Yangın ve Güvenlik Dergisi 161. Sayı (Eylül 2013)

KAPAK KONUSU - MAKALE YANGIN ve GÜVENL ø K SAYI 161 32 ve × s × menfezlerinin tasar × m × , üretimi ve kullan × m × na yönelik standartlar × mevcuttur: UL 793, Duman ve Is × ya Yönelik Otomatik Çat × Menfezleri ve S × n × f No 4430, Is × ve Duman Menfezlerine yönelik Onay Stan- dard × . Her iki standart da rüzgar sebebiyle havalanma, canl × yük, darbe testi, dolu testi, dü ü en-türden plastik kubbeler için yang × na maruz kalma ve eriyebilir ba ù - lant × operasyonel testi konular × ile ilgilidir. Ancak UL, menfezlerin hem binan × n için- den hem de d × ü × ndan aç × labilir olmas × n × , kubbe türü menfezlerin ultraviyole × ü × n testini geçmelerini, menfezlerin elektrik gücü veya di ù er enerji kaynaklar × ndan ba ù × ms × z olarak otomatik olarak çal × ü - mas × n × ve eriyebilir ba ù lant × lar × n 286°F’a kadar olan × s × lara dayan × kl × olmalar × n × gerektirmektedir. Ya ù murlama Sistemlerine Sahip Olmayan Binalarda Havaland × rma Menfezleri NFPA 204’ün mevcut versiyonu (2012), ya ù murlama sistemlerine sahip olmayan binalardaki yang × n büyüme süreçlerinin bilimsel prensiplerine dayanan tasar × m kriterlerini içermektedir. Gerekli olan havaland × rma alan × n × belir- lerken, NFPA 204 kullan × lacak olan yang × n büyüme modelinin türünün tespit edilme- sine de gerekli k × lmaktad × r. Bu model, yan- g × n × n büyüdü ù ü ve sonra bir maksimum × s × yay × l × m h × z × nda kald × ù × ‘ s × n × rl × ’ model ya da × s × yay × l × m × h × z × n × n maksimum seviyenin alt × nda kald × ù × ‘ sürekli’ model olabilmek- tedir. Bunun ard × ndan tasar × m hedefleri (örne ù in zeminden maksimum duman tabakas × yüksekli ù i, maksimum duman tabakas × s × cakl × ù × ) tipik olarak 20 dakika olmak üzere belirli bir süre için tan × mlan × r- lar. ú tfaiye operasyonlar × bu süre sonras × na kadar ba ü layamayacaksa havaland × rma h × z × n × n artt × r × lmas × ya da duman tabakas × n × n azalt × lmas × gereklidir. NFPA 204 bir havaland × rma sisteminin tasar × m × nda ü u faktörlerin bulunmas × n × gerekli k × lmaktad × r: • Yang × n duvar × ile çevrelenmi ü alanlar × n yerle ü im plan × . • Geçici yang × n duvar × derinli ù i. • Kullan × lan detektör türü ve özellikleri. • Detektörlerin ne s × kl × kla yerle ü tirildi ù i. • Temiz alan × nduman tabakas × alt × nda tutu- labilmesi için tespit sonras × gerekli süre. • Toplam havaland × r × lacak alan. • Havaland × rma menfezlerinin ayr × ayr × da ù × l × mlar × . • Temiz havan × n içeri girece ù i alan. NFPA 204 a ü a ù × dakiler için el ile hesapla- ma yöntemleri sunmaktad × r: • Yang × n büyüme h × z × . • Tahmini maksimum yang × n büyüklü ù ü. • Tahmini yang × n süresi. • Tüketilen kütle. • Tahmini yang × n tespit süresi. • Duman tabakas × s × cakl × ù × . • Gerekli havaland × rma alan × . • Duman tabakas × yüksekli ù i ile sürenin kar ü × la ü t × r × lmas × . Temel tasar × m formülleri NFPA 204’da mevcuttur. Parametrelerden û ekil 1’ de gösterilmi ü olup, burada H bina yüksek- li ù ini, d duman tabakas × derinli ù ini, d c ara yang × n perdesi (ya da s × n × r duvar) derinli ù ini, p yang × ndan kaynaklanan kütle ak × ü × n × , A v havaland × rma alan × n × , ve v havaland × rma menfezinden geçen kütle ak × ü miktar × n × ifade etmektedir. NFPA 204’ün Ek A’s × yeterli miktarda aç × klay × c × malzeme sunarken Ek B ise LAVENT yan- g × n ve dumanl × modelleme yaz × l × m × n × n teorik temeli hakk × nda bilgi ve Ek D ise bir havaland × rma sistemine yönelik örnek hesaplamalar içermektedir. Bir alandaki tüm havaland × rma menfez- lerinin bir cihaz taraf × ndan duman × n tespit edilmesi üzerine e ü zamanl × olarak aç × ld × ù × e ü zamanl × -menfez kavram × modellenmi ü olup tam ölçekli olarak test edilmemi ü tir. Bu havaland × rma sistemi kavram × n × n NFPA 204’e dahil edilmesi yönündeki bir teklif ise reddedilmi ü tir. Güç kayna ù × kullan × lmas × e ü zamanl × menfez sistemlerinin UL’de listelen- mesini olumsuz ü ekilde etkileyebilecektir. Ya ù murlama Sistemlerine Sahip Binalarda Havaland × rma Menfezleri 1970’lerin ortalar × nda, Bina Yetkilileri ve Mevzuat Otoriteleri Uluslararas × Mevzua- t × na, s × n × rland × r × lmam × ü alana sahip bina- larda duman ve × s × havaland × rma men- fezlerine yönelik bir gereklili ù in eklenmesi sonras × nda ya ù murlama sistemlerine sa- hip binalarda havaland × rma sistemlerinin kullan × m × na yönelik soru i ü aretleri ortaya ç × kmaya ba ü lam × ü t × r. Tart × ü × lan konular aras × nda maliyet etkinli ù ine ilave olarak havaland × rma sistemlerinin otomatik ya ù murlama sistemlerinin etkinli ù ini etki- leyebilece ù i konusu da vard × . Tek ba ü × na çal × ü an ya ù murlama sis- temlerine yönelik olarak FM taraf × ndan gerçekle ü tirilmi ü olan testlerde yanan û ekil 1. Havaland × rma sistemi. S × cak gaz ve duman katman × yak × t ak × ü ×