E-DERGİ
Yangın Güvenlik 194.Sayı

 


E-Dergi Oku

ÖĞRENCİ YURDU YANGINI

ÖĞRENCİ YURDU YANGINI

27 Aralık 2016 Salı / 14:22 | İTFAİYECİ | Yorumlar

Adana’nın Aladağ ilçesi Sinanpaşa Mahallesi’nde bulunan, bir cemaate ait, yaşları 11-14 arasında değişen, ortaokul öğrenimi gören 34 kız öğrencinin kaldığı “Aladağ Tahsil Çağındaki Talebelere Yardım Derneği Orta Öğretim Kız Öğrenci Yurdu”nda, 29.11.2016 günü saat 19.30 sıralarında meydana gelen yangında 11 çocuğun ve bir eğitmenin hayatını kaybetmesi ve 22 öğrencinin yaralanması ile yurtlardaki güvenlik önlemleri ve teknik denetimlerin yetersizliği tartışılmaya başlandı. Daha önce de 1 Ağustos 2008’de, Konya’nın Taşkent ilçesi Balcılar Beldesi’nde bir yardım derneğine ait Özel Boğaziçi Öğrenci Yurdu'nda, LPG tankından gaz sızıntısı olmuş, sabah namazı için kalkan bir öğrencinin elektrik düğmesine basması sonucu patlama meydana gelmiş, üç katlı yurt binası yıkılmış, 17 öğrenci ve bir eğitmen hayatını kaybetmiş, 29 öğrenci de yaralanmıştı. O tarihte de yangın önlemlerinin yetersizliği tartışılmasına rağmen sekiz senedir değişen hiçbir şey olmadı; yangın güvenliği kapsamında yurtlarda herhangi bir iyileştirme yapılmadı.

   

“Türkiye’de ölüm varsa kaderdendir, yangın varsa elektriktendir”. Olaylara bakış açısının yanlışlığı felaketleri artırmaktadır. Medyada bilgi kirliliği var. Bina içinde her türlü yangın önlemi olsa bile, yangın merdiveni depo olarak kullanılıyorsa, kapıya asma kilit takılıyorsa sonuç farklı olmayacaktır.  Bir binada iki adet giriş-çıkış merdiveni varsa ve bunlar yönetmeliğe uygun olarak yapılmışsa, patlama hariç yangınlarda ölüm olmaz. Can güvenliği için önce insanların kaçışı sağlanmalıdır.  Ülkemizde tehlikeli olan “var” denilen ama aslında yok hükmündeki önlemlerdir.  Görüntüde var olan bir sistemin teknik özellikleri uygun değilse, mesela merdiven kilitliyse veya merdiven depo olarak kullanılıyorsa, söndürme sisteminin suyu yok ise algılama sistemi yanlış alarm veriyor diye kapatılmışsa bunlar yok özellikte demektir. Önce bu zihniyet değişmelidir. Çocukları ortaçağ zihniyetiyle binaya hapsedenler ile bunları sevimli gösterip yardım edenler oldukça, fazla bir şey değişmez. Bir binada yeterli önlem olmadığı takdirde dünyanın en iyi itfaiyesi bile bir şey yapamaz. Zihniyet değişmedikçe de ne kadar önlem olursa olsun sonuç değişmez. Zihniyetin değişmesi için de öncelikle çağdaş eğitim gereklidir.

 

Yangın Sebebi

 

Yurt binasında soba olmadığı ve ısıtma kaloriferle sağlandığından, yangının elektrik tesisatından veya elektrikli bir cihazdan başlama ihtimali fazladır. Eski binalarda elektrik kabloları başlangıçta sadece aydınlatma ihtiyacını karşılayacak şekilde tasarlanmıştır. Daha sonra buzdolabı, çamaşır makinası, elektrikli ısıtıcı, ütü, elektrikli süpürge, fırın, bilgisayar ve televizyon gibi cihazların ilavesiyle çekilen elektrik gücü fazlalaşmıştır. Kapasiteyi karşılamakta zorlanan tesisatta ısınma nedeniyle yangın riski artar. Bununla beraber elektrik tesisatında yangın oluşumu daha çok “kötü temas”tan ve elektrikli ısıtıcılardan kaynaklanmaktadır.

 

Açık unutulan bir ısıtıcıda veya elektrik kablolarının ek yerlerinde oluşan ark nedeniyle yangın başlayabilir. Elektrikle ilgili yangınlar;  daha çok gevşek bağlantı “move kontak” (kötü temas) sonucu ortaya çıkan temas direnci üzerinden geçen elektrik akımı nedeniyle oluşan ısının, ortamı sürekli olarak ısıtması ve etraftaki yanıcı malzemeleri tutuşturması sonucu ortaya çıkmaktadır. Kötü temas sonucu devreden geçen akımlar yük akımları mertebesinde küçük akımlardır. Sigortalar; kısa devre akımı gibi çok büyük akımları kesmek için tasarlandığından, bu akımlar sigorta tarafından kesilmez. Eğer kötü temas sırasında devrede herhangi bir cihaz açıksa, temas direnci nedeniyle daha çok ısı ortaya çıkar ve etrafta yanıcı malzeme varsa tutuşturma sıcaklığına getirerek yangını başlatabilir.

