz × için mevcut de- ù ildir. Tablo 4 ’te A s × n × f × yang × nlar için NFPA’in verdi ù i söndürme konsantrasyon de ù erleri verilmektedir. UL testleri ile EN’in yapt × ù × testler aras × nda farkl × l × klar test yöntemlerinden kaynak- lanmaktad × r. NFPA’de ve EN’de tan × mla- nan konsantrasyonlar × n baz al × nd × ù × test yöntemlerinde gözlenen iki temel farkl × l × k Tablo 5 ’te verilmektedir. EN testlerinde kullan × lan tavan × n boyutu UL kulland × ù × ndan daha büyüktür. Bu da polimerleri yakmak için kullan × lan hepta- n × n yakla ü × k %50 daha fazla oldu ù u an- lam × na gelmektedir. Bu durum daha bü- yük bir yang × na sebep olmakta ve daha zor söndürülebilmektedir. EN testlerinde izin verilen söndürme za- man × 3 dakika iken UL’nin kabul etti ù i söndürme zaman × 10 dakikad × r. EN’de tan × mlanan testler çok daha zorlu ve söndürmesi güç oldu ù u için, test edilen söndürme maddelerinde daha fazla konsantrasyon ihtiyac × ortaya ç × km × ü t × r. Yukar × da anlat × lan temel farkl × l × klar hari- cinde, hesaplanamayan, kontrol edile- meyen veya yok say × lan baz × paramet- relerde söndürme konsantrasyonuna etki etmektedir. Örne ù in, yap × lan test mahalinin deniz seviyesinden yüksekli ù i, test yap × lan günlerde hava hareketleri (yüksek bas × nç / alçak bas × nç) ve nem oran × , polimer saclar × n üzerindeki metal halatlar × n ç × kart × l × p ç × kart × lmad × ù × , test ya- p × lan alan × n ne kadar s × zd × rmaz oldu ù u, bu oran × n gerçek yang × nlarla ayn × sevi- yede olup olmad × ù × ve nozul konumlar × - d × r. Bu parametreler söndürme konsant- rasyonunda büyük farkl × l × klar yaratmasa da hepsi bir araya geldi ù inde dikkate de ù er bir fark yaratabilir.