E-Dergi Oku 
E-Bültene Abone Olun
 
KIVANÇ GROUP
FORM GROUP
MATRİKS BİNA KONTROL SİSTEMLERİ
AKSAY YANGIN VE GÜVENLİK SİSTEMLERİ
VALFTEK
3M | SCOTT SAFETY
FİKE TÜRKİYE

Elektrikli Battaniyelerin Yangın Riski

Elektrikli Battaniyelerin Yangın Riski

26 Mart 2018 Pazartesi / 13:56 | ANILARDAN
197. Sayı (Mart 2018)
9 kez okundu

Prof. Dr. Abdurrahman Kılıç

Giriş

Soğuk kış günlerinde sıcak bir yatakta yatmak herkesin arzuladığı bir rahatlıktır. Bu rahatlığı sağlamanın, soğuk günlerde yatağımızı ısıtmanın yollarından biri de elektrikli battaniye kullanmaktır. Elektrikli battaniyenin sağladığı sıcaklık rahatsız etmez, yatakta bulunan rutubeti yok eder, ayrıca ekonomik ve kullanışlıdır. Tüm bunlara rağmen, elektrikli battaniyelerin sağlık ve güvenlik açısından sakıncaları bulunmaktadır. Bilinçsiz şekilde kullanılan elektrikli battaniyeler aslında yarardan çok zarara neden olmaktadır. Kullanımına dikkat edilmediği takdirde felakete sebep olabilmektedir.

Elektrikli battaniyeler çok sayıda ev yangınına, onlarca ölüme ve yaralanmalaraneden olmasına rağmen, çoğu insan bu ürünlerin yarattığı tehlikeden habersizdir. Haberler tarandığında, ülkemizde elektrikli battaniyelerden çok sayıda yangın meydana geldiği görülmektedir. Elektrikli battaniyelerden çıkan yangınlarda birçok ev yanmış ve sadece son üç yıl içinde14 kişi (Tokat, Manavgat, İznik, Samsun, Nevşehir-Ürgüp, Adana, Yenişehir, Sivas, Samsun, Giresun, Bafra, Bursa) hayatını kaybetmiştir.

Elektrikli Battaniye

Elektrikli battaniye, entegre elektrikli ısıtma kabloları içeren bir battaniyedir. Yatağı kullanmadan önce ısıtmak için veya yatakta yatarken ısınmak için kullanılan birçok modeli vardır. Elektrikli battaniyede ısıtmayı sağlayan rezistans, alüminyum ve ferro krom alaşımından oluşan özel bir teldir ve battaniyede kullanılan kumaş özeldir. Bazı modern düşük voltajlı elektrikli battaniyeler, ince karbon fiber tellere sahiptir ve 12 ila 24 volt arasında çalışır. Bazı modern elektrikli battaniyelerde, aynı zamanda birçok ileri teknoloji otomobil koltuklarında da ısıtma elemanı olarak kullanılan, karbon elyaf elementleri kullanır. Yeni elektrikli battaniyelerin, aşırı ısınmasını ve alev almasını önlemek için otomatik kontrol ve kapatma özelliği bulunmaktadır. Otomatik kapatma sistemi olmayan battaniyelerin aşırı ısınma ve yangın riski fazladır.

Yangın Sebepleri

Elektrikli battaniyelerin güvenlik kaygılarından biri de yangın tehlikesi yaratma ihtimalidir. Elektrikli battaniye yangınlarının üç önemli nedeni vardır.

1-Battaniyenin aşırı ısınmasıyla kılıfı tutuşmaktadır.

2-Elektrik iletkeninin kopmasıyla elektrik arkı oluşmakta ve yangın başlamaktadır.

3- Battaniye dışında bulunan kontrol cihazı, priz bağlantısı gibi bileşenler yangına sebep olmaktadır.

