Yangın ve Güvenlik Dergisi 161. Sayı (Eylül 2013)

KAPAK KONUSU - MAKALE YANGIN ve GÜVENL ø K SAYI 161 42 ortaya koyabilmektedir. Otomatik ya ù - murlama sistemlerine ve göreceli olarak daha dü ü ük tavanlara sahip olan bina- larda, ya ù murlama sisteminin devreye girmesi çevreleyen alanlar × so ù utmaya- ca ù × için, × s × n × n 200 F’nin ötesine ç × kmas × beklenmez. Bu ko ü ullarda, inceltilmi ü hava kullanan hesaplama yöntemlerinin kullan × lmas × avantajl × olabilmektedir. IBC bunun bilincinde olup bu yönteme bir istisna olarak izin vermektedir. Yukar × da belirtilen ü ekilde, duman kontrol sistem- lerindeki HVAC fanlar × ile ilgili olarak en s × k kar ü × la ü × lan problemlerden bir tanesi her iki kullan × m için olan hava ak × ü gerekliliklerinin yönetimidir. ú klim kontrolü için gerekli olan hava ak × ü miktar × , duman kontrol sistemleri için gerekli olandan daha fazla yadadaha az olabilmektedir. Bu problemi ortadan kal- d × rmak için iki h × zl × ya da de ù i ü ken h × zl × fanlar kullan × labilir; ancak hava ak × ü h × zlar × n × n, sabit performansta fan × n genel s × n × rlar × içerisinde olmas × zorunludur. Duman kontrol sisteminin performans kriterinin anla ü × lmas × fanlar × n boyutlar × n × n belirlenmesinde kritik önemarz etmektedir. Bas × nç fark × kullanan sistemler için, binan × n konstrüksiyonuna ba ù l × olarak hava ak × ü h × z × n × n yükseltilmesi veya dü ü ürül- mesi gerekli olabilmektedir. Konstrüksiyon ne kadar dar ise, bas × nç farkl × - l × klar × n × muhafaza etmek için o kadar daha az hava gerekli olur. Konstrüksiyon ne kadar geni ü ise o kadar daha fazla hava gerekli olacakt × r. Bariyer kategorisine (yani duvarlar, ç × k × ü bölümü, merdiven bo ü lu ù u, zemin ya da çat × ) ba ù l × olarak, duman alan × bariyeri maksimum tolare edilebilir s × z × nt × oranlar × , yerel yetki sahibi otorite taraf × ndan uyulmas × ü art ko ü ulan ilgili tasar × m standartlar × ve/ veya mevzuatlar × içerisinde verilmektedir. Bu oranlar × n belirli bir duman alan × n × n he- saplanm × ü toplam s × z × nt × alan × belirlenirken kullan × lmalar × gereklidir. Bu hesaplaman × n ayn × zamanda örne ù in kapal × kap × lar, asan- sör kap × lar × , pencereler veya hava transfer × zgaralar × çevresindeki bo ü luklar gibi di ù er bo ü luk ve aç × kl × klar × da içermesi gereklidir. Bina in ü a edildikten sonra, nihai gerçek toplam s × z × nt × alan × , genelde i ü çilik vas × tas × ile belirlenir. Burada, kullan × lan sistemlerin mevzuat ile uyumluluklar × ise gerekli olan duman kontrol sistemi performans kriterine ula ü × lmas × ile belirlenmektedir. Bu genelde, kabul testine kadar yani fan seçildikten ve kurulduktan uzun süre sonras × na kadar belirlenmez. Bu durum fan × n ve motorun boyutunu etkileyebilece ù i için, stabil per- formans × n üzerinde a ü × r × bir boyuta gitmek- sizin geni ü konstrüksiyon varsay × m × yapmak tasar × mc × n × n ç × kar × na olacakt × r. Genel ad × yla bas × nçland × rma yöntemi ya da bölümlenmi ü duman kontrolü olarak da bilinen duman kontrol yöntemlerinden bir tanesi de orijin bölümünde bir negatif bas × nç olu ü turmak ve telafi hava sunmak- s × z × n alandaki havay × bo ü altmakt × r. Tüm fanlar tambo ü altma kapasitesiyle çal × ü t × r × l × r ve temiz hava giri ü i kapat × lm × ü t × r. Bu, biti ü ik bölümlere k × yasla bu bölümde negatif bir bas × nç yarat × r ve bunun amac × duman × bu bölüm içinde tutmakt × r. Bir duman bölümü bariyeri boyunca görülen minimum ve maksimum bas × nç farkl × l × klar × ilgili tasar × m standard × ve/veya yerel yetkili otorite taraf × ndan uyulmas × zorunlu k × l × nm × ü bina mevzuat × nca belirlenmektedir. Minimum bas × nç fark × n × n belirlenmesi ilgili duman bölümünün ya da binan × n ya ù murlama sistemine sahip olup olmad × ù × na göre de ù i ü mektedir. E ù er ya ù murlama sitemi yoksa, bölümün yang × ndan kaynaklanan s × cak gazlar × n kald × rma kuvveti etkisi alt × nda kalmas × n × önlemek amac × yla yeterli d × ü ar × hava bo ü altma miktarlar × n × n sa ù lanabil- mesi gerekli olacakt × r. Maksimum bas × nç fark × , duman alan × bariyerleri içerisinde bulunan kap × lar için, gerekli kap × aç × lma ve kapanma kuvvetlerininmevzuat taraf × ndan izin verilen maksimum de ù erlerin alt × nda tutulmas × ile belirlenmektedir. Genel kulla- n × ma yönelik çok say × da menfez fanlar × na sahip olan alanlar × n, bu menfez fanlar × n × n duman kontrol sekans × s × ras × nda kapat × l- malar × n × n gerekip gerekmedi ù inin veya duman kontrol sisteminin performans × n × etkilemeden çal × ü × p çal × ü amayacaklar × n × n belirlenmesi anlam × nda de ù erlendirilme- leri gereklidir. E ù er çal × ü malar × na izin verile- biliyorsa, fanlar × n normal elektrik kesilmesi durumundaki performans × n × canland × rmak ve bunlar olmaks × z × n da bas × nç fark × n × n kar ü × land × ù × n × konfirme etmek için, bunlar × n test s × ras × nda kapat × lmalar × gereklidir. E ù er alanlar, fanlar olmaks × z × nminimumbas × nç farkl × l × klar × na ula ü abiliyorsa ve genel amaçl × menfez fanlar × n × n çal × ü mas × ve bas × nç farklar × n × n artmas × sonucunda herhangi bir ters etki meydana gelmiyorsa, bunlar × n duman kontrol sekans × na ba ù lanmas × ge- rekmez. E ù er durum böyle de ù ilse, alan × n a ü × r × bas × nçland × r × lmas × na izin vermeksizin minimum bas × nç farkl × l × klar × n × n normal ya da bekleme güçmodlar × nda kar ü × lanabil- mesini sa ù lamak için fanlar × n yap × land × r × l- mas × gereklidir. E ù er alan çok fazla bas × nç fark × na sahipse, kap × lar aç × lmak için çok fazla güce ihtiyaç duyacakt × r. Bu, mutfak menfez fanlar × n × n duman kontrol sekans × na ba ù lanamayaca ù × mutfak alanlar × için de geçerlidir. Mutfak menfez fanlar × üzerinde çal × ü × rken, önerilen duman kontrol sekans × - n × n, bu mutfak menfez fanlar × ile ba ù lant × l × her hangi bir yang × n söndürme sisteminin operasyonel yeterliliklerini etkilememesine özen gösterilmelidir. Günümüzde yüksek binalar için geçerli olan mevzuat gerekliliklerinin bir k × sm × duman atma sistemlerini gerektirmektedir. Bunlar duman kontrol sistemleri olmamaklabirlikte, bir yang × n olay × sonras × nda manuel olarak duman × n at × lmas × anlam × ndaHVAC sistemi- nin kullan × m × fikrinedayanmaktad × rlar. Bunlar otomatik sistemler de ù illerdir. E ù er duman atma gereklilikleri, yinemevzuat taraf × ndan gerekli k × l × nan do ù al havaland × rma teknikleri kullan × larak kar ü × lanam × yorsa bu, sistemin performans kriterinin bir parças × olarak genelde saat ba ü × na dört hava de ù i ü imi gerektirenmekanik sistemler gerektirecektir. HVAC sisteminin bo ü altma fanlar × içerme- mesi durumunda, dört hava de ù i ü imi için gerekli boyuta sahipolmamas × durumunda ve de yang × n yan ürünleri ile kirlenmi ü olan dönü ü havas × /bo ü alt × lan havan × n binan × n di ù er alanlar × nda yeniden dola ü × ma sokulmas × na gerek olmaks × z × n do ù rudan d × ü ar × at × lamad × ù × bir sistem sa ù lamas × durumunda, duman atma gerekliliklerinin kar ü × lanmas × için baz × modifikasyonlar × n yap × lmas × gerekli olacakt × r. E ù er iki amaçl × kullan × m planlan × yorsa, HVAC sisteminin tasarlamas × nda bu kriterlerin anla ü × lmas × gereklidir.