Yangın ve Güvenlik Dergisi 159. Sayı (Mayıs-Haziran 2013)

YANGIN ve GÜVENL ø K SAYI 159 9 TULUMBACI Yönetmelik”te istenilen yang × n güvenlik holleri bir bak × ma engelliler için s × ù × nma alanlar × d × r. Yüksek binalarda di ù er bir seçenek, acil durum asansörlerinin kullan × lmas × d × r. Bu tür asansörler bir yang × n veya di ù er acil durumlarda kullan × labilecek özellikte ta- sarlan × rlar. Ülkemizde de yüksekli ù i 51.50 metreden yüksek olan binalarda acil durum asansörü zorunludur. Bu asansörler güvenli kaynaktan beslenmekte ve korun- mu ü güvenlik holüne aç × lmaktad × r. Üçüncü bir seçenek ise engelli ki ü iler için özel tahliye planlar × n × n geli ü tirilmesidir. Örne ù in “Sorumlu Arkada ü ” sistemi ile bir acil durumda engelli ki ü iden ya da onun konumunu raporlamaktan sorumlu olan bir ya da bir kaç ki ü i belirlenmektedir. Baz × du- rumlarda yang × namüdahale eden itfaiye- cilere verilmek üzere, tahliyesi zor olabilecek ki ü ilerin bir listesi de haz × rlanmaktad × r. Engelli ki ü ilerin bulundu ù u binalara ula ü × - m × , asansörlerin ve rampalar × n kullan × m × ile çözülmü ü tür. Görme engelli olan ki ü iler için asansör dü ù melerindeki karakterlerin yükseltilmesi ya da Braille karakterlerinin kullan × lmas × gibi de ù i ü iklikler ile ve i ü itme engelliler için basit tabela ve resimli i ü aret- lerin kullan × lmas × ile kolayla ü t × r × lmaktad × r. Hastaneler ya da bak × m evlerine yönelik stratejiler, engelliler için öngörülen sis- temlerden farkl × d × r. Hastalar × n ve hasta olmayan engelli ki ü ilerin tahliyesi aras × nda çok temel farkl × l × klar söz konusudur. Örne- ù in sa ù l × k merkezleri hastalar × güvenli bir alana aktarmak için e ù itimli personelden yararlanabilirken, ofis ya da evlerde ya- ü ayanlar × n, kurtarma personeli gelinceye kadar ailelerinden, kom ü ular × ndan ya da meslekta ü lar × ndan yard × m almalar × gerekmektedir. Bir di ù er fark ise binada ya ü ayanlar × n özellikleri ile ilgidir; sa ù l × k merkezleri ço ù u durumda her hareketleri için sa ù l × k personeline ba ù × ml × olan has- talara ev sahipli ù i yaparlar. Genel olarak, engelli olsun ya da olmas × nlar, çok katl × binalarda ya ü ayanlar kendileri ile ilgilen- me anlam × nda ba ù × ms × z ve kendilerine yeterli olurlar ve normal ko ü ullarda, ço ù u binaya ba ù × ms × z ü ekilde girip ç × kabilirler. Bu farklar sebebiyle, bir sa ù l × k merkezinde etkili oldu ù u kan × tlanm × ü olan bir çözümün di ù er bina türlerinde de etkili olaca ù × n × varsaymak do ù ru olmaz. Bir binada bulunan insanlar × n tahliyesinde üç türlü tahliye stratejisinden birinin seçil- mesi gerekir: Yerinde-koru, kademeli tah- liye ya da herkes-d × ü ar × . Yerinde-koruma seçene ù inde yang × n s × ras × nda yang × n × n oldu ù u katta bekleyebilecekleri bir yang × n ve dumana kar ü × korumal × alana ihtiyaç vard × r. Yerinde-koru seçene ù i binada bulunanlar × n yang × n s × ras × nda bulunduklar × yerlerde kalmalar × veya bir s × ù × nma alan × - na yatay ü ekilde hareket etmeleri anlam × - na