Elektrikli battaniye kullanımı nedeniyle başlayan yangınların kesin sayısı bilinmemektedir. Özellikle eskimiş elektrikli battaniyeler önemli yangın kaynağı olmaktadır. Modern, yeni elektrikli battaniyelerde yangınlar genellikle battaniyenin yanlış kullanımı ile veya uzun yıllar kullanıldıktan sonra ortaya çıkmaktadır. New York İtfaiyesinin tespitlerine göre, elektrikli battaniye yangınlarının %99’una on yaşın üzerindeki battaniyeler sebep olmaktadır[1]. Kırılıp açılan kablolar yangına neden olduğu gibi aynı zamanda elektrik şokuna da neden olabilmektedir. Bazı elektrikli battaniye yangınları, kablolardaki aşırı ısınma ve fişin prize kötü teması sonucu olmaktadır. Bu kötü temas sonucu devreden geçen akımlar, yük akımları mertebesinde olup, sigortanın açma akımından küçük olduğundan sigortayı attıramaz. Kötü temasın olduğu yerde, normalden daha fazla ısı ortaya çıkar. Uzun zaman geçerse, akımın neden olduğu ısı yangını başlatmaktadır. Priz gevşekse elektrikli battaniyenin fişi prize takılmamalıdır.

Elektromanyetik Alan

Düzgün bir şekilde kullanıldığında, elektrikli battaniyeler güvenli kabul edilebilir. Bununla birlikte, kullanımı sırasında insan sağlığını etkileyebilecek özellikleri vardır. Elektrikli battaniyeler elektrikle çalıştığı için elektromanyetik radyasyon yayarlar. İlk başlarda bunun etkileri hissedilmese de ilerleyen dönemlerde radyasyonun etkisi ile vücut ısısında artış ve hücrelerde yanmalar meydana gelecektir. Manyetik alan uzun dönemde; genetik yapının bozulmasına, beyin hücrelerinde ölüme ve beyin tümörüne, beyaz kan hücresi (lenfoma) kanserine, kalp rahatsızlıklarına, hafıza zayıflamasına, kalıcı işitme bozukluklarına, embriyo gelişiminin zarar görmesine ve kan hücrelerinin bozulmasına sebep olabilmektedir[2,3]. Elektrikli battaniye kullanan Afrikalı ve Amerikalı kadınlar üzerinde yapılan araştırmada, battaniyeden yayılan manyetik alanın göğüs kanserinin oluşmasında etkili olduğu belirlenmiştir[4].

Amerikan Gebelik Derneği'ne göre, elektrikli battaniyelerin sık kullanımından testisler fazla ısınabilmekte ve sperm sayılarının azalmasına sebep olmakta, insanların doğurganlığını etkileyebilmektedir[5]. Doğurganlık endişelerine ek olarak, diyabetli insanlar elektrikli bir battaniye kullanırken özellikle dikkatli olmalıdır. Bazı durumlarda diyabetten kaynaklanan yüksek glikoz seviyeleri, sinirlere bağlı damarlara zarar verebilir[1].

Kullanım Esasları

Yatak malzemesi aşırı yanıcı olduğundan, küçük bir kıvılcımda hızlı tutuşur ve yangın hızla yayılır. Yatakta kullanılacak elektrikli battaniyelere başlangıçta, alımı sırasında dikkat edilmelidir. Sadece, ulusal veya uluslararası standartlara göre onaylanmış elektrikli battaniyeler alınmalıdır. İlk satın alındığında, nakliye sırasında hasar olup olmadığı kontrol edilmelidir. Kullanmadan önce üreticinin talimatlarına uyulmalı ve uygulanmalıdır. Sadece üreticinin amaçladığı amaç için kullanılmalıdır, örneğin sadece üste alınmalı veya sadece alta serilmelidir gibi. Yıkanıp yıkanmayacağına talimatlara bakarak karar verilmelidir.