 

 

Olayın Gelişmesi

 

Öğrenciler yemeklerini yiyip derslerini çalışmak için üçüncü kattaki etüt salonuna çıktıktan biraz sonra elektrikler kesilmiş. Elektrikler kesilince hep birlikte salondan çıkarken yangın kokusunu hissetmişler. Bir kısmı salonun pencerelerine doğru giderek pencereyi açmış. Bu sırada yanık kokusu artmaya devam edince, yardım için bağırmaya başlamışlar. Salonundakilerin bir kısmı yangın merdiveninin bulunduğu kapıya doğru gitmiş ama kapı kilitli olduğundan açamamışlar. Zemin katta bulunan öğrenciler; yangın nedeniyle dış kapıdan çıkamadıkları ve zemin kattaki odalarla yemekhanenin pencerelerinde demir parmaklık olduğundan yukarı katlara kaçmışlar. Birinci ve ikinci kat koridorlarından yangın merdivenine çıkış kapılarının üzerinde kol olmadığı, başka bir deyişle kilitli olduğu için öğrenciler dışarı çıkamamışlar.  Bazı öğrenciler kafalarını pencereden dışarıya çıkarıp nefes almaya çalışmışlar ve aşağıya bağırarak yardım istemişler. Bu sırada sırtları yanmaya başlayanlar pencerelerden atlamışlar.

 

Yangın, itfaiyeye çok geç haber verilmiştir. Yangını,  Aladağ İtfaiye Müdürlüğü'ne yürüyerek gelen bir kişi haber vermiştir. İtfaiye olay yerine ulaştığında, tamamen alevler içinde olan üç katlı binaya müdahalede bulunmuş, yangın büyük olduğu için Orman Bölge İşletmesi’nden ve Adana Büyükşehir Belediyesi'nden destek istemişlerdir. Aladağ İtfaiyesi; kurtarma ve söndürme donanımı yeterli olmadığından, müdahale esnasında sadece seyyar merdiveni binaya dayayarak doğu cephesinden kurtarma yapabilmişler, buradan yedi öğrenciyi aşağı indirmişlerdir.

 

İtfaiye ekiplerine vatandaşlar yardım etmiştir. Komşulardan getirilen alüminyum merdiven oturma odasının penceresine dayayarak çocukları kurtarmaya çalışmışlar. Merdiven üçüncü kata yetişmediğinden yurdun arkasındaki yangın merdiveninden üçüncü kata çıkmaya çalışılmış ama itfaiyecilerde maske ve yanmaz elbise olmadığından yoğun duman nedeniyle çıkılamamıştır. Üçüncü katta su sıkmaya başlamışlar ve pencereleri taş atarak kırmaya çalışmışlar. Yere yorgan açarak çocukların atlamalarını istemişler ve 4-5 çocuk yorgana atlayarak kurtulmuştur. Yaralanmaların ayaklardaki kırılmadan ve duman nedeniyle olduğu belirtilmiştir.

 

İtfaiyenin merdivenli müdahale aracının bulunmaması, atlama yastığının olmaması, seyyar merdivenlerin üçüncü kata yetişecek şekilde uzun olmaması, itfaiyeye geç haber verilmesi, ölüm ve yaralanma sayısını artırmıştır. Eğer doğru dürüst bir itfaiye merdiveni olsaydı çok daha fazla sayıda öğrenci kurtarılabilirdi.  Adana’dan gelen itfaiye ekipte merdivenli araç olmasına rağmen çok uzak olduğu için yangın söndürüldükten sonra gelebildiklerinden bir faydası olmamıştır.

 

Nasıl Olmalıydı?