gelmektedir. Örne ù in hastane katlar × iki ayr × yang × n zonu yap × ld × ù × ndan bir tarafta yang × n ç × kt × ù × nda hastalar di ù er tarafta bekletilebilmektedir. Bu seçenek farkl × yang × n güvenlik özellikleri gerektirmektedir. Bunlar × n aras × nda duman kontrol sistemi; yang × n ve dumanla dayan × kl × duvarlar, tavanlar ve kap × lar ve yard × ma ihtiyaçlar × olmas × durumunda, binada bulunanlar × n d × ü ar × daki insanlarla ileti ü ime geçmelerini sa ù layacak sistemler olmal × d × r. Yüksek binalarda, binan × n tamam × yeri- ne bir kat × n tahliyesi tercih edilmektedir. Yang × ndan etkilenen kattan ve do ù rudan üzerindeki katlardan ba ü layarak katlar × n öncelik s × ras × na göre bo ü alt × ld × ù × s × ral × tahliye genelde en iyi çözümdür. Pek çok durumda, yang × n kat × ndan uzakta olan katlar × n kullan × c × lar × tahliye edilmesine bile gerek olmayabilir. Bu strateji binada bu- lunan engelli ki ü ilerin birkaç kat boyunca yukar × veya a ü a ù × ta ü × nmas × gerekebile- ce ù i anlam × na gelmektedir. S × ral × tahliye yönteminin uygulanmas × e ù itim ve iyi bir ileti ü im sistemi gerektirir. Herkes-d × ü ar × veya tam tahliye dedi ù imiz seçenekte binan × n tamam × n × n derhal bo ü alt × lmas × n × ifade eder. Bu durumda, fiziksel engele sahip ki ü iler ya güvenli asansörler kullanarak ya da merdivenler- den ta ü × narak tahliye edilir. Pek çok yüksek bina için, tam tahliye anlam × na gelen herkes-d × ü ar × seçene ù i iyi strateji de ù ildir. Yüksek bir binan × n tüm kullan × c × lar × n tahliye edilmesi ciddi süre gerektirir ve gerçekten tehlike alt × nda olanlar × n kurtar × lmalar × n × geciktirebilir. Bir tahliye uygulamas × n × n ba ü ar × s × bi- nada ya ü ananlar × n bu i ü lemi ne kadar iyi bildikleri ile orant × l × d × r. Yang × n ve acil durumlarda yang × n kap × lar × gibi s × k olarak kullan × lmayan ç × k × ü yollar × n × n kullan × lmas × gerekir. Çok s × k × olarak, e ù er binada ya ü ayanlar bu ç × k × ü lar × hiçbir zaman kul- lanmam × ü larsa, bir acil durum s × ras × nda bunlar × kullanmak ak × llar × na gelmez. Buna ilave olarak binada bulunanlar kendilerini güvenli bir yere ta ü × mayaca ù × korkusu ile acil durum s × ras × nda yeni bir yolu dene- mek istemezler. Bu nedenle, tatbikatlar binada bulunanlar × n tahliye yollar × n × daha yak × ndan tan × malar × sa ù lamas × aç × s × ndan önemlidir. Yüksek binalar × n ço ù unda bi- nada ya ü ayanlar × durumdan haberdar etmek ve onlara yönlendirme sunmak amac × yla bir ileti ü im sistemi bulunmas × gereklidir. Strateji seçildikten sonra bu stra- tejinin bina tahliye uygulamas × na entegre edilmesi gerekir. Bu uygulamaya dayana- rak bir plan tan × mlanabilir ve plan binada bulunanlar × n özelliklerine ve ihtiyaçlar × na ba ù l × olarak binada bulunanlar aras × nda farkl × l × k gösterebilir. Baz × yönlendirmeler hafif seviyede, geçici veya kal × c × engelli ki ü iler dahil olmak üzere tüm binada bu- lunanlar için geçerli olabilir. Acil durum yönergeleri haz × rlansa bile binada bulunanlar büyük yönergeyi oku-