Yangın ve Güvenlik Dergisi 161. Sayı (Eylül 2013)

YANGIN ve GÜVENL ø K SAYI 161 14 GÜNCEL “1999 Marmara Depreminin 14. Y × ldönümünde Dikkatler, Sosyal Afet ve Y × k × mlara Çevrilmelidir” 17 A ù ustos Marmara Depremi’nin 14. y × ldönümünde, TMMOB Makina Mühendisleri Odas × Yönetim Kurulu Ba ü kan × Ali Ekber Çakar bir aç × klama yay × nlad × . Ali Ekber Çakar TMMOB Makina Mühendisleri Odas × Yön. Kurulu B ü k. Ülkemiz topraklar × n × n, sanayinin ve barajla- r × n büyük k × sm × aktif deprem ku ü a ù × üstün- de yer almaktad × r. Deprem çok bilimli bir mühendislik, mimarl × k, ü ehir planc × l × ù × alan × olmas × na kar ü × n bu disiplinlerden mutlaka al × nmas × gereken katk × lar d × ü lanmaktad × r. 18.08.2011 tarihinde yürürlü ù e giren Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Plan × 2012–2023 (UDSEP) de ayn × kapsamdaki yeni mevzuat ve uygulama sistemine dair önemli ipuçlar × sunmu ü tur. Neoliberal ser- bestle ü tirme politikalar × nda önemli bir yer tutan “kamu-özel sektör i ü birli ù i” yöntemi ile deprem gibi komplike ve tamamen kamusal düzlemdeki bir sorumluluk alan × n × n özel sektöre terk edilmesi do ù rultusunda yeni ad × mlar öngörülmü ü , bölgesel kalk × n- ma ajanslar × na depremle ilgili sorumluluk yüklenmi ü tir. “Serbestle ü tirme, özelle ü tirme, sivil toplumu güçlendirme ve yerelle ü me” ba ù laml × , kamu kaynaklar × n × ve kamu erkini ayr × cal × kl × biçimde kullanan, yasama-yarg × denetimini d × ü layan, özel sektör ve ulusla- raras × sermaye kurulu ü lar × yla iç içe olan bu ajanslar × n yerel kaynaklar ile kentle ü me- yap × la ü ma alan × n × n sermayeye sunulmas × - na nas × l hizmet edece ù i, önümüzdeki y × llar- dadaha net olarak görülecektir. TMMOB’nin tümuyar × lar × na kar ü × nmühendislik, mimarl × k uygulama, hizmet ve örgütleri, bu “strateji” belgesinde de d × ü lanm × ü t × r. Geçen ay benimsenen “Onuncu Kalk × n- ma Plan × ”nda ise ülkemizdeki kentle ü me sorunlar × sermaye lehine bir yakla ü × ma ba ù lanarak “i ü gücü ve üretim maliyetleri art × ü × ”n × n önüne geçilmesi yan × s × ra “Kentsel dönü ü ümün do ù urdu ù u de ù er art × ü lar × n- dan kamuya kaynak sa ù lanmas × ”n × ve “Özel sektör taraf × ndan geli ü tirilen kent- sel dönü ü üm proje say × s × n × n art × r × lmas × ” amaçlanm × ü t × r. Planda, “teknik mü ü avirlik firmalar × n × n in ü aat sektörünün tüm üretim süreçlerinde ve kamu-özel i ü birli ù i projeleri ile kentsel dönü ü üm gibi alanlarda daha etkin faaliyet göstermeleri temin edilecek- tir” denilerek, mühendislik, mimarl × k hizmet- lerinin kamusal niteli ù inin özel sektör lehine tasfiyesi de aç × k bir ü ekilde yer alm × ü t × r. ú ktidar, birçok kez de ù i ü tirdi ù i ú mar Yasas × ve Yap × Denetimi Yasas × ’nda da yeni de ù i ü iklik haz × rl × klar × içindedir. 2012 y × l × nda ç × kar × lan Afet Riski Alt × ndaki Alanlar × n Dö- nü ü türülmesi Hakk × nda Yasa’n × n devam × niteli ù indeki bu taslaklar, yap × üretim ve denetim sürecindeki mühendislik-mimarl × k projeleri aras × ndaki ba ù lar × bilimsel-teknik gerekliliklerden koparmakta, bu hizmet- lerin kamusal niteli ù ini teknik mü ü avirlik kurulu ü lar × arac × l × ù × yla büyük ve büyümesi istenen sermaye güçleri lehine tasfiyede yeni ad × mlar öngörmektedir. Bilindi ù i üzere Türkiye’de 18 milyonu a ü an yap × stokunun yüzde 67’si ruhsats × z ve ka- çak, yüzde 60’ × 20 ya ü üzeri konutlardan olu ü makta ve yine toplam × n yüzde 40’ × oturulamaz ve depreme kar ü × güçlendiril- mesi gerekir durumdad × r. Bu noktada yap × denetimi konusu birinci derecede önem ta ü × maktad × r. Ancak bu konu, afet, risk, kentsel dönü ü üm, imar kavramlar × n × da içeren yasa-mevzuat de ù i ü iklikleri ile kent- lerden ba ü layarak tümülke topraklar × n × yeni sermaye birikimi politikalar × kapsam × nda bir kâr-rant unsuru haline getirilerek istismar edilmektedir. Kentsel, bölgesel, k × rsal vb. tüm plan ve dönü ü ümler üzerinde top- lumsal uzla ü ma sa ù lanmam × ü olmas × na ve yarg × kararlar × na kar ü × n kentlerimiz, k × rlar × m × z, k × y × lar × m × z, ormanlar × m × z ve tüm do ù al çev- remiz ya ù ma amaçl × yo ù un rant projeleri ablukas × alt × ndad × r. Hemen her ölçekte ve kullan × lmaya ba ü lanan dönü ü üm kavram × bugün finansal olarak “arazi geli ü tirme” an- lam × nda kullan × lmaya ba ü lanm × ü , özellikle peyzaj alanlar × olan bölgelere rant amaçl × yönelim artm × ü t × r. Depremlere kar ü × bütünlüklü önlemler ve sa ù l × kl × , insanca bir ya ü am ve çevre için, mevcut Yap × Denetim Yasas × ’n × n öngör- dü ù ü, ticari yan × a ù × r basan yap × denetim ü irketi modeli yerine uzmanl × k ve ahlaki niteliklere sahip yap × denetçilerinin etkinli- ù ine dayal × , meslek odalar × n × n sürece etkin kat × l × m × n × sa ù layacak yeni bir planlama, tasar × m, üretim ve denetim süreci modeli benimsenmelidir. Bu noktada uyar × yoruz: Yap × denetimi uygulamas × n × yönlendiren kararlar ve ilgili tüm mevzuat × n TMMOB ve ba ù l × Odalar, üniversiteler ve ilgili kesimlerin kat × l × m × yla düzenlenmemesi durumunda ülkemizi yeni büyük sosyal afetlerin, sosyal y × k × mlar × n bekledi ù i bilinmelidir. Depremlere kar ü × önlemler bütünlü ù ü, güvenli yap × la ü ma ve halk × n kent ve çevre hakk × için neoliberal piyasac × yakla ü × mlar reddedilmelidir.