 

Deprem, yangın ve her türlü tahliye durumunda kullanılacak kaçış merdivenleri mutlaka korunaklı olmalıdır. Kaçış merdiveni; binanın içinde ya da dışında olabilir. Kaçış merdivenlerinin içeride olması dışarıda olmasından daha uygundur. Zeminin üzerinde birden fazla kat varsa içerideki merdivenlerin korunmuş olması gerekir. Yani, merdiven iki saat yangına dayanabilecek duvar içerisinde bulunmalı ve kapısı yangına 90 dakika dayanabilecek özellikte olmalıdır. En az iki merdiven olmalı ve merdivenler biri mutlaka doğrudan dışarıya açılmalıdır. Kaçış merdivenleri asla kilitli olmamalıdır. Binaların Yangından Korunması Halkındaki Yönetmeliğe göre 21.50 metreye kadar kaçış merdivenleri açıkta yapılabilir. Yatılan yerlerde ise bir kattan daha yüksek binalarda dışarıdan merdivenlere müsaade edilmemelidir. Özellikle çocukların bulunduğu yurtlarda dışarıda açık merdiven çok risklidir. Kış aylarında buz tutan merdivenlerden inmeleri, geceleri merdivenlerin karanlıkta kalması, dışarıdan kontrolsüz girişlere karşı kilitli tutulması gibi nedenlerden dolayı yurtlarda açık merdiven yapılmamalı iç kısımda kapalı korunmuş iki merdiven tasarlanmalıdır.

 

Merdiven kapıları kaçış yönünden her zaman açılabilir özellikte olmalıdır.  Genel olarak, dışardan içeriye kimse girmesin diye kapılar kilitli tutulur. Yangın yönetmeliklerine göre merdiven kapısı kilitli tutulması yasaktır. Güvenlik nedeniyle, kontrolsüz olarak içeriden dışarıya kimsenin çıkmaması ve dışarıdan içeriye kimsenin girmemesi gereklidir ve bunun için kapıya magnetik tutucu takılmalı, yangın çıktığı takdirde serbest konuma geçmeli ve ayrıca kapı yanından kır-bas kapı açma butonu bulunmalıdır. Panik ve deprem durumunda veya kapı yangın durumunda açılmadığı takdirde kapı yanında bulunan bu butona basılarak kapı açılmalıdır. Deprem, yangın ve panik haricinde biri düğmeye basıp çıkmak istediğinde siren çalar ve kontrolsüz çıkışlar kontrol altında tutulur.    

 

Yangının kısa sürede büyümesi, kolay yanıcı malzemelerin fazlalığından olmuştur. Yapılarda yangınların hızlı yayılmasının başlıca sebebi kullanılan malzemelerin kolay yanıcı olmasındandır.  Sünger, sentetik malzemeler, polistren, poliüretan, plastik ve benzeri kolay yanıcı maddeler yatılan binalarda kullanılmamalıdır. Bu tür malzemeler yangının kısa sürede büyümesini sağlar ve birkaç dakika içinde boğulmaya ya da yanmaya sebep olur.  Özellikle ısı yalıtımı için kullanılan köpük yandığında zehirli gaz çıkardığı ve çok hızla yayıldığı için çok tehlikelidir.  Ahşap görünümlü plastik kaplamalar yangının çok hızlı yayılmasını sağlar. Ahşap çok tehlikeli değildir. Başlangıçta yangının birden bire yayılmasını sağlamaz. Ahşap çatı olabilir ama otel ve yurtlarda ahşap çatının altında beton perde olması gerekir.

 

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe göre bir kattan daha yüksek yurt binalarında algılama ve uyarı sistemi olması zorunludur. Dedektörler; yangın sırasında çıkan dumanı algılayıp, uyuyanlara sesli uyarı yapan önemli ve hayat kurtarıcıdır. Sesli duyuru yapan detektörler sistemi yatılan her odada bulunmalıdır. Acil aydınlatma da zorunludur. Akşam saatlerinde yangın oluşması ve elektriğin kesilmesi durumunda kaçış yolları kullanılabilecek aydınlıkta olmalıdır.    

 

Sonuç

 

Sonuç olarak; yurt, otel ve pansiyon gibi çok kişinin bulunduğu yatılan yerlerde, birbirine alternatif konumda her zaman kullanılabilir özellikte olan mutlaka iki korunmuş merdiven bulunmalıdır. Yangın ve doğal afetlerde en riskli yerler yatılan yerlerdir. Yurtlarda algılama sistemi, acil aydınlatma sistemi, duyuru sistemi ve otomatik söndürme sistemi olmalıdır. Bununla beraber, her türlü yangına dayanıklı malzeme kullanılsa, otomatik algılama ve söndürme sistemleri bulunsa, yangın merdivenleri fevkalade uygun tasarlansa bile merdiven kapıları kilitliyse diğer önlemler insanların can güvenliği için yeterli değildir. Can güvenliğinin olması için olmazsa olmaz; kaçış yolunun açık olmasının sağlanmasıdır. Kapılar her saat açık tutulmalıdır. Okullarda ve yurtlarda senede iki kez tatbikat yapılarak öğrencilere acil durumda ne yapılması gerektiği, nasıl kaçacakları öğretilmelidir. Tatbikatlar öğrencilere tahliyenin nasıl olacakları öğretilirken, aynı zamanda algıla ve söndürme sistemlerin çalışıp çalışmadığı ve merdivenlerin uygun durumda olup olmadığı da görülmüş olacaktır.