Yangın ve Güvenlik Dergisi 161. Sayı (Eylül 2013)

KAPAK KONUSU - MAKALE YANGIN ve GÜVENL ø K SAYI 161 44 Erik ANDERSON, P.E. Fire Protection Engineering Kaynak: www.magazine.sfpe.org Bu makale çok yüksek binalarda, duman yay × lmas × n × önlemek amac × yla bariyerler ötesinde bas × nç farkl × l × klar × üretmek için mekanik yöntemler kullanan özel üretim duman kontrol sistemlerine odaklanmaktad × r. Çok Yüksek Binalarda Duman Kontrolü – Geçmi ü i, Bugünü ve Gelece ù i Giri ü Alçak binalara k × yasla çok yüksek binalar po- tansiyel yang × n olaylar × n × n çe ü idini, olas × l × ù × n × ve ü iddetini artt × ran bir dizi kendilerine has özellikler bar × nd × r × rlar. Bunlar × n aras × nda daha fazla bina sakini yükü, daha uzun tahliye süreleri, itfaiye departman × aç × s × ndan eri ü im problemleri, potansiyel su bas × nc × /su tedarik problemleri, istiflenme etkisi, birden fazla e ü zamanl × farkl × hane türünün olmas × ve bu binalar × n ikonik, yüksek görünürlü do ù as × vard × r. Çok yüksek binalar × n tasar × m × a ü amas × nda uygun duman kontrol tedbirlerinin belirlenmesi bu problemle- rin büyük k × sm × na çözüm getirilmesi anlam × nda kilit rol oynamaktad × r. En geni ü anlam × yla ‘duman kontrolü’, pasif ve aktif araçlar kullanarak bir bina içerisinde du- man × n hareketini kontrol etmek anlam × na gel- mektedir. Korumal × aç × kl × klara sahip yang × n ve duman bariyerleri kurulumlar × pasif duman kont- rol yöntemlerindendir. Otomatik ya ù murlama sistemleri de yang × nlar × n boyutunu ve büyüme h × zlar × n × s × n × rlayarak ve duman × so ù utarak ve bu sayede kald × rma kuvvetini ve bas × nç farkl × l × klar × n × azaltarak duman kontrolü sa ù larlar. Bu makale çok yüksek binalarda, duman yay × lmas × n × önlemek amac × yla bariyerler öte- sinde bas × nç farkl × l × klar × üretmek için mekanik yöntemler kullanan özel üretim duman kontrol sistemlerine odaklanmaktad × r. Bu makale geç- mi ü teki mevzuat trendlerini de ù erlendirecek ve gelecekteki çok yüksek binalarda duman kont- rolüne yönelik ilgili tasar × m konular × n × n baz × lar × n × de ù erlendirecektir. Sistem Türleri Çok yüksek binalarda en s × k olarak kullan × lan özel tasarlanm × ü duman kontrol sistemleri ü unlard × r: 1. Atriumduman kontrol sistemleri – Çok yüksek binalar genelde en az bir atriyuma veya kapal × bir AVM’ye ya da bir ba ü ka büyük hacimli alana sahip olurlar. ABD’deki ilgili mevzuatlar × n büyük k × sm × çok katl × atriyumlar için bir duman yönetim sisteminin kurulu olmas × n × zorunlu k × lmaktad × r. Bu tür bir sistem tipik olarak, duman tabakas × n × belirli bir süre için insanlar × n bulundu ù u alanlar × n ve bu alanlar × n ba ù lant × l × oldu ù u tahliye üzerinde tutmak amac × yla atriyumun alt k × sm × nda dü ü ük seviyeli, dü ü ük h × zl × temiz havay × kulla- narak duman × atriyumun üst k × sm × ndan d × ü ar × atmak için bir mekanik duman bo ü altma sistemi içerir. 2. Merdiven bo ü lu ù u bas × nçland × rmas × – Pek çok bina mevzuat × yüksek binalar × n du- man geçirmez ç × k × ü merdivenlerine ya da merdiven bo ü lu ù u bas × nçland × rma sistemlerine sahip olmalar × n × gerektirmek- tedir. IBC(Uluslararas × Bina Mevzuat × ) uyum anlam × nda üç yönteme izin vermektedir: D × ü merdiven balkonlar × , mekanik olarak havaland × r × lan merdiven giri ü holleri ya da merdiven bo ü lu ù u bas × nçland × rmas × . Me- kanik merdiven bo ü lu ù u bas × nçland × rmas × , ABD’de yüksek binalarda bu gereklili ù in kar- ü × lanmas × anlam × nda en s × k olarak kullan × lan yöntemdir. 3. Bas × nçland × r × lm × ü asansör bo ü luklar × – IBC, bir asansör bo ü lu ù u bas × nçland × rma sisteminin mevcut olmas × durumunda asansör lobi- lerinin hariç b × rak × lmas × na izin vermektedir. Binan × n estetik ve fonksiyonel ihtiyaçlar × n × kar ü × lamak amac × yla bu tasar × m seçene ù i s × k olarak kullan × lmaktad × r. 4. Yang × n sonras × duman bo ü altma – Yang × n sonras × duman bo ü altma sistemleri, yang × n sonras × temizlik ve e ü ya kurtarma operas- yonlar × s × ras × nda duman × bo ü altmas × n × kolay- la ü t × rmak amac × yla kullan × rlar. Bu gereklili ù i kar ü × lamak amac × yla IBC ve önceki pek çok mevzuat saat ba ü × na belirli say × da hava de ù i ü imi sa ù layabilen, manuel olarak çal × ü - t × r × labilen pencere/panellerin ya da mekanik