Yangın ve Güvenlik Dergisi 161. Sayı (Eylül 2013)

YANGIN ve GÜVENL ø K SAYI 161 56 YANGIN - MAKALE NFPA, “Temiz Gazl × Yang × n Söndürme Sistemleri Standard × ” ad × yla 1994 y × l × nda NFPA 2001 standard × n × yay × mlarken, ISO, “Gazl × Yang × n Söndürme Sistemleri Stan- dard × ” ad × yla 2000 y × l × nda ISO 14520-1 standard × n × yay × mlad × . NFPA’n × n aksine ISO listeledi ù i gazlar × ISO 14520-2 ile 15 aras × ndaki standartlar × nda tan × mlad × . NFPA 2001, 1996, 2000, 2004 ve 2006 y × llar × nda yenilenirken, ISO ise 2002 ve 2006’da standard × n × yenilemi ü tir. Türkiye’de TS ISO 14520-1’den TS EN 15004’e Geçi ü TSE (Türk Standartlar × Enstitüsü) 2004 y × l × n- da “Gazl × Yang × n Söndürme Sistemleri – Fiziksel Özellikler ve Sistem Tasar × m × ” ad × ile ISO 14520 standard × n × kabul etmi ü ve TS ISO 14520-1 olarak yay × mlam × ü t × r. 2008 y × l × nda CEN (Avrupa Standardizasyon Komitesi) “Sabit Yang × nla Mücadele Sis- temleri – Gaz Püskürten Sistemler – Bö- lüm 1: Tasar × m, Montaj ve Bak × m” ad × yla EN 15004-1 standard × n × yay × mlam × ü t × r. EN 15004-1, ISO 14520-1’in 2006 bas × m × n- dan al × nm × ü ve Avrupa Birli ù i normlar × na göre düzenlemi ü tir. Bu düzenlemeler s × ras × nda ISO 15420’de tan × mlanan iki gaz × standarda almam × ü ve tan × mlanm × ü gaz standartlar × n × n numaralar × n × de ù i ü tir- mi ü tir ( Tablo 2 ). Bu geli ü meden sonra, TSE 2009 y × l × nda, kullan × lan TS ISO 14520-1 standard × - n × iptal ederek, CEN’in yay × mlad × ù × EN 15004-1 standard × n × TS EN 15004-1 ola- rak 2009 y × l × nda kabul etmi ü ve yay × mla- m × ü t × r. Günümüzde Türkiye’de yang × n ile ilgili ç × kan ü artnamelerin pek ço ù unda TS ISO 15420’ye at × fta bulunulmas × yap × lan en büyük yanl × ü lardand × r. Ayr × ca yang × n yönetmeli ù inin TS ISO 14520’ye at × fta bulunuyor olmas × , yönetmeli ù in daha revize olmamas × ndan kaynaklanmak- tad × r. Yap × lacak ilk yenilemede tüm TS ISO 14520 at × flar × n × n TS EN 15004 olarak de ù i ü tirilmesi gerekmektedir. 09.04.2009 tarihinden sonra Türkiye’de geçerli olan “Sabit Yang × nla Mücadele Sistemle- ri – Gaz Püskürten Sistemler – Bölüm 1: Tasar × m, Montaj ve Bak × m” ad × yla TS EN 15004-1’dir. Tablo 2. NFPA, ISO 14520 ve EN 15004 Aras × ndaki Tan × mlanan Gazlar × n Farkl × l × klar × ISO 14520 Tan × ml × Gazlar EN 15004 Tan × ml × Gazlar NFPA 2001 Tan × ml × Gazlar ISO 14520-2 3F3I* EN 15004-2 FK-5-1-12 FK-5-1-12 ISO 14520-3 FC-2-1-8** EN 15004-3 HCFC BLEND A HCFC Blend A ISO 14520-4 FC-3-1-10** EN 15004-4 HCFC 125 HCFC 124 ISO 14520-5 FK-5-1-12 EN 15004-5 HFC 227-ea FM 200 HFC 125 ISO 14520-6 HCFC BLEND A EN 15004-6 HFC 23 HFC 227ea FM 200 ISO 14520-7 HCFC 125 EN 15004-7 IG 01 HFC 23 ISO 14520-8 HCFC 124** EN 15004-8 IG 100 HFC 236fa ISO 14520-9 HFC 227-ea FM 200 EN 15004-9 IG 55 FIC 1311 ISO 14520-10 HFC 23 EN 15004-10 IG 541 IG-01 ISO 14520-11 HFC 236fa* IG-100 ISO 14520-12 IG 01 IG-541 ISO 14520-13 IG 100 IG-55 ISO 14520-14 IG 55 ISO 14520-15 IG 541 * Bu gazlar EN 15004’ün kapsam × ndan ç × kart × lm × ü t × r çünkü, 3F3I sadece lokal söndürmede ve HFC 236fa sadece portatif söndürücülerde kullan × lmaktad × r. ** Bu gazlar × n üretimi yap × lmad × ù × için, 21.09.2005 tarihinde ISO 14520’den ç × kart × lm × ü t × r. Tablo 3. NFPA 2001 ve TS EN 2 Yang × n S × n × flar × Yang × n S × n × f × NFPA 2001 TS EN 15004 A S × n × f × Yüzey Yang × n Odun, kuma ü , ka ù × t, lastik ve pek çok plastik gibi s × radan yang × n riskleri Normalde tutu ü tuktan sonra kor halinde yanan, genellikle inorganik malzemeler olan kat × malzemeler A S × n × f × Yüksek Risk - Yüksek güç çeken veya kablo yo ù unlu ù u a ü a ù × daki limitlerin üzerinde olan mahaller; - Çap × 100mm’nin üzerinde kablo demeti bulunan mahaller - Kablo tavalar × nda, tava kesitinin %20 ’sinden fazla yo ù unlu ù a sahip oldu ù u mahaller - Yatay ve dikey kablo tavalar × n × n birbirlerine yak × nl × ù × 250mm’den yak × n olan mahaller - Yang × n söndürme an × nda oda içerisindeki ekipmanlar × n çekti ù i enerji 5kW’ × geçti ù i mahaller B S × n × f × Yang × n** Yan × c × ve tutu ü ucu s × v × lar, petrol türevi ya ù lar, zift, benzin, ya ù bazl × boyalar, solventler, vernik, alkol ve tutu ü abilir gazlar. S × v × veya s × v × la ü abilir kat × lar C S × n × f × Yang × n Enerji bulunan elektriksel ekipmanlar. NFPA 2001 ve TS EN 15004 Stan- dartlar × n × n Yap × sal Olarak Farklar × Amerikan Standard × olan NFPA ve Türki- ye Standard × olan TS EN 15004’ün teknik farkl × l × klar × n × n yan × nda yap × sal farkl × l × klar × da bulunmaktad × r. TS EN 15004 standar- d × kapsam × na giren gazlar × ayr × versiyon- larda tan × mlam × ü t × r. Bu sebepten TS EN 15004-2’den ba ü layarak TS EN 15004- 10’a kadar tan × mlad × ù × her gaz için ayr × bir tasar × m ve fiziksel özellik standard × ta- n × mlam × ü t × r (Tablo 1). NFPA 2001 standard × ise, tan × mlad × ù × gazlar × n tasar × m × ve fiziksel özellikleri için ayr × bir standartlar serisi olu ü turmam × ü ,