Yatarken asla elektrikli battaniye çalıştırılmamalı, yatmadan yaklaşık yarım saat kadar önce yatak ısıtılmalı, sonrasında kablo fişten çıkarılmalıdır. Elektrikli battaniyenin sadece düğmesinden kapatılması yeterli değildir, mutlaka fişi prizden çekilmelidir. Evde yokken yatağın elektrikli battaniye ile ısıtılması düşünülmemelidir[6]. Katlanmış, gergin veya buruşuk iken battaniye kullanılmamalı, ıslak elle veya ayakla tutulmamalıdır.

Elektrikli battaniyenin yıpranması ve hasarlı olup olmadığı düzenli olarak kontrol edilmelidir. Battaniyede, termostatta ve kablolarda, yangın çıkma ihtimaline karşı herhangi bir kırık veya hasar olup olmadığı gözden geçirilmelidir. Tehlike işaretleri görüldüğünde battaniye kullanılmamalıdır.

Tüm önlemlere rağmen yine de yangın olabilir. Prize ulaşılabiliyorsa, ilk yapılacak işlem elektriği kesmek için prizden fişin çekilmelidir. Yangın yeni başlıyorsa bu yararlıdır. Fakat prize erişilemiyorsa sigortadan elektrik kapatılmalı, herkes evden çıkarılmalıdır. İtfaiyeye haber verilmesi sağlanmalı, söndürme tüpü varsa müdahale edilmelidir.

Sonuç

Yatakta bulunan nemi yok edip huzurlu bir sıcaklık verdiğinden milyonlarca kişi soğuk havalarda ısınmak ve daha iyi uyuyabilmek için elektrikli battaniyeleri tercih etmekte, ancak yanlış kullanım, kalitesiz veya eskimiş battaniyeler nedeniyle oluşan yangınlar felaket oluşturmaktadır. Elektrikli battaniyeler genelde yatağa girmeden yarım saat önce ısıtılmalı, yatarken asla kullanılmamalıdır. Elektrikli battaniyeler fişe takılıyken uyunmamalı, mutlaka fiş prizden çıkarılmalıdır.

Kaynaklar

[1] DePietro, MaryAnn; “Are Electric Blankets Safe”, CRT, 7 May 2016.
[2] TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası,”Elektromagnetik Alanların Etkisi” http://www.emo.org.tr/ekler/99bb08f940d7461_ek.pdf
[3] https://www.zararlari.org/elektirikli-battaniyenin-zararlari/
[4] Erenel, A.Ş, İ.Gönenç, F.Ü.Köksal ve G. Vural; “Teknoloji ve Kadın Sağlığı”, Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 2, Nisan 2011.
[5] Guidelines for Using Electric Blankets Safely; http://maine.gov/dps/fmo/index.htm
[6] Colin Williams; Electric Blanket Fire Serves as Safety Warning, May 9, 2017.
[7] Electric Blanket Safety, Electrical Safety First, May 2016.
 


 


İlginizi çekebilir...

YANGIN VE GÜVENLİK DERGİSİ...

Yangın ve Güvenlik Dergisi'nin 200. sayısı tamamlandı. İlk sayısı 1994 yılında yayınlanmıştı....
26 Eylül 2018 Çarşamba / 11:15

Gelişmiş Ülkelerde ve Türkiye'de Yangın Nedenleri

Bir yerleşim bölgesinde yangın sayılarının bilinmesi itfaiye istasyonlarının konuşlandırılması konusunda fikir verir. Yangın nedenlerinin bilinmesi is...
16 Ağustos 2018 Perşembe / 11:22

Gelişmiş Ülkelerde ve Türkiye'de Yangın İstatistikleri

Bir ülkede meydana gelen yangınların sayısı ve yapısı ile ilgili istatistikler, ulusal düzeydeki yangın hizmetlerinin geleceği hakkındaki düzenlemeler...
21 Haziran 2018 Perşembe / 11:05

©2018 Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. | 17.12.2018 / 02:06:41